Andrzej Tadeusz Wirth urodził się 10 kwietnia 1927 roku w małym miasteczku Włodawa, które dziś leży przy granicy Polski z Białorusią. Później mieszkał w wielu miastach: Warszawie, Nowym Jorku, Londynie, Giessen, Berlinie i Wenecji i najwyraźniej zawsze znajdował się we właściwym czasie we właściwym miejscu, gdy idzie o nowe formy teatralne. Oglądał Berliner Ensemble jeszcze za dyrekcji Brechta, polskie początki kariery Grotowskiego, był przy tym, jak Peter Handke wychłostał sarkazmem członków Grupy 47 i śledził wzlot Roberta Wilsona z piwnic Manhattanu. W 1982 roku założył Instytut Teatrologii Stosowanej (ATW) w Giessen, szkołę teatru postdramatycznego. Teraz opowiada o niemal całym swoim życiu w książce Byle dalej.
Teorię praktycznego działania prakseologię studiował Andrzej Wirth w późnych latach czterdziestych w Łodzi u logika Tadeusza Kotarbińskiego. Także do teatru zbliżył się na sposób prakseologiczny. Eksperymentował z Brechtowskimi Lehrstcke: w 1973 roku wystawił w Nowym Jorku z tancerkami Decyzję, a w 1976 roku dzięki wielotygodniowej pracy uwolnił Brechtowskiego Fatzera od fatwy nietykalności, którą rzucili na ten tekst spadkobiercy z Berlina Wschodniego. Prakseologicznym arcydziełem Wirtha pozostanie jednak założony przez niego Instytut Teatrologii Stosowanej. Książka to kurs przyspieszony ATW.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii biografie i autobiografie
W jakiej formie została wydana książka "Byle dalej" autorstwa Andrzeja Wirtha?
Publikacja "Byle dalej" to unikalne połączenie autobiografii mówionej oraz zbioru tekstów teoretycznych. Pierwsza część zawiera zapis rozmowy z Thomasem Irmerem, w której autor podsumowuje swoje życie i karierę artystyczną. Drugą połowę tomu stanowi wybór 16 esejów i artykułów krytycznych, z których większość publikowana jest w Polsce po raz pierwszy. Taka konstrukcja pozwala czytelnikowi poznać nie tylko fakty biograficzne, ale również warsztat naukowy twórcy Instytutu Teatrologii Stosowanej. Jest to pozycja o charakterze dokumentalnym i analitycznym, skierowana do świadomego odbiorcy.
Jakie osobistości świata teatru pojawiają się we wspomnieniach Wirtha?
W książce "Byle dalej" Andrzej Wirth opisuje swoje spotkania z najważniejszymi reformatorami teatru XX wieku, takimi jak Bertolt Brecht czy Jerzy Grotowski. Autor dzieli się osobistymi obserwacjami z okresu dyrekcji Brechta w Berliner Ensemble oraz początków kariery polskiego wizjonera. Czytelnicy znajdą tu również relacje dotyczące wystąpień Petera Handkego oraz artystycznego wzlotu Roberta Wilsona na nowojorskim Manhattanie. Wirth umiejętnie łączy te anegdoty z głęboką analizą ewolucji form teatralnych, których był bezpośrednim świadkiem. Lektura dostarcza unikalnej perspektywy na rozwój teatru postdramatycznego w Europie i USA.
Czy książka "Byle dalej" zawiera niepublikowane wcześniej materiały naukowe?
Tak, istotną częścią publikacji jest wybór 16 artykułów i esejów, które w większości stanowią polskie pierwodruki. Teksty te obejmują szeroki zakres tematyczny, od analizy twórczości Brechta po współczesne realizacje Rene Pollescha. Materiały te służą jako praktyczny kurs teatrologii stosowanej, prezentując ewolucję myśli teoretycznej Andrzeja Wirtha. Dzięki temu książka staje się cennym źródłem wiedzy dla badaczy teatru i studentów kierunków humanistycznych. Zestawienie teorii z osobistą historią życia autora nadaje tym tekstom dodatkowy, praktyczny wymiar.
Dla kogo lektura "Byle dalej" może okazać się zbyt wymagająca?
Książka ta nie jest typową, lekką biografią i może być trudna dla osób szukających wyłącznie ciekawostek z życia prywatnego. Treść koncentruje się silnie na teorii teatru, filozofii oraz analizie konkretnych technik scenicznych, co wymaga od czytelnika podstawowej wiedzy o sztuce współczesnej. Osoby niezainteresowane teatrem postdramatycznym lub historią awangardy mogą uznać wywody o prakseologii i logice za zbyt hermetyczne. Publikacja ma charakter wybitnie intelektualny i akademicki, co definiuje jej specyficzny krąg odbiorców. Jest to dzieło skierowane do profesjonalistów i pasjonatów, a nie do masowego czytelnika literatury rozrywkowej.
Jaki wpływ na treść książki mają studia Andrzeja Wirtha u Tadeusza Kotarbińskiego?
Wpływ logiki i prakseologii Tadeusza Kotarbińskiego jest fundamentem, na którym Wirth buduje swoje podejście do teatru w tej autobiografii. Autor wyjaśnia, jak teoria sprawnego działania przełożyła się na jego eksperymenty z formami Brechtowskimi oraz na strukturę założonego przez niego Instytutu. Wirth opisuje teatr jako proces prakseologiczny, co widać w jego analizach spektakli wystawianych w Nowym Jorku czy Giessen. Takie ujęcie pozwala zrozumieć, dlaczego jego podejście do teatrologii było tak rewolucyjne i skuteczne w praktyce. Książka pokazuje drogę od czystej logiki do praktycznego zastosowania teorii na scenie.
