Susza

„ – Zrozum, rola policjanta w małej społeczności nigdy nie jest łatwa – zdawał się tłumaczyć. – Pod wieloma względami jest się na straconej pozycji. W grę wchodzą różne układy, zbyt wielu ludzi wie zbyt wiele o sobie nawzajem” – fragment książki.

Na lekturę debiutanckiej powieści australijskiej pisarki Jane Harper zacierałam ręce już od grudnia ubiegłego roku, kiedy pojawiły się pierwsze przedpremierowe recenzje. „Susza” to powieść kryminalna z bardzo mocno zarysowanym wątkiem obyczajowo-społecznym, skupiającym się na mentalności mieszkańców małej społeczności, w której dochodzi do wielokrotnego morderstwa.

Wyjątkowo przypadła mi do gustu lokalizacja powieści, ponieważ nieczęsto mam okazję czytać książki, których akcja toczy się w Australii. Prażące słońce nad Kiewarrą, wszechobecna – nie tylko tytułowa – susza, wyzierająca z każdego zakamarka miasteczka duchota były wręcz namacalnie odczuwalne podczas przewracania kolejnych kart tego kryminału. Sam wątek kryminalny jest dość dobrze skonstruowany, a rozwiązujący sprawę śmierci przyjaciela i jego rodziny agent federalny Aaron Falk z powodzeniem może dołączyć do plejady literackich śledczych. Tym bardziej, że dochodząc do prawdy poruszamy się razem z Falkiem nie tylko w czasie teraźniejszym, ale poznajemy również tragiczne zdarzenia z przeszłości, które odcisnęły piętno na całym jego życiu i wydają się być powiązane z bieżącymi wypadkami.

Akcja powieści toczy się swoim, dość powolnym tempem, co może niektórym czytelnikom nieco przeszkadzać, jednak według mnie to rozłożone w czasie budowanie napięcia doskonale współgra z realiami życia w małej miejscowości, zwłaszcza tej uzależnionej od kaprysów pogody, co z kolei przekłada się na tryb życia mieszkańców.

W przeciwieństwie do dużej metropolii, niewielka, wręcz wiejska społeczność rządzi się swoimi, utartymi przez lata prawami, pełnymi układów i niepisanych zasad. Jedną z nich jest trzymanie języka za zębami w sprawach dotyczących lokalnych osobistości, jak również ostracyzm wobec tych, którzy wydają się zagrożeniem dla ustalonego ładu i porządku, nawet jeśli ten stan rzeczy nie znajduje potwierdzenia w faktach. Ofiarą takiego społecznego wyklęcia jest właśnie Aaron Falk, dlatego też nieoficjalnie prowadzone przez niego śledztwo przeradza się w osobistą walkę o sprawiedliwość i oczyszczenie się z zarzutów sprzed lat.

Myślę, że „Susza” to udany debiut i dobrze byłoby przeczytać jeszcze o perypetiach Falka, tym razem może już w Melbourne, z którym związany jest na co dzień.

"...rola policjanta w małej społeczności nigdy nie jest łatwa... w grę wchodzą różne układy, zbyt wielu ludzi wie zbyt wiele o sobie nawzajem."

Chętnie wciągnęłam się w rozwiązywanie zajmującej i intrygującej zagadki kryminalnej osadzonej w sekretach przeszłości, przywołanych wspomnieniach sprzed dwudziestu lat, niepokojących, drażniących, niedających spokoju, obarczonych wyrzutami sumienia. Intensywne zapatrzenie w to, co kiedyś nie zostało ujawnione, a spętane zmową milczenia, naznaczone zgubą i śmiercią. Kiewarra, wymierające australijskie rolnicze miasteczko, dotknięte niebywałą suszą, żarem spływającym z nieba, ziemią proszącą o kroplę zbawiennej wody. I jego mieszkańcy, przygnębieni katastrofalnymi skutkami klęski żywiołowej, martwiący się o przyszłość, rozdrażnieni, zrezygnowani, pogrążeni w dusznej atmosferze. Wielu farmerów nie wytrzymuje nieustannego wypatrywania zbawiennego deszczu, pozbawieni nadziei, doprowadzeni do bankructwa, całkowicie poddają się, opuszczają nieprzyjazne ziemie, a niektórzy popełniają samobójstwo. Czy i taki właśnie los spotkał rodzinę Luke'a Handlera?

Trzy postrzelone ciała zostają odnalezione na farmie Hadlerów, ojca, matki i ich sześcioletniego syna, tragedię przeżyła jedynie trzynastomiesięczna córeczka. Podczas oficjalnego dochodzenia uznano, że mężczyzna zabił bliskich, a potem popełnił samobójstwo. Jednak coś w tej sprawie wydaje się dziwnego, osobliwego, intuicyjnie sprzeciwiającego się przedstawionej przez policję wersji zdarzeń. Ojciec domniemanego zabójcy, za pomocą bardzo tajemniczego listu, ściąga do miasteczka przyjaciela Luke'a z dziecięcych lat. Aaron Falk, agent federalnej policji z Melbourne, pracujący w wywiadzie finansowym, przyjeżdża na pogrzeb zamordowanej rodziny, jednak czyni to niechętnie, gdyż wiele złego i krzywdzącego kojarzy mu się z Kiewarrą i jej mieszkańcami. Autorka umiejętnie usidla głównego bohatera na miejscu, podrzuca zagadkowe tropy i niejasne wskazówki, które skłaniają go do podjęcia nieoficjalnego śledztwa, wraz z ambitnym policjantem Gregiem Raco. Jednak jak dotrzeć do prawdy, kiedy samemu jest się oskarżanym o zabójstwo?

Skrywana głęboko prawda stopniowo wyłania się z wyschniętego koryta rzeki, ogołoconych z roślin pól uprawnych, opuszczonych gospodarstw i domostw, niedofinansowanej lokalnej szkoły. Towarzyszą jej niezapomniane przez lata zadry, uzasadnione żale, niewybaczone czyny, przykre słowa, przemożna chęć rozliczenia, odwetu i zemsty. Wszystko spowite gorączką powietrza, ludzkich temperamentów i mało wiarygodnych alibi. Co tak naprawdę wydarzyło się na farmie Hadlerów? Kto jeszcze okazał się ofiarą tajemnic, kłamstw i strachu Kiewarry? Kryminał przykuwa uwagę czytelnika od pierwszej do ostatniej strony, trzyma w napięciu nie tylko interesującą fabułą, ale również wspaniale oddaną rzeczywistością ponurego miasteczka dotkniętego suszą. Ciekawie odsłania naturę człowieka, barwnie portretuje lokalną społeczność, wiele się w nim dzieje, dlatego z łatwością angażuje w detektywistyczną grę, odkrywa kolejne zatrważające fakty, aby na koniec zaoferować zaskakującą i przekonującą interpretację tragicznych zdarzeń.

[Adres usunięty]

Agent federalny Aaron Falk po latach przyjeżdża do miasteczka, w którym się urodził, aby uczestniczyć w pogrzebie przyjaciela z dzieciństwa i jego najbliższych. Przed dwudziestu laty opuścił to miejsce ścigany nieprzychylnymi spojrzeniami miejscowych, podejrzewany o zamordowanie swojej przyjaciółki. Tylko alibi udzielone przez Luke'a zapobiegło formalnemu oskarżeniu Falka. Dzisiaj to Luke jest posądzony o odebranie życia żonie, synkowi i samemu sobie. Pierwotnie oporny Falk decyduje, że zbada tę sprawę na własną rękę i odkryje prawdę. Przekona się, że największe tajemnice skrywają małe miasteczka.

Susza Jane Harper jest jedną z tych powieści, w których tajemnice towarzyszą czytelnikowi na każdym etapie lektury. Główny bohater zmaga się z nimi od dwudziestu lat. Właśnie wtedy został oskarżony o morderstwo swojej przyjaciółki. Zagadka jej śmierci nigdy nie została wyjaśniona. Aaron także skrywa swoje tajemnice, ponieważ dobrze wie, że jego alibi podane w tamtym momencie było wymysłem dwóch przestraszonych nastolatków. Teraz musi rozwiązać zagadkę związaną ze śmiercią przyjaciela i jego bliskich. Czy rzeczywiście był to samobójczy akt desperacji powodowany wyniszczającą suszą? A może morderca chciał, by tak uznano?

W powieści teraźniejszość przeplata się z przeszłością, liczne retrospekcje stopniowo ukazują, co naprawdę wydarzyło się przed dwudziestu laty, jakie emocje towarzyszyły bohaterom tamtych wydarzeń. Krok po kroku czytelnik odkrywa, co zaszło. Równocześnie Aaron wraz z miejscowym stróżem prawa usiłuje rozwiązać zagadkę śmierci przyjaciela.

Niekwestionowaną zaletą powieści Jane Harper jest jej klimat. Autorka świetnie oddała nastroje panujące w małym miasteczku, ogarniętym wyniszczającą suszą. Gęsta atmosfera, podsycona tragiczną śmiercią mieszkańców, zagadką zbrodni przed lat i nagłym powrotem człowieka, który stał się głównym podejrzanym o jej dokonanie, sprawia, że powieść czyta się z zapartym tchem. Już dawno nie czytałam tak dobrze skonstruowanej, realistycznej i klimatycznej historii kryminalnej, dlatego polecam Waszej uwadze Suszę.

Przeszłość to zbiór mniejszych i większych tajemnic, jedne z nich mają ogromne znaczenie, inne upływ czasu skazuje na zapomnienie. Niektóre stają się zadrą w sercu i umyśle człowieka, wciąż przypominając o swoim istnieniu i tym co w sobie skrywają, od tego już krok do poczucia winy i oraz działań w imię spłaty długu wdzięczności. Jednak czasem sekret okazuje się mieć całkiem inne oblicze niż przypuszczało się, a przeszłość odsłania nieznaną do tej pory prawdę.

Kiewara nie różni się zbytnio od innych farmerskich miasteczek i gdyby nie pogrzeb dawnego przyjaciela Aron Falk sam z siebie nie zjawiłby się w tym miejscu. Nawet więcej trzymałby się od niego jak najdalej się da, ale z racji obowiązku i więzów przyjaźni poświęca się i na kilkanaście godzin wraca tam gdzie prawie nikt nie chce go widzieć. Minęło sporo czasu, może uda mu się jakoś przetrwać tę smutną ceremonię jako jeden z wielu żałobników, bez wzbudzenia swoją osobą czyjegokolwiek zainteresowania. Nie tak łatwo jednak jest ukryć swoją obecność, szczególnie jeżeli komuś zależy na spotkaniu, mógłby zapomnieć o tym co go przywiodło z powrotem do Kiewary, ale powstrzymują go słowa nieżyjącego Luke`a Hadlera, który kiedyś skłamał by chronić go. Podejrzenia i tak pozostały piętnując młodszego i starszego Falka. W takich okolicznościach wydaje się absurdalną prośba by Aron przyjrzał się bliżej śmierci Hadlerów. Nie ma w niej nic niezwykłego, nie licząc okrucieństwa i rozpaczy, będących ich efektem. Miejscowi policjanci zrobili swoje, zabezpieczyli ślady, sprawdzili motyw i nie odkryli nic co wzbudziłoby wątpliwości. Aron nie podejrzewa ich o złą wolę lub brak umiejętności śledczych, lecz obiecał sprawdzić miejsce gdzie Luke wraz z rodziną pożegnał się z życiem. Wszystko pasuje do siebie, chociaż nie jest to zbyt miłe dla tych, którzy znali ofiary. Już kiedyś Kiewara była świadkiem podobnego wydarzenia, wówczas rzucono oskarżenia, skutki do tej pory są odczuwane. Coś jednak nie pasuje nie tylko Falkowi, lecz czy to nie poczucie winy? Jakiś ślad niepewności kładzie się cieniem na prywatnym śledztwie, zresztą i szeryf też nie do końca jest przekonany, że jednoznaczne dowody takimi są. Co wydarzyło się w domu pośród spalonych słońcem pastwisk? Czy motyw zbrodni rzeczywiście jest taki jak wszyscy sądzą?

Małe miasteczko, środek upalnego lata, ludzie naznaczeni największą suszą od lat i zbrodnia, która wywołałaby wstrząs wszędzie i zawsze. Jakby tego było mało ktoś, kto jest uważany za wyrzutka, przyjeżdża na pogrzeb, a miejscowi nie zapomnieli wydarzeń sprzed lat. Emocje wprost kipią we wszystkich, szczególnie gdy zaczynają padać pytania, niewygodne dla wielu. W takim klimacie wystarczy iskra by zapłonął ogień, czy strawi ON niewinnych czy też oczyści atmosferę? Na pozór to co najważniejsze czyli zbrodnia już jest podane na samym początku, a kolejne rozdziały to dochodzenie. Ale przecież toczy się ono gdzieś z daleka od wielkomiejskiego gwaru, w miejscu gdzie obcy od razu jest identyfikowany, a swojacy nie rozwiązują problemów między sobą mordując się nawzajem. Pozostaje jeszcze tajemnica sprzed lat, więc może ona odegra rolę główną? Jane Harper umieściła akcję swojej książki w punkcie mało kojarzącym się z kryminalnym motywem, lecz szybko okazuje się, że to jedynie pozory. Spalony słońcem krajobraz kryje w sobie nie jeden sekret, a ostatnie wydarzenia raczej nie do końca są takie jak wydawało się na pierwszy rzut oka. Główny bohater odkrywa to czego inni nie dostrzegli, równocześnie prowadzi prywatne dochodzenie w imię przyjaźni oraz przeszłości, która w tym miejscu wciąż jest aktualna. Co faktycznie wydarzyło się w Kiewarze i czy w ogóle jakiekolwiek wątpliwości powinni zaistnieć co do okoliczności śmierci Luke`a? Przecież wszystko wydaje się jasne, a samozwańczy śledczy jest ostatnią osobą jakiej ktokolwiek z miejscowych cokolwiek wartościowego powie. "Susza" to kryminał zawierający w sobie niejedną zagadkę i wiele sprzecznych uczuć, z jednym i drugim usiłuje radzić sobie główny bohater, uwikłany w coś co kiedyś napiętnowało go i jak się okazuje wciąż tkwi w nim jak cierń, zresztą nie tylko w nim. Nastrój wraz z kolejnymi rozdziałami coraz bardziej gęstnieje, kolejne odsłaniane sekrety nie studzą emocji, wprost przeciwnie, jeszcze bardziej podsycają tlący się wciąż płomień wzajemnych podejrzeń, oskarżeń i poczucia winy. Jane Harper na finał pozostawiła jeszcze jedną tajemnicę, która niegdyś stanęła pomiędzy przyjaciółmi oraz ojcem i synem, ale czy jej upublicznienie zwróci stracone lata i przede wszystkim ludzkie życie?

Nie ukrywam, początkowo książkę czytało mi się umiarkowanie dobrze. Sprawiała ona wrażenie zwykłego, banalnego czytadła, takiego jakich na rynku wiele. Dopiero po przeczytaniu mniej więcej 1/3 coś się zmieniło, akcja zagęściła, całość zaczęła wręcz buzować od skrywanego przez lata napięcia i tajemnic. Od tego momentu Susza zaczęła mnie wciągać i to bardzo.

Suszę polecam, jednak przed jednym ostrzegam. To dobra książka, wciągająca, umiejętnie dozująca zarówno tajemnice, jak i napięcie. Jednak z pewnością nie jest to ani thriller ani kryminał. Nie w pełnym tych słów znaczeniu. Owszem, mamy zbrodnie, mamy śledztwo, mamy tajemnice i zagrożenie. Jednak nie one są najważniejsze, najciekawiej ukazane.

Tym co wg. mnie wysuwa się na plan pierwszy jest opis, atmosfera małego, australijskiego, zgnębionego przez katastrofalną suszę miasteczka i jego mieszkańców. Harper niezwykle umiejętnie odmalowuje portrety ludzi i miejsca pozbawionych nadziei, znajdujących się jakby w zawieszonej w pustce beznadziei. Jednocześnie ludzie ci za wszelką cenę skrywają tajemnice, niechęć. Do tego dołącza się kwestia wydarzeń sprzed kilku dni i sprzed 20 lat. Co tak na prawdę się stało? Kto jest winny? Czy warto wyjaśniać wszystko za wszelką cenę? To wszystko tworzy wybuchową wręcz mieszankę.

Polecam. Dobra powieść psychologiczno-społeczno-obyczajowa z wieloma elementami kryminału i thrillera.