Grona gniewu

Lata trzydzieste XX wieku. Czas Wielkiego Kryzysu w Ameryce. Kilka rodzin postanawia jechać do Kaliforni – Bo tam jest podobno praca. Bo tam są rzeki płynące miodem i mlekiem. Bo tam jest przyszłość. A oni nie mają nic. Oprócz nadziei. Więc jadą. Pozbywszy się niepotrzebnych rzeczy, mając tylko wóz, patelnię I nadzieję jadą po pracę. Bank zabrał im wszystko. Traktory pozbawiły ich godności. Po drodze spotykają mnóstwo przeróżnych osób. Dobrych i złych. I jadą. To bardzo smutna, taka depresyjna książka. Ale ma coś w sobie. Ma jednak nadzieję. Co prawda mówią że nadzieja jest matką głupich ale ja tak nie uważam. Ja uważam że nadzieja umiera ostatnia. Sięgając po książkę „Grona gniewu” Johna Steinbecka bałam się trochę tych rozbudowanych opisów przyrody, tej filozoficznej nudy ale się nie doczekałam na szczęście. To wspaniała powieść o smutku, o przyszłości, o nadziei. Absolutnie polecam.

"Grona gniewu" Johna Steinbecka narodziły się w 1939 roku i stały się od razu bestsellerem. Zyskały uznanie nie tylko czytelników, ale i krytyków. I tak jest po dziś dzień, czego dowodem są kolejne wznowienia powieści. Swoją twórczością autor wywarł również wielkie wrażenie na mnie. "Grona gniewu" są bowiem historią, z której wylewa się smutek i beznadzieja. W której autor uwypukla wszystkie przywary ludzkości. Odsłania wszystkie wady człowieka, ale i uwypukla te najlepsze. Gani i chwali jednocześnie. Nie zmienia to jednak faktu, że utwór jest dość ponury. Przejmujący. Wzrusza, złości, oburza i fascynuje zarazem. Przepraszam, to nie utwór wzbudza takie emocje, to raczej jego bohaterowie. Ich postawy, zachowania i relacje. Jednych bowiem podziwiamy, a innych będziemy mieli ochotę wręcz...

"Obszarnicy na skutek swego bogactwa stali się jakimiś nadludźmi, a zarazem mniej niż ludźmi; szli ku własnej zagładzie. [...] Stale wisiała nad nimi najstraszniejsza groźba: owe trzysta tysięcy! Bo gdy one ruszą kiedykolwiek pod czyimś przewodem - to koniec! Trzysta tysięcy głodnych, pogrążonych w nędzy ludzi! Jeśli zdadzą sobie sprawę z własnej siły, zagarną cały kraj i nie powstrzymają ich żadne bomby ani karabiny".

Historia, którą reprezentują „Grona gniewu” to poruszająca opowieść o tułaczce oklahomskich farmerów i ich rodzin. O ludziach poszukujących pracy podczas wielkiego kryzysu w Ameryce. Powieść, która rozgrywa się na przestrzeni lat 20 i 30 XX wieku, która relacjonuje losy rodziny Joadów tułającej się po kraju w poszukiwaniu pracy i nowego miejsca na życie. Rodziny emocjonalnie rozbitej i wykorzenionej przez postępujący kapitalizm.

"Pewna rodzina, złożona z dwunastu osób, została zmuszona do porzucenia swojej ziemi. Nie mieli samochodu. Ze starego żelastwa sklecili przyczepkę i załadowali na nią cały dobytek. Dopchali się do szosy 66 i czekali. [...] Szosa stała się ich domem, a ruch sposobem wysławiania. [...]Uciekali od grożących im okropności, i oto dziwne przydarzają się im rzeczy - niekiedy gorzkie i okrutne, a niekiedy tak piękne, że rozpalają niegasnącą wiarę w człowieka".

"Grona gniewu" to jednocześnie powieść pełna uniwersalnych prawd o życiu, świecie i człowieku. Powieść w obliczu której ma się wrażenie, iż czas stanął w miejscu, a człowiek mimo licznych doświadczeń i nauki płynącej z historii nic się nie zmienia. To powieść drogi, której towarzyszy głód, choroba, śmierć i tęsknota. W parze z nimi idzie jednak wiara i nadzieja na lepsze dni. Miłość i wspólnota. To powieść pełna szacunku do ziemi i natury. Dzieło, które na szali stawia ludzką chciwość. Zachłanność i obłudę. Z drugiej zaś strony uczciwość i człowieczeństw w pełnym tego słowa znaczeniu.

"Grona gniewu" - powieść, o której pisać mi trudno, ale jeszcze trudniej być wobec niej obojętnym. Każda scena, każdy rozdział tej historii ma bowiem swą puentę, morał, który wybrzmiewać może długo w naszych sercach i umysłach. To powieść z duszą, która winna trafić na półki naszych domów. Lekcja historii i obraz człowieczeństwa w najlepszym jego wydaniu, choć nie bez cienia goryczy.

Książkę polecam każdemu.

Grona gniewu ociekają realizmem, który wypływa z każdego słowa tej powieści, oddając niezrównaną mękę, wielomilową wędrówkę i pustoszący strach, który jak głód zakrada się oraz osłabia ludzką duszę, pozostawiając mnie, świadka niedoli, oniemiałą i oszołomioną nieskończoną wybitnością Steinbecka.

Historia Gron gniewu kreśli kartkę z ciężkiego życia wygłodzonej rodziny dzierżawców, która doprowadzona do bezwzględnej ostateczności, z bólem pozostawia dobytek swych przodków i wyrusza w bezdrożną wędrówkę na pace rozklekotanej ciężarówki ku dobrobycie i dostatku — nie spodziewając się, że przeznaczone im są jedynie niesprawiedliwość, nierówność i uprzedzenia, rozłam, strata oraz niekończąca się męka. W obfitości cierpienia Wielkiego Kryzysu nieugięcie trwają naiwna, być może głupia, wiara w nigdy nie nadchodzące jutro oraz (nie)wyczerpana wola życia, które ilustrują znaczenie więzów rodzinnych oraz walkę o uczciwość, zrozumienie i tolerancję.

W ten bolesny i poruszający realizm powieści Steinbeck umiejętnie wplótł skrytą lecz znaczącą symbolikę, gdzie każde słowo, imię czy postać skrywa w sobie głębszy sens, nadając tej historii wagę ponadczasową i nieśmiertelną. Grona gniewu są historią całego społeczeństwa i jednego, błagającego o godne życie człowieka, w którym każdy czytelnik odnajdzie cząstkę własnej duszy — „I lękajcie się czasów, gdy ustaną strajki, a żyć będą bogaci obszarnicy, każdy bowiem, najmniejszy nawet, przegrany strajk jest dowodem, że zrobiono ów krok naprzód. I jeszcze jedno należy pamiętać: lękajcie się czasów, gdy człowiek nie zechce cierpieć i umierać dla idei, bo ta właściwość jest podstawą człowieczeństwa i tylko ona tworzy człowieka.”

Moje słowa nie zdołają oddać znakomitości Gron gniewu, potrafię jedynie stwierdzić, że są nad wyraz niedocenionym tytułem, z którym każdy powinien się zapoznać — ponieważ prawda skryta w piórze Steinbecka wstrząsa współczesnego czytelnika trafnością i aktualnością, zmuszając do przemyśleń nad zrozumieniem drugiego człowieka. Zamykając ostatnią stronę Gron gniewu, gdzieś pomiędzy rozdziałami tej powieści pozostawiłam cząstkę swojego serca.

Znakomita.

Instagram: @illectum

Są na świecie takie książki i tacy autorzy, do których podchodzi się nie tylko z pewnością, że będą arcydziełem, ale wręcz bezkrytycznie. Dla mnie to zawsze będą Kerouac, Burroughs czy Bukowski (tak wiem, ciekawy zestaw xD). I oczywiście jest John Steinbeck. Genialny i wybitnie niedoceniony. Jego proza, dogłębna, nienachalnie przypominająca o najważniejszych wartościach życiowych, pobudzająca intelektualnie i skłaniająca do refleksji i przemyśleń. Taki jest Steinbeck i takie są Grona Gniewu. Niezwykłe, wspaniałe i niezapomniane! Ta książka jest określana arcydziełem i nietrudno zrozumieć, dlaczego. Jest to taki rodzaj książki, która porusza tak dogłębnie, że prawie niemożliwe jest oddanie wrażenia, jakie pozostawia. Steinbeck opowiada z bolesną trafnością historię rodziny Joadów. Ich silne więzy rodzinne, zaangażowanie w ciężką pracę i społeczność, odmowa poddania się w obliczu nierównych szans, wraz z ich prawdziwą dobrocią, zmuszają do zatrzymania się i zastanowienia. Dlaczego byli tak znienawidzeni? Dlaczego prawo tak bardzo było przeciwko nim? Czego dziś możemy się nauczyć z tej historii? Za każdym razem, gdy jako społeczeństwo decydujemy, że możemy deptać prawa jakiejkolwiek grupy, ryzykujemy powtórzenie tego, co stało się z Joadami i innymi rodzinami migrantów. Ta historia to swoisty portret konfliktu między potężnymi a bezsilnymi, gwałtownej reakcji i stoickiej siły, ukazuje horror Wielkiego Kryzysu, a także śledzi samą naturę bezzasadności, równości i sprawiedliwości. To historia przerażająca swoim realizmem, zwłaszcza dlatego, że John Steinbeck ma dar przedstawiania społeczeństwa i ludzi w otwarty i uczciwy sposób, który pozostawia poczucie pustki, a mimo tego pochłania się tę historię, bo jest ona tak niesamowita. Tworzy mocniejszy rozwój postaci w jednym krótkim rozdziale niż wielu autorów w całej książce. W powieści Steinbecka można odnaleźć dużą dozę dramatyzmu, objawiającego się zarówno w opisie krajobrazów, otoczenia bohaterów, ich emocji i myśli, a także w konstruowaniu kolejnych wydarzeń. Z kart Gron gniewu przemawia depresja i rozpad. A jednak, jest to też historia nadziei i przetrwania, mimo, że w tej podróży jest wiele śmierci. To historia pełna złości, pełna pasji płynącej z serca. To powieść, którą się czuje każdą synapsą ciała, to nierozwiązany obraz, zapis historii, która wciąż się toczy. Nie jest to swobodna lektura, na jeden raz. Ona kiełkuje w człowieku, rośnie, zostaje na lata, ale by tak się stało, potrzebuje całej uwagi i skupienia.

Literatura Johna Steinbecka uspokaja, upaja i przede wszystkim pozwala dostrzec i docenić podstawowe i najważniejsze ludzkie wartości oraz tę prozaiczną, codzienną i rutynową część naszego życia, którą nie zawsze odpowiednio postrzegamy i doceniamy tak jak powinniśmy, stale siląc się o to, aby ciągle mieć więcej i lepiej. Grona gniewu to potężna uczta literacka, to opowieść o trudnościach, która porusza serce. To mistrzowsko napisana historia, która przetrwała próbę czasu. Epicka, refleksyjna, prześladująca nasze myśli, wciągająca, a jednocześnie piękna. To taki rodzaj prozy, którą każdy w życiu powinien przeczytać choć raz.