Dzieci Nilu. Reporterska podróż przez Afrykę

Xavier Aldekoa wielokrotnie bywał w Afryce. W ciągu kilku ostatnich lat ten kataloński dziennikarz podróżuje wzdłuż rzeki, począwszy od źródeł Nilu Białego i Nilu Błękitnego, aż do ujścia Nilu do Morza Śródziemnego przez: Ugandę, Sudan Południowy, Etiopię, Sudan, Egipt. Lecz Nil to nie tylko najdłuższa rzeka Afryki, kolebka ludzkości, życiodajna arteria, matka żywicielka, niemy świadek wielu wydarzeń historycznych. To przede wszystkim ludzie. Ich poznanie i zrozumienie stało się celem dziennikarza w podróży przez Afrykę.

Nie jest to optymistyczna relacja z podróży, ale na wskroś autentyczna. Reportaż przesycony jest na wskroś historią i polityką państw położonych nad rzeką, konfliktami, wojnami domowymi, rebeliami, korupcją, ucieczkami, emigracjami, ekstremizmem, fanatyzmem religijnym (jak Osama Bin Laden zrobił karierę), biedą, niedostatkiem, cierpieniem, suszami, głodem, wiarą w magię i duchami współistniejącymi z religią i codziennym życiem. Tylko nieliczne opisy przyrody, piękno zabytków i spotkania z życzliwymi ludźmi pozwalają nieco odetchnąć od bolączek dotykających ludność zamieszkującą w krajach położonych nad Nilem.

Ciekawili mnie zwykli ludzie z różnych kultur, grup etnicznych, krajów. To ci rozmówcy Xaviera Aldekoi przykuwali moją uwagę. Reportażysta pozwalał im mówić, a sam stawał się słuchaczem. Szanował ich, traktował jak równego sobie, czasem tylko opowiadał ich losy. Codzienne życie, bolączki, marzenia bohaterów reportażu na jakiś czas stały się moimi. Poruszyła mnie historia ambitnej Grace z Ugandy, która bardzo chciała się uczyć. Podziwiałam odwagę Khalida, który w Chartumie zajmował się bandami bezdomnych dzieci z różnych grup etnicznych. Rozbawił mnie kierowca taksówki motocyklowej i jego sposób na brak paliwa w baku. Zaimponowała mi znajomość pustyni nomady Ahmeda. Tragiczna opowieść Mosesa porwanego ze szkoły przez LRA wstrząsnęła mną, zwłaszcza wątek gnijących nóg.

Zabolało, gdy czytałam o NICZYICH. To setki zapomnianych kobiet z obozów dla ludności cywilnej w Sudanie Południowym, pilnowanych przez Błękitne Hełmy w ramach Misji Narodów Zjednoczonych. Jako kobieta czułam ich ból fizyczny, psychiczny, ich bezsilność i niemą prośbę w oczach o pomoc, o reakcję na to, co je spotykało każdego dnia – zbiorowe gwałty, upokorzenia, zabójstwa, obojętność, przymykanie oczu i odwracanie się plecami tych, którzy mieli je chronić. Niewyobrażalne!

Setki Afrykanów podzieliło się swoją wiedzą z dziennikarzem, poświęciło mu swój czas. Zdobywało informacje o celu podróży i panującej tam sytuacji, gościło w swoich domach. Uderzyła mnie ich szczodrość, otwartość, życzliwość i uśmiech, chęć pomocy. Bohaterami stają się także lokalni dziennikarze, pomagający reportażyście w podróży. I ci niechlubni – żołnierze, policjanci, dżihadyści, rebelianci, dyktatorzy…

Szczery i bolesny reportaż napisany z pokorą i bez osądzania. Ukazując historię państw położonych nad Nilem i ich zagmatwaną politykę pełną korupcji, okrucieństwa, wyzysku i wojen, porusza na wiele sposobów. Zapada w pamięć. Przeraża cierpieniem ludności na przestrzeni lat, a jednocześnie zaprasza do odwiedzenia Czarnego Lądu, kusząc zabytkami, pięknem przyrody, majestatycznym Nilem oraz fascynując codziennym życiem zwykłych ludzi. Dobra literatura faktu, angażująca czytelnika, którą trzeba sobie dawkować ze względu na rozmiar nieszczęść dotykających Afrykanów. Skłania do przemyśleń, przywołuje wspomnienia, choćby głód w Etiopii w 1984 i piosenkę „We are the world”, powstanie Sudanu Południowego i obalenie prezydenta w Egipcie.

„Dzieci Nilu. Reporterska podróż przez Afrykę” to reportaż o ludziach zamieszkujących kraje położone nad największą rzeką Afryki. Ta wielowątkowa opowieść prowadzi czytelnika po Czarnym Lądzie wzdłuż rzeki, ukazując mu kontrasty – dyktatury i pragnienia wolności, życia i śmierci, odwagi i strachu, skrajnej biedy i luksusów, jałowej i żyznej ziemi, zabytków i okrutnej działalność człowieka. Zadaje pytanie, co będzie dalej z Nilem i jego dziećmi, skoro ma powstać kolejna tama, susze są coraz częstsze, a ludzi w Afryce przybywa.