Dzieciństwo na Bliskim Wschodzie 1987-1992. Arab przyszłości. Tom 4

Decyzja objęcia przez Adbela-Razaka stanowiska w katedrze historii uniwersytetu w Rijadzie stała się dla rodziny Sattoufów punktem przełomowym. Jego żona zabrała dzieci i przeniosła się do swojej matki na malowniczą francuską wieś. Riad jako dziesięciolatek dobrze rozumiał już zawiłości świata dorosłych. Tęsknił za ojcem, ale szybko polubił nowe miejsce do życia. Sporadyczne wizyty Abdela u rodziny najczęściej kończyły się niepotrzebnymi kłótniami i wywoływaniem kolejnych rodzinnych konfliktów. Bardzo wiele w jego zachowaniu zmieniło się w momencie udania się na pielgrzymkę do Mekki, z której wrócił drastycznie przemieniony. Od tego momentu stał się radykałem, któremu zachodnie obyczaje żony mocno przeszkadzały. Starał się ON również za wszelką cenę przekonać syna do kroczenia drogą prawdziwego muzułmanina. Spokój Riada spędzającego swój okres dojrzewania we Francji w otoczeniu sztuki, technologii i pięknych dziewczyn, zburzony zostaje wraz z kolejną wizytą na Bliskim Wschodzie. Szybko powraca do niego trauma dzieciństwa, o której nie może ON zapomnieć, a niegdyś kochająca się rodzina przemienia się w szalejącą burzę emocji i nienawiści.

Riad Sattouf w Arab przyszłości #4 stara się pokazać czytelnikowi pewien dość wyraźny kontrast pomiędzy życiem na Bliskim Wschodzie a starym kontynentem. Nic nie jest tutaj jednak wyraźnie jednoznaczne (do czego przywykli już fani serii). Pozornie spokojne życie we Francji, nie było sielanką całkowicie pozbawioną wad i przykrych doświadczeń. Riad z wiekiem stracił swój dziecięcy urok, stając się nastolatkiem, który wyśmiewany jest zarówno przez Francuzów, czy Syryjczyków. W albumie nie brakuje również całej masy mocnych emocji. Rozłam kultowy dzielący rodziców (dotykający też samego Riada) staje się coraz poważniejszy, kierując się w stronę nieodwracalnych zmian i przemocy. Twórca ponownie stara się kontrastować tego typu treści z żartobliwymi wstawkami. Tym razem przybierają one jednak na tyle poważne oblicze, że trudno jest je ukryć pod lukrem humoru. Tyn samym czytelnik z każdą kolejną przeczytaną stroną zanurza się w odmętach dramatu, które mocno będą na niego wpływać.

Jeśli chodzi o oprawę rysunkową, to nadal stawia ona na prosty karykaturalny styl, w którym większe znaczenie mają wybrane kolory. Na niebiesko ukazane zostaje życie we Francji, w różu skąpane są momenty w Syrii, a mocną czerwienią naznaczone zostają niepokojące sny autora.

DOJRZEWANIE ARABA

Są komiksy, których publikacja mało kogo cieszy, są też dzieła zupełnie obojętne i są te, które naprawdę cieszą. Są też takie, na które czeka się z autentyczną niecierpliwością. A „Arab przyszłości” należy właśnie do tych ostatnich. I chociaż ten tom jest dwukrotnie grubszy od swoich poprzedników, po lekturze pozostaje uczucie niedosytu i żal, że na kolejną część trzeba będzie czekać. Ale czekać będzie, jak zawsze, warto.

Przełom lat 80. i 90. XX wieku. Sytuacja w życiu Riada, który osiągnął już wiek nastoletni, nigdy nie była prosta, ale teraz komplikuje się coraz bardziej. Gdy jego ojciec wyjeżdża do pracy w Arabii Saudyjskiej, nikt nie ma pojęcia, że wróci odmieniony. Pielgrzymka do Mekki pogłębia jego wiarę do tego stopnia, że mężczyzna staje się niemal fanatykiem. Kryzys w małżeństwie, który znaczył związek od pewnego już czasu, powraca, a Clementine, matka Riada, postanawia w końcu wyjechać, zostawiając i męża, i świat, który nie pozbawia ją wszelkich praw. Jednak wkrótce mężczyzna wraca, szykując dla rodziny kolejną podróż, mogącą wszystko zmienić. Pytanie jednak czy na lepsze, czy też może na gorsze…

„Arab przyszłości” to seria, która chyba nikogo nie pozostawi obojętnym wobec tego, co dzieje się na jej stronach. Bo to nie opowieść o wielkich sprawach, wielkiej polityce czy istotnych wydarzeniach historycznych, chociaż wszystko to przewija się w tle, a ludziach. Ludziach wyrwanych ze swojego świata i zmuszonych żyć w rzeczywistości dla nich obcej i nieprzyjaznej. Fakt, że główny bohater, tak samo jak jego matka, nie pochodzą z krajów arabskich, sprawia, że wszystko, co dzieje się w komiksie staje się bliższe nam, bo oglądane oczami ludzi, którzy tak samo niewiele rozumieją z wielu rzeczy i nie potrafią odnaleźć się w tym, co ich spotyka.

Ale i nie brak tutaj także elementów bardziej uniwersalnych, zarówno życiowo (wątek miłosny jest jednym z najciekawszych w tym albumie), jak i popkulturowo (wkraczamy w lata 90, pełne fascynacji gwiazdami kina i mangowymi klimatami). Oprócz tego mamy tutaj humor i nawet jeśli jest to humor często czarny, nadal potrafi wywołać uśmiech. A obok uśmiechu jest gorycz, jest pewne poczucie zagrożenia i obcość i dużo rzeczy, które potrafią przerazić. I właśnie ten natłok emocji, w połączeniu z rzeczami, które są nam dobrze znane, sprawia, że „Araba przyszłości” tak dobrze się czyta, a co ważniejsze odczuwa. I nie czuje się nadmiaru wszystkich tych uczuć, zarówno dzięki umiejętnemu przedstawieniu treści, jak i temu, że to przecież historia oparta na faktach, wspomnienie, które robi tym większe wrażenie, że podane jest z pierwszej ręki.

Graficznie „Arab przyszłości” to rzecz kojarząca się z humorystycznymi komiksami europejskimi, czasami ocierająca się o cartoonową kreskę niby kultowych „The Simpsons”. A jednak prostota ta, jakże udana i klimatyczna, ma wielką siłę wymowy. Doskonale współgra także z humorem całości, potrafiąc przy tym wywołać całą falę emocji, kiedy tylko zajdzie taka potrzeba. W skrócie: naprawdę świetny komiks, jeden z najlepszych w swojej kategorii – a dla mnie prywatnie najlepszy traktujący o życiu na Bliskich Wschodzie.