Bursztynowa czarownica

Jeśli jest tu ktoś, kto zapoznawał się z niektórymi dziełami zaliczanymi do kanonu klasyki literatury, a pośród nich znalazł się tytuł jak choćby Dracula w połączeniu z Biednymi istotami, to bez wątpienia czytelnik zrozumie w jakim tonie prowadzona jest historia Bursztynowej czarownicy.

Powieść stylizowana jest na siedemnastowieczny manuskrypt znaleziony przez autora, a historia prowadzona jest w taki sposób, że trudno byłoby uwierzyć, gdyby okazał się on mistyfikacją. Tak jednak było, a informacje o tym znajdują się w jednym rozdziale o historii powstania książki. Przyznam, że musiałam to sprawdzić, ale po Biednych istotach w których również mieliśmy do czynienia z "dokumentami" na których oparto powieść stałam się bardziej wyczulona na podobne próby oszukania czytelnika. Ciekawostką jest, że autor stworzył tak idealną mistyfikację, że prawda wyszła na jaw dopiero wtedy, gdy sam się do niej przyznał. Podobno autor chciał udowodnić, że wystarczy wystylizować tekst jakoby pochodził z innej epoki, a nawet wykształceni ludzie dadzą się na ten zabieg nabrać. I tak się właśnie stało.

Co do samej historii, jest ona stylizowana na dziennik pisany przez pastora - ojca tytułowej czarownicy, który zaczyna się w przypadkowym miejscu ze względu na niepełny manuskrypt. Wioska w której mieszkają pada ofiarą grabieżców. Czasy są ciężki, mieszkańcom doskwiera głód. Co bez wątpienia ma się dobrze to wiara w czarownice, mroczne siły, wigor mężczyzn do tego, aby ukarać kobietę, która odrzuca ich zaloty, i zawiść mieszkańców.

Mary jest młodą dziewczyną, bogobojną i gotową nieść pomoc każdemu. Nie każdy jednak to dobre serce jest w stanie zaakceptować. Pewnego dnia zostaje oskarżona o uprawianie czarów i przyzywanie diabła.

Wątków nie ma zbyt wiele. Postacie również nie są za bardzo rozbudowane, a akcja nie jest dynamiczna. Nie dziwię się, że czytelnicy w dawnych czasach uwierzyli, że był to dziennik należący do jakiegoś pastora. Momentami można odnieść wrażenie jakby wróciło się do lektur ze szkoły w których opisy wszystkiego były ważniejsze, niż sama fabuła. Jest w tym jednak pewien urok. Całość rzeczywiście przypomina stary dokument. Styl pisania jest też bardzo specyficzny. Dużo tu wplatania łaciny (i to nie tej do której jesteśmy przyzwyczajeni na co dzień), która na szczęście wytłumaczona jest w przypisach na tyłach książki.

Pojawia się wiele nieistotnych opisów i imion postaci, które nie wnoszą nic dla czytelnika. Całość tak naprawdę zaczyna się po przebrnięciu przez 1/3 historii.

Mimo że dla kogoś może to nie być zachęcające, to całość oddaje ducha czasów. Śledząc dialogi i tok rozumowania zwykłych ludzi, doszukiwania się wszędzie działania złych sił i brak informacji mogących wyjaśnić określone wydarzenia, można odnieść wrażenie, że panowała ogromna ciemnota. A miało to miejsce zaledwie 400 lat temu.

Uważam, że jest to całkiem dobra pozycja. Nie ma tu co prawda zbyt wiele czarów i demonów, które mogłyby wydawać się w takiej pozycji interesujące, natomiast ukazuje irracjonalność polowań na czarownice i niesprawiedliwość procesów.

Jeśli ktoś lubi podobne tematy, a może po prostu klimaty rodem z siedemnastego stulecia, to zachęcam.

Pomorze, XVII wiek, wyspa Uznam. Maria Schweidler, córka pastor postanawia pomóc głodującym mieszkańcom wioski. Jednak zacofanie społeczeństwa i ślepa wiara w czary sprawiają, że gdy dziewczynka próbuje sprzedać bursztyn, za który wyżywiłaby większość ludzi, zostaje posądzona o czary. Plotki na jej temat rozsiewa ktoś, kto został przez dziewczynę odrzucony. Maria trafia pod sąd. Oskarża się ją bowiem o bycie wiedźmą. Prześladowana i oczerniana może liczyć tylko na wsparcie ze strony ojca. I ta właśnie historia, prawdopodobnie prawdziwa, została spisana na przypadkowo znalezionym rękopisie sporządzonym przez wielebnego Abrahama Schweidlera. A przynajmniej tak podaje autor, który najpierw podawał się za wydawcę, a nie człowieka, który powołał tę historię do życia. Musze przyznać, że zabierając się za tę pozycję spodziewałam się młodzieżówki, tymczasem okazuje się, że jest to książka - kronika, spisana już w XIX wieku, która doczekała się wznowienia. Mało znane dzieło, klimatyczne, staroświeckie, archaiczne. Mnóstwo wstawek łacińskich, które odrobinę spowalniają lekturę. Pochłaniająca i wciągającą w klimat dawnych lat. To nie jest łatwa lektura, ale bardzo satysfakcjonująca wymagającego czytelnika. Komplet gwiazdek za całość, bo wydanie również zasługuje na pochwałę. Polecam

Książka zamiast kwiatka

W ciemno decyduję się na wszystkie powieści związane z czarownicami, ponieważ to jeden z najbardziej fascynujących dla mnie wątków literatury. Wciąż nieodkryty a jednak dający wiele możliwości, z czego skorzystał Wilhelm Meinhold pisząc historię od której nie można się oderwać.

Okładka mnie zmyliła, ponieważ sugerowała, że wewnątrz czeka młodzieżowa historia przyjemna dla wyobraźni, ale jednocześnie lekka i niekoniecznie zobowiązująca. Z takim nastawieniem zasiadłam do lektury, która już przy pierwszym stronach bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła, gdy okazało się, że wnętrze kryje coś znacznie głębszego. Autor stworzył wielowymiarowy świat przedstawiony, w którym żyli dojrzali bohaterowie i stawiając na silne emocje zbudował opowieść pełną ukrytych znaczeń. Owszem, na pierwszy rzut oka wydaje się, że przed nami staje typowa opowieść o czarach, ale im więcej stron przerzucimy, tym bardziej docenimy wyobraźnię autora i jego pomysł na poprowadzenie akcji. Na naszych oczach rozgrywa się bowiem niepowtarzalny spektakl, w pełni dopracowany i wymykający się wszelkim schematom, który angażuje zmysły, pobudza wyobraźnię a także zbliża do głównej bohaterki, z którą bez problemu potrafimy się utożsamić i za którą trzymał kciuki do samego końca.

Akcja powieści rozgrywa się podczas wojny trzydziestoletniej. Opowiada o losach Marii Schweidler, córki pastora, która mimo dobrych chęci wpakowała się w ogromne kłopoty. Chcąc kupić jedzenie dla głodujących padła ofiarą plotek rozsiewanych przez parającą się czarami sąsiadkę. Oskarżona o bycie wiedźmą stanęła przed sądem niepewna dalszego jutra. Od samego początku z zapartym tchem śledziłam rozwój akcji i muszę przyznać, że autor fantastyczny przemyślał nie tylko czas wydarzeń, ale i ostateczne rozwiązanie, dzięki czemu całość okazała się niezwykle ekscytująca i emocjonalna a losy Marii silnie wpływające na serce czytającego bezsilnego wobec ludzkich plotek oraz bezpodstawnych osądów.

To historia, w której odnajdzie są każdy czytelni bez względu na literackie upodobania. Napisana z rozmachem, pięknym stylem i w kronikarskim wydaniu mocno pobudza nasze szare komórki do pracy i otula swoimi ramionami za sprawą niebywałego klimatu. To historia poparta przeszłością, w której podobne wydarzenia naprawdę miały miejsce, ale cała akcja jest fikcją literacką, choć bardzo dobrze poprowadzoną i rozkładającą na czynniki pierwsze kreację bohaterów. Doskonale możemy zrozumieć lęk Marii przed tym co ją czeka a także dobro serca, którym się kierowała a które okazało się dla niej zgubne. Czytamy bowiem o człowieczeństwie ujawniającym się w najtrudniejszych czasach a także o ludzkiej arogancji, bezwzględności i życzeniu drugiemu wszystkiego co najgorsze, by samemu uniknąć potencjalnego zagrożenia. Fabuła składa się z licznych motywów, nawiązuje do ponadczasowych wartości i stawia przed nami pełnowymiarowe, dojrzałe sylwetki postaci, które składają się z wielu barw i na pewno nie są jedynie czarno-białymi osobowościami. Wspomniany magiczny klimat idealnie dopełnia dzieła a biegnąca na złamanie karku akcja łączy się z dużym napięciem, ponieważ do samego końca nie możemy być pewni tego jak wszystko się potoczy. To magiczna książka, ale nie tylko ze względu na pojawiające się w niej czary, ale także dzięki fundamentom z jakich została zbudowana – autor wykazując się niezwykłą precyzją, wyobraźnią a także literackim talentem złożył na dłonie czytelnika powieść, która łączy pokolenia.

"Bursztynowa czarownica" intryguje, daje do myślenia i ani przez sekundę nie pozostawia nas obojętnymi na rozgrywaną akcję. To opowieść o ludzkich słabościach, ukazująca charakter człowieka w wielu barwach i jednocześnie pozwalająca nam rozłożyć na czynniki pierwsze strach przed potencjalnym zagrożeniem. Autor stawia przed nami wiele wyzwań, pozwala nam wejść w interakcję z fabułą i jednocześnie nie udziela konkretnych odpowiedzi, ponieważ jego zadaniem było złożenie na nasze dłonie magicznej i niezwykle klimatycznej powieści a to co pozostanie w naszej głowie i jakie wartości z niej wyciągniemy jest jedynie w naszym zakresie. "Bursztynowa czarownica" była ulubioną książką Oscara Wilde’a a to oznacza, że mimo upływu lat, ta historia wyróżnia się spośród tłumu i wciąż pozostaje jedna w swoim rodzaju.

Wilhelm Meinhold, żyjący w XIX wieku, ksiądz, poeta, dramaturg i powieściopisarz, który za swą kościelną niesubordynację został zmuszony do przejścia na wcześniejsza emeryturę, napisał dwie powieści, z czego jedną tk fascynującą jak jego życie. Mowa tu rzecz jasna o Bursztynowej czarownicy, która została po raz pierwszy wydana w roku 1838 anonimowo. Miało to być swego rodzaju oszustwo, literacka mistyfikacja, która miała pełnić rolę prawdziwej kroniki z XVII wieku. Autor po pewnym czasie przyznał się do tego kłamstwa, ale miał olbrzymie problemy z udowodnieniem, że jest to powieść jego autorstwa.

Meinhold napisał Bursztynową czarownicę w formie kronikarskiej. Opisał, to, co frapowało zacofany lud przed wielu laty. Mowa tu oczywiście o magii i czarownicach, których bali się bogobojni, ale i podjudzani przez osoby duchowne ludzie.

Jest to opowieść o córce pastora, która odrzuca zaloty starosty, a ten w ramach zemsty zaczyna rozpowiadać plotki, jakoby ta uczynna i empatyczna istota była złą i przebiegłą czarownicą. Kłamstwo powtarzane z ust do ust, szybko staje się prawdą, a niewinna dziewczyna trafia przed sąd.

Czytelnik znajdzie tutaj wszystko to, czego można oczekiwać od literatury klasycznej. Jest szeroki, dokładnie wytyczony rys historyczny, opowiadający o życiu w osiemnastowiecznej miejscowości. Jest też opowieść o sytuacji politycznej, zabobonach toczących poczciwy lud, ale też krwawych zamieszkach i przy tym o zwykłym życiu, które toczyło się mimo wszystko.

To szalenie refleksyjna powieść, której nie da się czytać bez zastanowienia. Tutaj, wszystkie szare komórki postawione są w stan gotowości. Analizują, rozkazują myśleć i wywołują w czytelniku szereg reakcji, które kończą się przeróżnie, począwszy od wzruszenia, skończywszy na najczystszej złości.

I choć nie czyta się tej lektury z lekkością, bowiem mnóstwo tu archaizmów i starych wtrąceń, to warto się nad nią pochylić, bo summa summarum zachwyca!