Alice i Richard: praskie małżeństwo jakich wiele, siedemnaście lat razem, dwoje dzieci. Rzadko są wobec siebie szczerzy, namiętność wyparowała, a wspólne spędzanie czasu od dawna nie sprawia im większej radości, mimo to dalej ciągną ten wózek, bo przecież żadnemu z nich tak naprawdę nie dzieje się krzywda. Przychodzi jednak czas, kiedy muszą zastanowić się, czy dotychczasowe życie jeszcze im wystarczy, i dokonać wyboru.
Petra Soukupová, „specjalistka od krojenia rodziny”, po kilku powieściach skupionych na relacjach między rodzeństwem czy rodzicami a dziećmi w swojej najnowszej książce, Sprawy, na które przyszedł czas, pierwszy raz bierze pod pisarski skalpel parę małżeńską. Wiwisekcję ich związku przeprowadza od pierwszej randki, poprzez fazę urządzania się „na swoim”, narodziny dzieci, codzienne przepychanki o bzdury i o sprawy istotne, aż do przełomu.
Napisana charakterystycznym dla autorki, lekko niechlujnym i pozbawionym ozdobników stylem historia buzuje od emocji i udowadnia, że najtrudniej być blisko z kimś, kto jest tuż obok.
O autorce
Petra Soukupová (ur. 1982) prozaiczka i scenarzystka, jedna z najbardziej wyrazistych autorek czeskich. Za swój debiut, powieść K moři (Nad morze), otrzymała w 2008 nagrodę Jiřiego Ortena. Jej druga książka, Zniknąć zdobyła w 2010 najważniejszą czeską nagrodę literacką, Magnesia Litera, w kategorii Książka Roku. W kolejnych latach ukazały się jej kolejne, entuzjastycznie przyjęte przez czytelników, powieści obyczajowe oraz książki dla dzieci.
W książkach Petry Soukupovej dominuje problematyka relacji rodzinnych, a oryginalność autorki polega nie tylko na chłodnym, analitycznym sposobie relacjonowania wydarzeń, lecz także na niezwykłej umiejętności zaglądania w głowy bohaterów. Petra Soukupová jest absolwentką praskiej szkoły filmowej FAMU, współpracuje z twórcami popularnych seriali telewizyjnych. Mieszka w Pradze. W Polsce ukazało się dotąd pięć książek autorki: Zniknąć (2012), Bercik i niuniuch (2015), Pod śniegiem (2016), Najlepiej dla wszystkich (2019) i Sprawy, na które przyszedł czas (2022).
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Jaki jest główny klimat powieści "Sprawy, na które przyszedł czas"?
Powieść utrzymana jest w realistycznym, surowym i melancholijnym tonie, który jest charakterystyczny dla współczesnej prozy czeskiej. Autorka koncentruje się na drobiazgowej analizie relacji rodzinnych, unikając przy tym zbędnego sentymentalizmu czy literackich upiększeń. Czytelnik obcuje z emocjonalnym chłodem oraz narastającymi trudnościami w komunikacji między najbliższymi sobie osobami. Taki styl narracji pozwala na bardzo głębokie i autentyczne zanurzenie się w psychologii postaci przeżywających życiowy kryzys.
Czy książka skupia się na konkretnym wydarzeniu, czy raczej na codzienności bohaterów?
Fabuła koncentruje się na nieuchronnym upływie czasu oraz powolnym rozpadzie więzi wewnątrz czteroosobowej rodziny. Zamiast gwałtownych zwrotów akcji, autorka śledzi rutynowe czynności, drobne pretensje oraz momenty, w których bohaterowie uświadamiają sobie wagę minionych lat. To wnikliwe studium zwyczajności, w którym najważniejsze napięcia budowane są wokół domowych obowiązków i niewypowiedzianych na głos żali. Dzięki takiemu podejściu historia staje się niezwykle bliska każdemu, kto doświadczył trudów i rutyny życia rodzinnego.
Z czyjej perspektywy prowadzona jest narracja w tej historii?
Narracja w powieści prowadzona jest naprzemiennie z punktu widzenia różnych członków rodziny, co ukazuje subiektywny odbiór tych samych sytuacji. Petra Soukupová oddaje głos zarówno rodzicom, jak i dzieciom, prezentując, jak odmiennie interpretują oni wspólne doświadczenia i domowe konflikty. Taki zabieg literacki pozwala zbudować wielowymiarowy obraz braku porozumienia między pokoleniami oraz różnych etapów dorastania i starzenia się. Czytelnik zyskuje dzięki temu pełny wgląd w motywacje każdej z postaci, bez konieczności faworyzowania tylko jednej strony.
Dla jakiego typu odbiorcy książka "Sprawy, na które przyszedł czas" może być nieodpowiednia?
Tytuł ten nie jest polecany osobom poszukującym dynamicznej akcji, sensacyjnych wątków lub lekkiej, eskapistycznej rozrywki. Ze względu na swój minimalistyczny styl i skupienie na trudnych aspektach życia, lektura może wydać się zbyt przytłaczająca dla czytelników unikających bolesnej tematyki psychologicznej. Brak wyraźnego, optymistycznego punktu kulminacyjnego sprawia, że osoby przyzwyczajone do klasycznych struktur powieściowych mogą odczuwać pewien niedosyt. Jest to pozycja wymagająca dużej empatii oraz gotowości na konfrontację z szarą, często gorzką rzeczywistością relacji międzyludzkich.
Czy lektura tej powieści niesie ze sobą jakieś optymistyczne przesłanie?
Książka skłania przede wszystkim do szczerej i często bolesnej refleksji nad kondycją współczesnej rodziny, zamiast oferować proste pocieszenie. Autorka unika sztucznych zakończeń typu happy end, pokazując, że pewne procesy zachodzące w relacjach są naturalne i często nieodwracalne. Mimo braku lukrowanej wizji świata, lektura daje czytelnikowi poczucie zrozumienia i walidację własnych, skomplikowanych emocji związanych z życiem domowym. To uczciwy obraz rzeczywistości, który zamiast dawać gotowe rozwiązania, zachęca do zatrzymania się i przemyślenia własnych priorytetów życiowych.
