Laureat Międzynarodowej Nagrody Bookera 2023
Książka "Schron przeciwczasowy" autorstwa Georgiego Gospodinowa jest sentymentalną podróżą do przeszłości, która może stać się jedynym lekiem na wszelkie problemy teraźniejszości. Mistrzowska proza cenionego pisarza porywa czytelników do niesamowitego świata, który pilnie potrzebuje ratunku, a rozwiązanie problemów wydaje się przynajmniej osobliwe.
Gaustyn jest niestrudzonym i dość dziwacznym wynalazcą, który podróżuje w czasie. W niesamowitej klinice przeszłości w Szwajcarii dokłada wszelkich starań, aby pomóc osobom borykającym się z chorobą Alzheimera. Dzięki jego niesamowitym działaniom pacjenci kliniki mają możliwość wybrania odpowiedniego dla siebie okresu spośród wszystkich minionych dekad XX wieku. To właśnie tam, w przeszłości, mają szansę znaleźć bezpieczną przestrzeń do życia.
Tymczasem jego kuracja zaczyna przyciągać nie tylko chorych, ale również wszystkich nieszczęśliwców, którzy właśnie w minionych latach chcą odnaleźć szczęśliwe dni. Działalność kliniki pomaga im odblokować wspomnienia, przywracając czas, w którym czuli się dobrze i bezpiecznie. Okazuje się, że w tym samym momencie najwięksi przywódcy szukają w przeszłości ratunku dla współczesnego świata.
Opinie o książce
Czy należy spoglądać wstecz? Czy przeszłość jest niebezpieczna? Jak zyskać trochę czasu, kiedy mierzysz się z deficytem przyszłości? Prosta odpowiedź brzmi: trzeba zawrócić. Bo jeśli istnieje coś pewnego, jest to przeszłość.
Georgi Gospodinow
Ta powieść to literacka monografia najdelikatniejszego ludzkiego daru – zmysłu czasu i jego przemijania. Rzadko trafiają nam się tak szalone i cudowne książki.
Olga Tokarczuk
Gospodinow to Proust Wschodu.
„La Repubblica”
O autorze
Georgi Gospodinow jest bułgarskim pisarzem i poetą, a także laureatem prestiżowej Nagrody Angelusa. Do najważniejszych publikacji jego autorstwa należą takie książki, jak "Koniec minotaurów. Wiersze wybrane", "Fizyka smutku" oraz "Powieść naturalna".
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Jaką tematykę porusza powieść "Schron przeciwczasowy"?
"Schron przeciwczasowy" to wielowarstwowa powieść literacka skupiająca się na fenomenie pamięci oraz nostalgii za minionymi dekadami. Autor analizuje wpływ przeszłości na współczesną tożsamość narodową i osobistą poprzez pryzmat kliniki dla osób z chorobą Alzheimera. Tekst łączy elementy realizmu magicznego z głęboką refleksją filozoficzną nad upływem czasu. To lektura wymagająca skupienia, która stawia pytania o granice rekonstrukcji dawnych lat w nowoczesnym świecie.
Czy ta książka jest trudna w odbiorze dla przeciętnego czytelnika?
Powieść wymaga od czytelnika wysokiego poziomu skupienia i gotowości na nieliniową strukturę narracji. Georgi Gospodinov posługuje się bogatym językiem pełnym metafor i dygresji, co czyni książkę pozycją z nurtu literatury wysokiej. Lektura nagradza cierpliwość czytelnika oferując unikalne spojrzenie na historię Europy i kondycję ludzkiego umysłu. Nie jest to klasyczna powieść fabularna, lecz raczej intelektualna podróż przez labirynt wspomnień.
Na czym polega główny koncept kliniki przeszłości w tej historii?
Klinika przeszłości to miejsce, w którym każde piętro precyzyjnie odtwarza atmosferę i detale konkretnej dekady XX wieku. Pacjenci cierpiący na utratę pamięci odnajdują tam spokój, przebywając w otoczeniu przedmiotów, zapachów i dźwięków ze swojej młodości. Z czasem idea ta wykracza poza mury placówki, stając się projektem politycznym obejmującym całe narody pragnące powrotu do bezpieczniejszej przeszłości. Ten motyw służy autorowi do ukazania niebezpieczeństw związanych z masową nostalgią.
Dla kogo książka "Schron przeciwczasowy" może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących wartkiej akcji, prostych rozwiązań fabularnych lub literatury czysto rozrywkowej. Ze względu na swój melancholijny ton i skupienie na procesach starzenia się oraz utraty tożsamości, może być przytłaczająca dla czytelników unikających trudnych tematów egzystencjalnych. Brak tradycyjnie rozumianego tempa akcji sprawia, że osoby przyzwyczajone do thrillerów czy literatury popularnej mogą poczuć się znużone. Jest to pozycja skierowana do świadomego odbiorcy, gotowego na konfrontację z przemijaniem.
Jakiego nastroju można spodziewać się podczas lektury tej powieści?
Lektura wywołuje nastrój głębokiej melancholii, zadumy nad losem człowieka oraz subtelnego niepokoju. Autor buduje atmosferę nasyconą nostalgią, która jednocześnie fascynuje i przestrzega przed ucieczką w to, co minione. Styl pisarski Gospodinova jest poetycki i oniryczny, co pozwala czytelnikowi poczuć ciężar i piękno zapamiętanych chwil. To książka, która zostaje w pamięci na długo po przewróceniu ostatniej strony, zmuszając do refleksji nad własną historią.
