Ciała niebieskie

Są książki, które otwierają przed nami drzwi do epok dawno minionych, pozwalając zajrzeć nie tylko w wielkie wydarzenia historyczne, ale przede wszystkim w intymne zakamarki ludzkich serc. "Ciała niebieskie" Mai Wolny to właśnie taka powieść- delikatna jak oddech, a zarazem przejmująca niczym dotyk śniegu na nagiej skórze.

Akcja rozgrywa się w Gdańsku roku 1529. Anna Schilling wiedzie życie przepełnione ciszą – nie tą kojącą, lecz tą, która przytłacza i odbiera nadzieję. Mimo dobrobytu materialnego, jej małżeństwo jest klatką wybudowaną z okrucieństwa i obojętności męża. W tej szarej rzeczywistości jedynymi promieniem słońca pozostaje radość z macierzyństwa oraz przyjaźń z Johaną – rudowłosą zielarką, która porusza się ulicami miasta niczym wolny ptak, szukając prawdy nie w kazaniach kościelnych, lecz w symbolice kart tarota. Obie kobiety nie przeczuwają jeszcze, jak niebezpieczna może być wolność myśli w świecie, gdzie strach i przesąd rządzą mocniej niż rozum.

Los Anny zmienia się diametralnie, gdy na jej drodze staje Niklas Koppernigk – uczony, lekarz i duchowny w jednej osobie. Między tą dwójką dojrzałych ludzi rodzi się uczucie tak głębokie, jak niespodziewane, które zmusza ich do walki o prawo do bycia sobą.

Mikołaj Kopernik to postać, którą znamy przede wszystkim z kart podręczników historii. To twórca rewolucyjnej teorii, która odmieniła sposób, w jaki ludzkość pojmuje kosmos: to nie Ziemia, lecz Słońce stanowi centrum układu planetarnego. Człowiek renesansu o umyśle wyprzedzającym swoją epokę, pozostawił po sobie dziedzictwo w astronomii, matematyce i ekonomii.

A jednak o jego życiu prywatnym wiemy zdumiewająco mało. Czy ten człowiek, który uporządkował ruch ciał niebieskich, znał również porządek własnych uczuć? Czy kochał?

Źródła historyczne milczą niemal całkowicie. Wikipedia poświęca tej kwestii zaledwie dwa lakoniczne zdania: istniały podejrzenia o związek z gospodynią Anną Schilling, a relacje współczesnych sugerują, że łączyło ich coś więcej niż zwykła znajomość.

Na szczęście Maja Wolny nie zadowala się tą lakoniczną wzmianką. Autorka stworzyła swoją opowieść z delikatnej materii domysłów i historycznych tropów, tworząc narrację poruszającą i głęboko ludzką. Oczywiście to beletrystyka, fikcja literacka, zatem nigdy nie poznamy całej prawdy. Ale ta historia działa na wyobraźnię i budzi emocje.

Autorka tworzy sugestywny portret epoki renesansowej pełnej zmysłowości i kolorów, ale jednocześnie bezlitosnej wobec tych, którzy ważą się przekroczyć granice społecznych norm.

Postać Anny szczególnie zapadła mi w pamięć. To kobieta inteligentna, wrażliwa, obdarzona dobrym sercem, a zarazem naznaczona przemocą domową- zjawiskiem, które w owych czasach niestety nie budziło szczególnego zgorszenia. Mimo trudnej egzystencji Anna nie pozwala, by cierpienie zgasiło w niej iskrę życia. Wyławia z szarej codzienności drobne momenty radości, które chronią ją przed pogrążeniem się w rozpaczy.

Spotkanie z Mikołajem staje się dla niej ratunkiem, gdyż po raz pierwszy doświadcza miłości delikatnej, szanującej, takiej, która potrafi leczyć, a nie wyłącznie ranić.

"Ciała niebieskie" to książka, która łączy w sobie precyzję wiedzy historycznej z poetycką wrażliwością. Maja Wolny pisze nie tylko o wielkich wydarzeniach, ale przede wszystkim o cichych rewolucjach, które dokonują się w ludzkich sercach. To historia o miłości dojrzałej i świadomej, o odwadze bycia sobą mimo wszystko. Książka ta przypomina, że nawet w trudnych czasach znajdowali się ludzie, którzy ośmielali się patrzeć dalej. I kochać wbrew wszystkiemu.

🌌🌞

Mikołaj Kopernik. Wybitny astronom, naukowiec, prawdziwy humanista. Z pewnością też bardzo odważny człowiek, który musiał wiedzieć, że głoszone przez niego poglądy wywracają ówczesne wierzenia do góry nogami i kościół nie jest przychylny postawieniu Słońca w centrum Wszechświata. Choć o Koperniku uczyłam się w szkole, nigdy nie pomyślałam o nim jako o człowieku z krwi i kości, z własnym życiorysem, który nie zajmuje się tylko odkryciami naukowymi. Główną zaleta fabularyzowanych biografii jest możliwość wyobrażenia sobie słynnych postaci takimi jakimi były, z realnymi cechami i słabościami. Na ile jest to zgodne z prawdą historyczną nie dowiemy się pewnie nigdy, ale opowieść o Mikołaju Koperniku z perspektywy jego gospodyni, a może kochanki Anny Schilling to historia pełną pasji, namiętności i przywiązania.

Maja Wolny przenosi nas do XVI-wiecznego Gdańska, gdzie coraz szerzej słychać o poglądach Lutra, a oskarżonym o herezję można zostać praktycznie za nic. To niełatwe czasy dla kobiet, które muszą siedzieć cicho i cierpliwie znosić trudy małżeństwa, nawet jeśli wiążą się z głęboka i odrażającą przemocą. Ta, ktoś się wyłamuje może zostać czarownicą której podczas procesu wmówi się wszystko. Właśnie w takich czasach i w takim małżeństwie przyszło żyć Annie Schilling, która po spotkaniu ze swoim dalekim krewnym, Niklasem Koppernigiem nie może wyrzucić go z pamięci.

Oszałamiająca historia o sile i kobiecej wytrwałości. O uczuciu, które budzi się w najmniej spodziewanym momencie i popycha do szalonych czynów. Czy miało miejsce naprawdę? Czy wydarzenia przedstawione w powieści byłyby możliwe w ówczesnych czasach? Nie wiem i nie dbam o to. Zostałam wciągnięta w świat średniowiecznego Gdańska, rozmaitych gierek i intryg rozgrywanych przez duchownych i w opowieść o ludziach rozdartych między tym co powinni, a tym czego by chcieli. Historia Kopernika, który z roku na rok coraz starszy, próbuje zdążyć z pokazaniem światu swego dzieła, a jednocześnie chciałby poczuć się też zwyczajnym człowiekiem wydała mi się wyjątkowo fascynująca. Uświadomiłam sobie jak niespokojne były to czasy dla kanonika, który wiedział, że jego życiowe dzieło może zostać uznane za herezję i zniszczone.

Maja Wolny pisze niezwykle emocjonalnie, skupia się na bohaterach, uwypukla ich przeżycia. Dba o tło fabularne, za pomocą plastycznym opisów jakby przenosi nas do Gdańska, ale jednak to postacie i ich emocje wysuwają się na pierwszy plan. To lubię w książkach najbardziej.

Wracamy do naszych bohaterów. Anna żyje w dostatnim domu, ale jej małżeństwo jest pozbawione miłości. Mąż traktuje ją okrutnie, a ona sama czuje się samotna i nieszczęśliwa. Choć ma dopiero trzydzieści kilka lat, doświadczenia, które nosi w sobie, sprawiają, że wydaje się znacznie starsza. Jej jedynym oparciem jest Johana – rudowłosa, niezależna kobieta, która szuka odpowiedzi nie w naukach Kościoła, lecz w kartach tarota i w naturze. To postać barwna, odważna, ale też narażona na niechęć i plotki. W świecie pełnym zabobonów i surowych zasad wystarczy bowiem niewiele, by zostać uznaną za zagrożenie.

Przełom w życiu Anny następuje, gdy poznaje Mikołaja Kopernika. Ich relacja rodzi się niespodziewanie, ale szybko nabiera intensywności. To uczucie staje się dla obojga szansą na prawdę – zarówno w miłości, jak i w myśleniu o świecie. Autorka pokazuje, że poznanie naukowe i miłość mogą być aktami odwagi. W renesansowym świecie, który z jednej strony zachwyca barwami i zmysłowością, sztuką, a z drugiej jest bezwzględny wobec tych, którzy przekraczają granice, każda próba życia „po swojemu” wymaga ogromnej siły.

Ogromnym atutem książki jest właśnie temat. Połączenie historii kobiety uwięzionej w konwenansach z postacią Kopernika sprawia, że powieść czyta się z wielkim zainteresowaniem. To nie jest sucha opowieść o wielkim astronomie, lecz historia ludzi z krwi i kości – z ich lękami, pragnieniami i słabościami. Bardzo ciekawie pokazany jest też klimat epoki: napięcie między nauką a religią, między wolnością a społeczną kontrolą, między rozumem a zabobonem.

Jeśli chodzi o język, można odnieść wrażenie, że w kilku momentach bywa on trochę naiwny. Niektóre dialogi wydają się zbyt proste, a emocje opisane w sposób dość bezpośredni. Brakuje czasem subtelności i głębi, które mogłyby nadać tej historii jeszcze większą siłę. Jednak to absolutnie nie wpływa na odbiór książki i na fakt, iż to naprawde dobra, dopracowana powieść z bardzo ciekawymi bohaterami i świetnie nakreślonym okresem renesansu.

Ciała niebieskie to powieść, po którą zdecydowanie warto sięgnąć. To historia o kobiecej sile, o odwadze myślenia inaczej i o miłości, która może zmienić życie. To także przypomnienie, że świat zmieniają ci, którzy nie boją się patrzeć dalej – w niebo, w głąb siebie i poza granice narzucone przez innych. To bardzo ciekawy temat i ważna opowieść, która zostaje w pamięci na długo po zakończeniu lektury. Polecam.