Polski pogrom ludności żydowskiej we Lwowie miał miejsce 22 i 23 listopada 1918. Lwów – kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918 jest pierwszym obszernym studium poświęconym temu wydarzeniu, które w polskich opracowaniach historycznych jest albo całkowicie przemilczane, albo sprowadzane do fali rabunków dokonywanych głównie przez ukraińskich i żydowskich (!) bandytów oraz dezerterów z armii austriackiej w ogarniętym wojennym chaosem mieście.
Istnieje też inna polska wersja wydarzeń oskarżająca Żydów o zaatakowanie polskich żołnierzy, którzy musieli się bronić.
Rzetelne opisanie pogromu we Lwowie pokazuje, że to legendarni obrońcy Lwowa wraz z żołnierzami odsieczy, która przybyła z Krakowa i Przemyśla, stanowili podstawową grupę inicjatorów i sprawców pogromu. To oni rozpoczęli rabunki, gwałty i morderstwa w lwowskiej dzielnicy zamieszkałej przez ok. 70 000 Żydów we wczesnych godzinach porannych 22 listopada 1918 roku. Do pogromu niemal natychmiast dołączyła polska ludność cywilna Lwowa, w tym także przedstawiciele jej najwyższych warstw społecznych.
Z recenzji
Autor podjął się przedstawienia niezwykle ważnego wydarzenia (a właściwie serii wydarzeń) z historii Polski, celowo pomijanych i zakłamywanych (…). Wydaje się, że książka G. Gaudena może nie tylko pokazać te wydarzenia szerszemu gronu czytelników, ale również skłonić polskich historyków do podjęcia głębszych badań.
dr Agnieszka Biedrzycka
O autorze
Grzegorz Gauden - z wykształcenia jest prawnikiem i ekonomistą. Był działaczem i dziennikarzem Solidarności w Poznaniu. Został internowany 13 grudnia 1981 roku. W latach 1984–1993 przebywał na emigracji w Szwecji. Po powrocie do Polski był wydawcą prasy. W latach 2004–2006 był redaktorem naczelnym ,,Rzeczpospolitej'', a w latach 2008–2016 dyrektorem Instytutu Książki w Krakowie.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia polski
Jaki jest główny temat książki "Lwów - kres iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918"?
Publikacja skupia się na szczegółowej rekonstrukcji tragicznych wydarzeń z listopada 1918 roku, kiedy we Lwowie doszło do pogromu ludności żydowskiej. Autor analizuje przebieg agresji, której dopuścili się polscy żołnierze oraz cywile tuż po wyparciu wojsk ukraińskich z miasta. Treść opiera się na relacjach świadków i dokumentach komisji śledczych powołanych zaraz po tych zajściach. Książka rzuca nowe światło na przemilczany przez lata aspekt procesu odzyskiwania przez Polskę niepodległości.
Czy książka Grzegorza Gaudena ma charakter naukowy czy reportażowy?
Dzieło stanowi połączenie rzetelnego reportażu historycznego z głęboką analizą materiałów źródłowych. Grzegorz Gauden posługuje się warsztatem badawczym, przytaczając liczne protokoły i zeznania, zachowując przy tym narrację przystępną dla szerokiego grona czytelników. Autor nie ogranicza się do suchych faktów, lecz stara się zrozumieć mechanizmy nienawiści i znieczulicy społecznej tamtego okresu. Jest to lektura wymagająca emocjonalnie, skupiona na faktografii i dokumentacji historycznej.
Dla kogo ta pozycja nie będzie odpowiednim wyborem?
Książka ta nie jest odpowiednia dla czytelników poszukujących wyłącznie heroicznego i bezkrytycznego obrazu obrony Lwowa. Publikacja dekonstruuje narodowe mity i konfrontuje odbiorcę z bolesną prawdą o zbrodniach popełnionych przez rodaków. Osoby oczekujące lekkiej beletrystyki historycznej mogą poczuć się przytłoczone drastycznymi opisami przemocy oraz pesymistyczną wymową dzieła. Nie jest to pozycja przeznaczona dla osób unikających trudnych i kontrowersyjnych tematów z zakresu polskiej historii.
Jakie materiały źródłowe zostały wykorzystane przy tworzeniu tej publikacji?
Autor oparł swoją pracę przede wszystkim na dokumentach Komisji Rządowej oraz raportach międzynarodowych obserwatorów, w tym misji Morgenthaua. Czytelnik odnajdzie w tekście liczne cytaty z przesłuchań ofiar, sprawców oraz naocznych świadków wydarzeń. Wykorzystanie archiwaliów pozwala na precyzyjne odtworzenie chronologii zajść oraz skali zniszczeń w dzielnicy żydowskiej. Dzięki tak bogatej bazie źródłowej publikacja zyskuje wysoką wartość merytoryczną i pełną wiarygodność historyczną.
Czy treść obejmuje szerszy kontekst wojny polsko-ukraińskiej?
Wydarzenia wojenne stanowią niezbędne tło, jednak uwaga autora koncentruje się niemal wyłącznie na trzech dniach pogromu i jego bezpośrednich skutkach. Czytelnik dowiaduje się o sytuacji politycznej we Lwowie w 1918 roku tylko w zakresie koniecznym do zrozumienia genezy wybuchu przemocy. Głównym celem publikacji jest oddanie głosu ofiarom oraz analiza bierności ówczesnych władz wojskowych wobec grabieży. Skupienie na konkretnym wycinku historii pozwala na bardzo wnikliwe zbadanie problemu antysemityzmu w tamtym czasie.
