Sekrety historii. Średniowieczna europa

O trwającej aż dziesięć wieków epoce średniowiecza napisano już wiele. Jedni widzieli w niej wieki ciemne, inni zachwycali się osiągnięciami politycznymi i przeobrażeniami religijnymi ówczesnego świata. Do tych, którzy nieustannie badają wieki średnie należy Chris Wickham, autor książki „Średniowieczna Europa” z oferty Wydawnictwa RM, w tłumaczeniu Marcina Kowalczyka.

Autor tej pokaźnych rozmiarów publikacji jednocześnie identyfikuje się z innymi badaczami doby średniowiecza i zrywa z zaproponowanym przez nich schematem. Co prawda, podobnie jak oni, wskazuje w swej narracji momenty przełomowe w trakcie długiego trwania średniowiecza, ale wybiera je na zupełnie innych zasadach. Co i rusz podważa to, co w dyskursie historycznym powszechne i proponuje alternatywne interpretacje znanych epizodów z przeszłości. Budzi kontrowersje, gdy twierdzi, że Cesarstwo Rzymskie nie upadło, ale i ma wiele racji, kiedy wykazuje ciągłość tego państwa na przykładzie Bizancjum. Możemy się z Wickhamem nie zgadzać, możemy podążać wytyczonym przez niego szlakiem, ale w obu przypadkach docenić musimy polot, z jakim opowiada o średniowieczu, bo tę książkę można czytać godzinami.

Wickham stawia przed czytelnikiem wysokie wymagania, oczekując skupienia i gotowości do śledzenia wielowątkowej narracji. Swobodnie porusza się pomiędzy historią polityczną, społeczną i gospodarczą, nieustannie pokazując, że żadna z tych sfer nie funkcjonowała w oderwaniu od pozostałych. Szczególnie interesujące są fragmenty poświęcone kwestiom społecznym: przemianom struktur władzy lokalnej oraz relacjom między elitami a chłopstwem, które często bywają marginalizowane w bardziej klasycznych ujęciach epoki.

„Średniowieczna Europa” zachęca do rewizji utartych sądów i zerwania z pokutującymi wokół tej epoki stereotypami. To tytuł idealny dla pasjonatów historii, studentów tego kierunku i wszystkich tych, którzy chcą spojrzeć na średniowiecze w pogłębiony, odważny i wolny od schematów sposób.

„Nigdy nic się nie zmienia. Jeden system jest równie dobry, jak drugi. Średniowiecze nie jest epoką. Średniowiecze to nazwa ludzkiej natury”.

Juli Zeh

Średniowiecze nie takie straszne wieki… Epoka kojarząca się z zacofaniem, brudem, Inkwizycją, płonącymi stosami, czarną magią. Historia, która stała się legendą, legenda, która stała się mitem. Ten mit utwierdził nas w przekonaniu, że nic dobrego z czasów średniowiecznych nie wyniknęło, a przecież to właśnie ten okres stał się podwaliną współczesnej Europy. Zygmunt Freud pisał, że „synowie z nienawiścią odnoszą się do epoki ojców, a uwielbiają epokę dziadów”. Petrarca, określił te czasy jako światło i ciemność, o promiennej kulturze antyku i mrokach tysiącletniego upadku, który nastąpił zaraz po niej. Widać tutaj pewną hipokryzję, gdyż to wiek XX w historii zapisał się jako ten najbardziej barbarzyński i w ilości ofiar i zła prześcignął całą epokę średniowiecza.

Pomimo ciągłego strachu przed szatanem, średniowiecze, to czas obfitujący w wiele ciekawych wydarzeń. To właśnie wtedy wynaleziono pług i użyźniono gleby Europy, powstał kalendarz, oraz cyfry arabskie nie mówiąc już o budowie największych uniwersytetów. Ludzie żyli dłużej niż 30 lat, a często nawet dożywali 80. Statystyki fałszują dane, ponieważ była bardzo duża umieralność dzieci.

W serii Sekrety historii ukazała się pozycja Pana Chrisa Wickhama Średniowieczna Europa, która zabiera nas w podróż po tym niezwykle ciekawym okresie w historii świata. Autor opisuje epokę, która obfitowała w burzliwe wydarzenia i wielkie przemiany. Rozprawia się z najciekawszymi historiami ówczesnych czasów, jak czarownice, dominacja papiestwa, czy uciemiężenie chłopów. Przedstawia nam wielowymiarowość tysiąca lat po części przeinaczonej historii.

Tę pozycję czytałam z wielką fascynacją. Faktycznie średniowiecze, to czas przedstawiany niezbyt chlubnie. Bezsprzecznie wywołujący mnóstwo emocji, oraz kontrowersji. Pisarz swoją publikację faszeruje ogromną ilością przypisów, oraz źródeł historycznych, to książka nie tylko o społeczeństwie, ale także o władcach, nepotyzmie, rycerzach, szerokim rozwoju gospodarczym, czy powolnym upadku hegemonii kościoła. Autor polemizuje, także z twierdzeniem, że średniowiecze, to ciemne i zacofane czasy podając nam całą masę przykładów. Książka dość obszerna, napisana drobnym drukiem, świetnie udokumentowana historycznie, aż prosi się o zainteresowanie.

Średniowieczna Europa, to chyba jedna z lepszych pozycji, jakie czytałam o tej epoce. Bez górnolotnych słów przedstawia czytelnikowi, to co w ciągu tego tysiąclecia, jest najważniejsze i najciekawsze.

[Adres usunięty]