Czarne

Są światy literackie nieodkryte, grupy adorujące się wzajemnie, nisze doskonale zapełnione, dokarmiane przez fanów. W rzeczywistości science fiction istnieją pułapy niedościgłe ale też piwniczne, klasyczne już powieści grozy oraz mrzonki grafomanów - tych ostatnich zatrzęsienie.

Gdzie jest "Czarne" w tym sosie, mętliku pokrętnych utworów naśladujących jedynie literaturę, pisanych siłą woli i przekonaniem o własnej wyjątkowości? Przyznaję, że nie wiem, ale pewnie po środku.

"Czarne" jest dla mnie tajemnicą i dlatego nie powinienem tej książki czytać. Jeśli istnieje literatura kobieca, to Kańtoch pewnie się w niej mieści ze swoją oniryczną książką. Przez cały czas zagłębiania się w tę pierwszoosobową narrację miałem wrażenie jakbym oglądał "Medium" Koprowicza: to ten film, w którym garbaty Stuhr zabija siekierą roznegliżowanych Zelnika i Szapołowską.

Mieszanie się czasów, osób, przenikanie historii, sensualistyczne opisy narratorki, magia wspomnień, duszność i dziecięca wrażliwość - możliwości w tej książce odkryć można wiele, ale mężczyzna, który zjada 4 jajka na śniadanie z tym wszystkim sobie nie poradzi. Mężczyźni rzadko rozumieją kobiety, kompletnie nie rozumieją ich orgazmów, nie podzielą więc entuzjazmu dla powieści Kańtoch. Może nas skusi twardość okładki, jej przedwojenna czerń, subtelna uroda kobiety na pierwszy rzut oka wystarczająca, żeby odwrócić książkę na drugą stronę i popatrzyć na czoło autorki.

Annę odszukałem na zdjęciach w sieci - filigranowa autorka ma w sobie beztroską swobodę bycia, co widzę po ubraniach, wzroku oraz minach. Rzesza czytelniczek już oceniła "Czarne" jako pozycję wartą przeczytania, a męscy recenzenci raczej powściągliwie starają się nie grymasić. Łatwość z jaką się to czyta usprawiedliwia wiele; przerzucałem kartki niczym Matt Damon wertujący podręcznik psychologii w filmie "Buntownik z wyboru", obracałem się w tym świecie, w którym bohaterowie cofali bądź popychali czas a postaci przenikały się jak pot i perfumy.

Wyszedłem po lekturze nie zmieniony, ale przecież to nie Dostojewski, to 265 stron sprawnie poprowadzonej opowieści, bez zawirowań stylistycznych a do tego ładnie prezentujących się na półce co również nie jest bez znaczenia.

Ze szpitala psychiatrycznego na seans spirytystyczny, z przyszłości w przeszłość. Czas nie stanowi przeszkody dla rozwiązywania tajemnic, jeśli tylko ma się odwagę sięgnąć po odpowiedzi.

Głowna bohaterka pogrążona we wspomnieniach i fantazjach lat nastoletnich, wraca do morderstwa sławnej aktorki, która rozpaliła jej wyobraźnię i pragnienia. Historia wydaje się kruszyć w oczach a to co jeszcze chwile temu wydawało się pewne teraz ginie we mgle złudzeń. Czarne skrywa wszystkie odpowiedzi i to właśnie tam należy się udać.

Czarne to fascynująca opowieść, w której czas już dawno porzucił pozory dobrego wychowania i formy. Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość nakładają się na siebie i przeplatają w dziwną mieszaninę halucynacji i wspomnień. Tu nic nie jest stałe ani prawdziwe, wszystko w jednej chwili może ulec przepoczwarzeniu…

Dość trudno mi jednoznacznie ocenić te pozycję. Z jednej strony mamy tu typowe dla Anny Kańtoch zawirowania czasu i pamięci, które nie tylko ocierają się o granice grozy i fantastykę ale również o psychologię i liczne zaburzenia psychiczne, wabiąc czytelnika w nieznane światy, okraszone niepewnością niczym dobra kasza skwarkami. Z drugiej jednak… doskonale świadoma jestem jak przytłaczający jest ten zabieg, kiedy wszystko zlewa się w jedno, a my nie jesteśmy pewni czy przeżycia bohaterki to omamy, wspomnienia czy może coś jeszcze zupełnie innego.

Nie wiem czy wrócę jeszcze do tej pozycji, bo czuję się przez nią nieco przytłoczona, ale zdecydowanie czytało mi się ją przyjemnie a każdą stronę traktowałam jako kolejną wskazówkę do rozwiązania zagadki.

Daje 6/10 i idę to przemyśleć, bo w Czarnem zdarzyło się tak wiele, że jeszcze przez kilka dni będę miała co roztrząsać w głowie.

Za egzemplarz recenzencki dziękuję

Wydawnictwu Powergraph

#współpracabarterowa

#współpracareklamowa

#współpracarecenzencka

Są historie warte tego, by się nad nimi pochylić. Są tacy bohaterowie, których losy śledzimy w napięciu i z ekscytacją. Do takich postaci należy narratorka a zarazem bohaterka książki autorstwa Anny Kańtoch pt. „Czarne” z oferty Wydawnictwa Powergraph.

Duszny klimat sanatorium dla nerwowo chorych, lata 30. XX wieku i zagubiona młoda kobieta egzystująca na granicy jawy i snu, gdzieś między prawdą a zmyśleniem. Kalki przeszłości nakłada na teraźniejszość i odwrotnie. Bez konkretnego schematu, za to z określonym celem. Chce wrócić do feralnego dnia, kiedy zginęła kochanka jej ojca, Tadeusza Reca i obiekt westchnień młodziutkiej wówczas bohaterki - Jadwiga Rathe. Nagła śmierć młodej, obiecującej (zdaniem niektórych) aktorki to uporczywe wspomnienie z dzieciństwa, które wiedzie prosto do niewielkiej miejscowości, gdzie od warszawskiego blichtru każdego roku odpoczywali Recowie. I tak czytelnik poznaje tytułowe Czarne, w którym roi się od tajemnic i niewyjaśnionych zjawisk a największe sekrety skrywa las.

Autorka zręcznie żongluje chronologią raz po raz przerzucając czytelnika między 1914 a 1935 rokiem, ale początkowo historia jest tylko tłem dla prezentowanych wydarzeń. Z czasem, narracja idzie o krok dalej, przywołując przełomowy dla Polaków rok 1863. Ten epizod z historii XIX wieku, wyodrębniony graficznie w postaci czarnych stron, staje się pretekstem do uzasadnienia fantastycznej wymowy powieści i jest w moim przekonaniu najbardziej wyjątkowy. Choć nie ma słowa o powstańcach styczniowych, biją z tych kart: trwoga, cierpienie Polaków i charakterystyczne dla niższych warstw społecznych - elementy myślenia magicznego. To nieoczywiste i w efekcie wspaniałe połączenie świadczy o niebywałym kunszcie pisarskim Anny Kańtoch.

Dawno już żadna opowieść nie pochłonęła mnie tak jak koleje życia Reców i Jadwigi Rathe. Mam poczucie, że zakrzywienie czasoprzestrzeni odmienia nie tylko losy bohaterów, ale również czytelników tej historii. Balansowanie na granicy wieków, udział w seansie spirytystycznym i wątki homoerotyczne u progu XX stulecia są znakami firmowymi tej prozy, która zdecydowanie zasługuje na Waszą uwagę.