W 85. rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej Wydawnictwo Bellona oddaje Czytelnikom niniejszą książkę z opracowaniami i studiami gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby, dotyczącymi przygotowań wojennych Polski w drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku i przebiegu kampanii polskiej 1939 roku.
Ostatnie wydanie prac gen. Kutrzeby pod tytułem „Wojna bez walnej bitwy“ ukazało się w 1998 roku nakładem Bellony i Oficyny Wydawniczej Volumen. Dotarcie do nowych materiałów archiwalnych i poszerzenie wiedzy na temat walk 1939 roku skłoniło Bellonę oraz Fundację Historia i Kultura do wznowienia tej ważnej publikacji. Obecna edycja zawiera także nowe, dotychczas niepublikowane opracowania przechowywane w archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. Gen. Władysława Sikorskiego w Londynie. Ukazują one w nowym świetle zarówno decyzje podejmowane przez Kutrzebę w 1939 roku, jak i przebieg działań wojennych. Pracę przygotowali do druku: dr Paweł Mikołaj Rozdżestwieński z Instytutu Pamięci Narodowej oraz Ryszard Rybka, historyk dziejów Wojska Polskiego Drugiej Rzeczypospolitej.
Generał dywizji Tadeusz Kutrzeba (1886–1947) był jednym z najlepszych oficerów sztabowych Wojska Polskiego Drugiej Rzeczypospolitej, teoretykiem i historykiem wojskowości, wreszcie dowódcą armii w kampanii 1939 roku. Szlify oficerskie zdobył w armii Austro-Węgier. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku zgłosił się do służby w Wojsku Polskim.
W wojnach o niepodległość i granice w latach 1918–1921 uczestniczył na stanowisku szefa sztabu: dywizji, grupy operacyjnej, armii i frontu. Zasłużył się zwłaszcza w wojnie z Rosją bolszewicką. W 1925 roku został mianowany szefem Biura Ścisłej Rady Wojennej i drugim zastępcą szefa Sztabu Generalnego, a w kolejnym roku później zastępcą szefa Sztabu Generalnego. W marcu 1927 roku awansował na stopień generała brygady. W latach 1928–1939 był komendantem Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, a równocześnie generałem do prac Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. W marcu 1939 roku awansował na stopień generała dywizji i został inspektorem armii. W kampanii 1939 roku dowodził Armią „Poznań“. Był autorem koncepcji oraz wykonawcą jedynego polskiego zwrotu zaczepnego w skali operacyjnej, który przeszedł do historii jako bitwa nad Bzurą. Po kapitulacji Warszawy dostał się do niewoli niemieckiej, w której przebywał do kwietnia 1945 roku. Po wyzwoleniu znalazł się w Londynie i tam zmarł 8 stycznia 1947 roku. Jego prochy przewieziono później do Polski i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii ii wojna światowa
Jaka jest główna teza książki "Wojna bez walnej bitwy. Kampania Polska 1939"?
Publikacja dowodzi, że polskie dowództwo celowo unikało rozstrzygającej bitwy na granicy, dążąc do wycofania sił na przedmoście rumuńskie. Autor szczegółowo analizuje błędy w interpretacji działań Naczelnego Wodza przez powojennych historyków. Książka rzuca nowe światło na koncepcję wojny manewrowej w trudnych realiach września 1939 roku. Lektura pozwala zrozumieć sens decyzji o unikaniu okrążenia za cenę oddania terytorium państwowego. Jest to istotne uzupełnienie wiedzy dla osób badających ewolucję polskiej myśli wojskowej. Treść opiera się na rzetelnej analizie dokumentów operacyjnych z tamtego okresu.
Czy publikacja skupia się bardziej na opisach starć, czy na analizie strategicznej?
Książka stanowi przede wszystkim głęboką analizę operacyjno-strategiczną, a nie beletryzowany opis poszczególnych potyczek. Marek Świerczek koncentruje się na mechanizmach dowodzenia oraz realizacji założeń planu operacyjnego "Zachód". Czytelnik odnajdzie tutaj szczegółowe rozważania nad logistyką i komunikacją między poszczególnymi polskimi armiami. Taka perspektywa pozwala ocenić skuteczność oporu z punktu widzenia sztabowego i politycznego. Pozycja ta jest przeznaczona dla osób poszukujących naukowego wyjaśnienia przebiegu kampanii. Autor unika przy tym emocjonalnych opisów na rzecz twardych danych historycznych.
Dla kogo publikacja Marka Świerczka może okazać się zbyt trudna?
Książka nie jest odpowiednia dla czytelników szukających lekkiej literatury popularnonaukowej pozbawionej specjalistycznego nazewnictwa wojskowego. Ze względu na wysoki poziom merytoryczny i analityczny język, osoby bez podstawowej wiedzy o II wojnie światowej mogą poczuć się przytłoczone. Autor operuje konkretnymi terminami taktycznymi, co wymaga od odbiorcy dużego skupienia i orientacji w geografii historycznej Polski. Publikacja odrzuca uproszczone narracje, co stanowi wyzwanie dla osób przyzwyczajonych do tradycyjnych opisów kampanii wrześniowej. Jest to dzieło stricte naukowe skierowane do świadomego i wymagającego odbiorcy. Początkujący pasjonaci historii mogą potrzebować dodatkowych źródeł, aby w pełni zrozumieć wywód.
Jakie materiały dodatkowe, jak mapy czy schematy, znajdują się w tej książce?
Wewnątrz publikacji zamieszczono liczne mapy operacyjne oraz schematy ułatwiające śledzenie skomplikowanych ruchów wojsk polskich i niemieckich. Ilustracje te są kluczowe dla pełnego zrozumienia koncepcji unikania walnej bitwy przedstawionej przez autora. Materiały graficzne precyzyjnie obrazują położenie poszczególnych wielkich jednostek w kluczowych dniach trwania konfliktu. Dzięki tym dodatkom analiza tekstu staje się znacznie bardziej przejrzysta dla czytelnika badającego aspekty taktyczne. Można na bieżąco konfrontować tezy autora z faktyczną sytuacją na froncie przedstawioną na rycinach. Jest to niezbędne narzędzie przy tak szczegółowej analizie działań wojennych.
Czy autor analizuje wpływ wkroczenia Armii Czerwonej na polskie plany obronne?
Marek Świerczek szczegółowo omawia, jak agresja Związku Radzieckiego z 17 września ostatecznie uniemożliwiła realizację polskiej strategii. Analiza pokazuje, że plan wycofania się na południowy wschód stał się niewykonalny w obliczu otwarcia nowego frontu. Autor wskazuje na tragizm sytuacji, w której polskie wojska zostały zaatakowane w momencie kluczowej reorganizacji. Lektura wyjaśnia, dlaczego koncepcja wojny bez walnej bitwy nie mogła zostać w tych warunkach doprowadzona do końca. Pozwala to na pełniejsze zrozumienie przyczyn ostatecznej klęski militarnej w 1939 roku. Tekst rzuca nowe światło na dylematy, przed którymi stanęło wówczas polskie dowództwo.
