„Po prostu zawsze byłem błaznem. Dla mnie posągowość często jest podejrzana, sztuczna i nadęta” – mówi o sobie jeden z najbardziej oryginalnych polskich uczonych i popularyzatorów nauki. W rozmowie Marcina Rotkiewicza z profesorem Jerzym Vetulanim spotkamy zatem nie tylko znanego naukowca, ale także artystę i współzałożyciela Piwnicy pod Baranami, showmana, młodego buntownika, ulubieńca kobiet i ojca palącego z synem skręta.
W trakcie naszych spotkań mówił pan fascynujące, ale i bardzo kontrowersyjne rzeczy o sobie, o nauce, narkotykach, krakowskich artystach i Janie Pawle II, którego znał pan osobiście. Dlatego boję się, że sporo z tego wyleci podczas autoryzacji.
Niech się pan nie martwi. Niczego nie będę wykreślał. Potraktuję naszą książkę jako „dzieło pośmiertne”, kiedy autora już nie obchodzi, co o nim pomyślą (śmiech).
O autorze
JERZY VETULANI (ur. 1936), neurobiolog, profesor Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, jeden ze współzałożycieli Piwnicy pod Baranami. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
W jakiej formie została napisana książka "Mózg i błazen. Rozmowa z Jerzym Vetulanim"?
Książka ma formę wywiadu rzeki, w którym Marcin Rotkiewicz prowadzi głęboką rozmowę z profesorem Jerzym Vetulanim. Publikacja łączy wątki biograficzne z popularyzacją nauki o mózgu i układzie nerwowym. Czytelnik poznaje nie tylko fakty naukowe, ale także barwne anegdoty z życia jednego z najbardziej wyrazistych polskich uczonych. Taka struktura ułatwia przyswajanie trudnych zagadnień neurobiologicznych poprzez pryzmat osobistych doświadczeń bohatera.
Jakie główne tematy porusza profesor Vetulani w tej publikacji?
Publikacja koncentruje się na funkcjonowaniu ludzkiego mózgu, neurobiologii moralności oraz ewolucyjnych podstawach zachowań społecznych. Rozmówcy analizują wpływ substancji psychoaktywnych na umysł oraz kontrowersyjne poglądy profesora na temat medycznej marihuany. Vetulani wyjaśnia mechanizmy pamięci, emocji i procesów starzenia się organizmu w sposób zrozumiały dla osób bez wykształcenia medycznego. Treść wzbogacają refleksje nad historią Krakowa i środowiskiem naukowym minionych dekad.
Czy treść książki jest przystępna dla osób bez wykształcenia medycznego?
Tak, język publikacji jest dostosowany do szerokiego grona odbiorców, unikając hermetycznego żargonu naukowego. Marcin Rotkiewicz dba o to, by skomplikowane procesy neurologiczne były tłumaczone za pomocą obrazowych metafor i przykładów z życia codziennego. Profesor Vetulani słynął z daru opowiadania o nauce w sposób anegdotyczny i błyskotliwy, co czyni lekturę płynną. Jest to idealna pozycja dla pasjonatów psychologii i biologii, którzy szukają rzetelnej wiedzy w przystępnej formie.
Dla kogo ta książka może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Pozycja ta nie jest polecana osobom szukającym wyłącznie suchego podręcznika akademickiego do neurobiologii. Ze względu na prowokacyjny styl bycia Jerzego Vetulaniego, treść zawiera wiele subiektywnych opinii i kontrowersyjnych tez światopoglądowych. Czytelnicy oczekujący ścisłej poprawności politycznej mogą poczuć się urażeni bezpośredniością i specyficznym poczuciem humoru bohatera. Nie jest to również typowa biografia chronologiczna, lecz dynamiczny dialog skupiony na ideach i nauce.
Co wyróżnia ten wywiad na tle innych publikacji popularnonaukowych?
Unikalność tej książki polega na połączeniu autorytetu naukowego z bezkompromisową osobowością profesora, który nie boi się podważać tabu. Publikacja ukazuje ludzką twarz nauki, odchodząc od sztywnych ram wykładu na rzecz żywej, często prowokacyjnej dyskusji. Czytelnik otrzymuje wgląd w warsztat pracy wybitnego neurobiologa oraz jego spojrzenie na kondycję współczesnego człowieka. To rzadkie zestawienie głębokiej wiedzy o mózgu z barwnym życiorysem krakowskiego intelektualisty.
