Piąta pora roku

⛄️🌻 Ali Smith jest pisarką którą wzbudza wiele bardzo skrajnych emocji. Jedni ją kochają inni nienawidzą - bardzo rzadko traficie na kogoś kto stoi pomiędzy. Z tego powodu ile czytelników jej książek na świecie tyle teorii co w jej tekstach jest tak wyjątkowego, że przyciągają, jak magnes. Bo jedno trzeba im przyznać — przyciągają i robią to wybitnie. Kiedy tylko Piąta pora roku do mnie przyszła wyczekiwałam momentu kiedy na spokojnie będę mieć czas na tą lekturę.

⛄️🌻 Styl Smith jest nie do podrobienia. Pełny emocji zarazem niezwykle jałowy w słowach. Wszystko to sprawia, że przez jej historie się po prostu płynie. Jeżeli miałabym ja do czegoś porównać wydaje mi się że najbardziej pasuje tu literatura japońska (podobnie oszczędna w formie) doprawiona odrobiną Daphne du maurier? Wydaje mi się, że to najbliższe temu, co odczuwam czytając teksty tej literackiej mistrzyni.

⛄️🌻Historia w książce krąży jednocześnie wokoło kilku ścieżek. Ta najważniejsza należy do Sandy, głównej bohaterki tej historii. Kobieta jest malarką, której obecne życie jest dalekie od ideału. Z jednej strony dziewczyna nie radzi sobie ze swoimi emocjami. Jest w trakcie głębokiego kryzysu emocjonalnego. Nie widzi sensu w życiu, jakie obecnie prowadzi. Z drugiej strony musimy wspomnieć o tym, że fabularnie znajdujemy się w szczycie pandemii Covid - z tego powodu ojciec Sandy obecnie jest w szpitalu walcząc ze swoim zdrowiem. Już te dwie ścieżki są dla Ali Smith idealnym miejscem do studium nad człowieczeństwem, przemijającym czasem i zmianami, na które nie mamy wpływu. Jednak aby było ciekawiej niejedonkrotnie na kartach tej historii cofniecie się w przeszłość. Wynikać to będzie z powodu faktu, że w życiu Sandy na nowo odzywa się jej dobra znajoma z czasu studiów — kobieta poprosi naszą bohaterkę o pomoc w rozwiązaniu pewnej zagadki. I właśnie ta ścieżka, którą przejdą obie te panie będzie podróżą pełną głębokich emocji którą wierzcie mi warto jest podążyć. Bowiem z jednej strony powrót dawnej znajomej jest dla Sandy impulsem wybijającym ją z letargu z drugiej strony emocje, które wzbudzi w niej to nietypowe spotkanie nas popchnie do przemyśleń - czy aby na pewno wszystko to o czym opowie nam bohaterka naprawdę się wydarzyło?

⛄️🌻 Ali w swojej Piątej porze roku rzuca swojemu czytelnikowi swoiste wyzwanie. Język autorki dla niektórych może być wysokim progiem wejścia, jednak jeżeli odważycie się go przejść odkryjecie przepiękną przestrzeń do autorefleksji. Jak zmieniła nas pandemia covid? Jakie emocje będziemy odczuwać obserwujac chorobę kogoś nam bliskiego? Z pewnością do tej książki warto usiąść, kiedy emocjonalnie będziecie w nastroju na coś takiego. Wtedy możecie odkryć, że emocje — nawet te trudne trzeba umieć oswoić. Bo tylko wtedy będziecie mogli pójść naprzód.

,,Piąta pora roku" jest książką wyjątkową pod wieloma względami.

Opowiada z pozoru zwykłą historię. Pewnego dnia z Sandy kontaktuje się dawna znajoma ze studiów. Nie wiadomo, dlaczego wybrała akurat jej numer, ale jest silnie przekonana, że tylko Sandy może pomóc jej rozwiązać jakąś dziwną zagadkę.

Równocześnie nasza główna bohaterka mierzy się z chorobą ojca, samotnością i słowami. Różnymi słowami. Słowami, które wydają się znaczyć jeszcze więcej niż mogą. Które stanowią klucz całej tej opowieści. Które są osobnymi bohaterami, rebusami, podprogowymi przekazami, niejasnościami i wyjaśnieniami.

Ali Smith tworzy opowieść nieoczywistą, w której czytelnik nie wie, czego się spodziewać, ale wie, że będzie to warte uwagi. Ta historia, dziwnie abstrakcyjna i niebezpiecznie realna, przeplata się z pozornie przypadkowymi wspomnieniami i opowieściami. Aby zrozumieć, trzeba się pochylić nad słowem, nad jego znaczeniem, nad wskazówkami, które w całej książce zostawia nam autorka.

Wyjątkowość tej książki polega na tym, że oddaje głos słowom, które zawsze znaczyły, ale nigdy nie mówiły same. Zawsze były wyrazem opowieści, ale nie samą opowieścią. Tutaj wręcz przeciwnie - język stanowi grę, fabułę, bohatera, zagadkę.

A styl i pióro Ali Smith przekazuje nam to wszystko w iście urzekający sposób. Historia płynie wartko, ale często przez kręte koryta. Skręca nagle, by za jakiś czas w pełni naturalnie, ale jednocześnie niespodziewanie wrócić na początkowy kurs. Autorka operuje słowem jak mistrz rzemieślniczy narzędziami. Wie, czego i jak użyć, aby wywołać konkretne wrażenie. Przywołać pożądaną myśl, odpowiednie skojarzenie.

Bardzo kusiła mnie ta książka, ale martwiłam się, jaki będzie odbiór bez znajomości poprzednich tomów. Okazało się, że to żaden problem, bo ,,Piątą porę roku" można czytać na spokojnie nie znając wcale twórczości tej autorki. Ostrzegam jednak, że po tej lekturze z pewnością zapałacie sympatią do tego pióra i będziecie chcieli więcej.

Nie sposób streścić, o czym jest "Piąta pora roku", bo każdy, kto ją przeczyta może określić to inaczej.

Z pewnością jednak można stwierdzić, że książka ta opowiada coś intrygującego i robi to w sposób nieszablonowy.

Dla mnie powieści Ali Smith to w pewnym sensie literackie (i intelektualne) łamigłówki. Autorka zręcznie bawi się słowem, kontekstem kulturowym i społecznym, odniesieniami do sztuki i historii. I w "Piątej porze roku" również widać to charakterystyczne zamiłowanie Smith do ukrytych znaczeń i leksykalnych gier. Jej nowa powieść, choć niezależna, nawiązuje do słynnej tetralogii, zarówno poprzez tytuł jak i koncepcję. Ali Smith ponownie tworzy opowieść silnie zakorzenioną w aktualnych wydarzeniach – tym razem jest to okres pandemicznej izolacji. Trzy części książki wyodrębnione według słowno-znaczeniowego klucza układają się w zawiłą, nielinearną historię – i podąża ona w dość nietypowym kierunku. "Piąta pora roku" to opowieść w opowieści, bo współczesne losy malarki Sandy splatają się z historią osieroconej dziewczynki, uczennicy kowala, żyjącej w czasach epidemii dżumy. Paralele między przeszłością i teraźniejszością ujawniają się subtelnie, czyniąc całość wspaniale dziwną i niejednoznaczną. Smith pisze o osobistych lękach, troskach i wewnętrznych zmaganiach – niepewności jutra, samotności, utracie sensu, kruchości istnienia. Z przenikliwością kreśli obraz współczesności – porusza ważne i aktualne tematy dotyczące pandemii, tożsamości płciowej, zmian klimatycznych, różnic pokoleniowych, wolności i ograniczeń.

"Piąta pora roku" to inteligentna, pomysłowa, ale też wymagająca lektura – smutna, gorzka i zabawna. Powieść Smith uświadamia, jak z wieloma rzeczami musimy się mierzyć – na szczęście nie jesteśmy w tym sami. I ta nuta nadziei podnosi na duchu.

Lubię bardzo. Podążanie za prozą Ali Smith po raz kolejny sprawiło mi przyjemność.