Grzybnia

"Żywi ludzie jedzą martwe grzyby, żywe grzyby jedzą martwych ludzi"

Czy to zdanie nie najtrafniej oddaje nieskończony cykl natury? Czy strata nie jest naturalną częścią życia? Dlaczego więc tak trudno nam ją zaakceptować? Pogodzić się z jej nieuchronnością?

W „Grzybni” Aleksandra Zielińska pięknym, niemal poetyckim językiem podejmuje próbę wprowadzenia czytelnika w labirynt trudnych ludzkich emocji wynikających z dojmującej straty. Próbę przeprowadzoną z empatią, niesamowitą wrażliwością i wnikliwością, w której na powierzchnię wyłania się ból, pustka, samotność i tęsknota. Innym razem bezsilność i frustracja prowadząca do desperackich, choć nic nieznaczących aktów buntu.

Kiedyś „gałganiarze zawsze razem”. Teraz, po nagłej śmierci jednego z nich, nie potrafią połączyć się w żałobie, dać sobie wzajemnie wsparcia. Spotkanie w rocznicę śmierci Filipa uwiera, każde z nich wolałoby być gdzieś indziej odczuwając dotkliwie ciężar nieobecności przyjaciela. Zagłębiamy się w historię Zuzanny, Zdenki, Kostii i Kalibana odnajdując tak odmienne przechodzenie żałoby, zagubienie i zmagania z traumą straty i bolesnymi wspomnieniami.

Wstrząs, jakim jest śmierć przyjaciela skłania ich do refleksji nad swoją codziennością, pułapką dorosłości, w której ugrzęźli, zadawania pytań o sens życia i poszukiwaniu tego, co stanowi o prawdziwej jego wartości, a każdy z nas znajdzie w tych rozważaniach cień własnych wątpliwości i emocji.

Autorka budując narrację nieoczywistą, osnutą mgłą tajemniczości i niejednoznaczności, wzbogaconą realizmem magicznym daje pole czytelnikowi do własnych interpretacji, do poszukiwania skrytych pod metaforami znaczeń, których znajdziemy tu, jak grzybów po deszczu. Niespodziewany w tak naznaczonej smutkiem powieści humor sytuacyjny ukazuje kunszt Autorki w łączeniu pozornie nieprzystających do siebie elementów, które w niewprawnych rękach mogłyby stworzyć efekt groteski. Tu wyłania się subtelne i wnikliwe zarazem studium psychologiczne traktujące o ważnych i poruszających tematach, które wcześniej czy później będą udziałem każdego z nas.

Wiecie po czym poznaję, że książka zrobiła na mnie ogromne wrażenie i wyczerpuje skalę oceny? Po tym, gdy podczas czytania jestem w stanie uniesienia i jednoczesnego zrozumienia, a przede wszystkim po tym, gdy po jej skończeniu w głowie mam pustkę. Niezły paradoks, nie?

Pamiętam początki mojego pisania tutaj trzy lata temu, gdy potrafiłam zrezygnować i nie wstawić nic, bo jak opisać coś tak kochanego, gdy słów braknie, bo w głowie zostało się wszystko i nic. Od tamtej pory wiem, że nie zawsze to co piszę musi być składne, bo większość z was wie jakie to uczucia, gdy trafia się na książkę wyjątkową dla siebie, gdzie emocje biorą górę nad rozumem.

O czym jest „Grzybnia”? Czwórka przyjaciół z dzieciństwa, która nazywa siebie gałganiarzami, po trzydziestce musi zrewidować pojęcie: „gałganiarze zawsze razem”, bo jedno z nich umiera. Jesteśmy z nimi w pierwszą rocznicę śmierci przyjaciela i obserwujemy jak każde z nich sobie z tym radzi albo bardziej jak sobie z tym nie radzi. Przyglądamy się ich obecnym i przeszłym relacjom, które ich spotykały i spotykają nadal. To wszystko jest okraszone dużą ilością metafor ze świata grzybów, bo tytuł nie wziął się znikąd. Nie uważam, by napisanie skąd wzięła się „Grzybnia” było dużym spoilerem, ale jednak trochę jest, więc nie napiszę, ale zarzucę haczyk, że to motyw, który ludzie-książki lubią.

Wracając do metaforycznego stylu książki i jej nieoczywistości to widzę po sobie, że trzeba po prostu trafić na książkę, którą się rozumie, by nabrała znaczenia. To nie pierwszy raz, gdy czytam książkę w takiej konwencji, ale chyba pierwszy raz, gdy to właśnie te otwierające rozdziały odniesienia do rzeczywistego świata natury tak otwierały mi oczy jak przekłada się to na nas ludzi. Na czternaście rozdziałów mam zaznaczone każde otwarcie rozdziału. To książka o śmierci, trudnych decyzjach, relacjach międzyludzkich, żałobie, przyjaźni i miłości.

Przed jej czytaniem czułam smutek i biorąc ją w ręce ta historia mnie nie przygniotła, a ze mną rezonowała. Współodczuwaliśmy swoje smutki, by dać sobie nadzieję.

„Zawsze da się zbudować coś nowego”.