Programy wsparcia dla osób, które żyją w bliskim związku z osobą uzależnioną budzą wiele kontrowersji. Pułapka autosugestii stwarzana przez wiele poradników sprawia, że „syndrom współuzależnienia” potrafiłaby zapewne rozpoznać u siebie większość osób, a diagnoza na ich podstawie staje się zwykłym artefaktem. Wielość definicji „współuzależnienia” obecnych w literaturze oraz ogólnikowe kryteria medycznej klasyfikacji chorób (ICD) utrudniają udzielanie adekwatnej pomocy psychoterapeutycznej.
Książka składa się z dwóch części – Wiedza i Praktyka. Część pierwsza stanowi swoistą odpowiedź na pytanie o zjawisko „współuzależnienia”: Czy jest oparte na dowodach naukowych czy jest to raczej „koncepcja-kameleon”? Przedstawiono w niej różne modele rozumienia „współuzależnienia” ze szczególnym uwzględnieniem krytyki tej koncepcji i zmiany jej nazewnictwa na: bliscy osób uzależnionych.
Specjaliści pracujący w ramach placówki mającej kontrakt z NFZ znajdą w tej książce wskazówki diagnostyczne na podstawie klasyfikacji ICD-11 oraz kwestionariuszowe narzędzia badawcze. W obszernym opracowaniu przeglądu interwencji skoncentrowanych na pomocy rodzinie z problemem uzależnienia zwrócono uwagę na praktyki terapeutyczne oparte na dowodach naukowych (Evidence-Based Practice). Opisano koncepcje, cele i techniki leżące u podstaw każdego podejścia.
Część druga to zbiór praktycznych scenariuszy zajęć oraz treści psychoedukacyjnych, które krok po kroku przeprowadzą terapeutę przez cykl kluczowych tematów z zakresu terapii bliskich osób uzależnionych. Interwencje terapeutyczne zostały oparte na założeniach terapii poznawczo-behawioralnej, w zakresie: faktów i interpretacji, czyli obecności zniekształceń poznawczych zmiany sposobu myślenia poprzez kwestionowanie dysfunkcyjnych założeń budowania pozytywnej komunikacji z osobą uzależnioną nagradzania zachowań nie nastawionych na używanie rezygnacji z aktywności wzmacniających zachowania nałogowe dopuszczania negatywnych konsekwencji nałogu.
Przystępny język, zawarte w książce opisy sytuacji z życia codziennego oraz przykłady wypowiedzi wprowadzają pacjenta w skuteczną pomoc swoim bliskim. Bardzo przydatne dla terapeutów są znajdujące się na końcu streszczenia poszczególnych edukacji oraz załączniki. Mogą być wykorzystane jako gotowe arkusze w trakcie prowadzonych zajęć.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii psychologia
Czy książka "Bliscy osób uzależnionych. Scenariusze zajęć. Cz. 1" opiera się na metodzie poznawczo-behawioralnej?
Tak, publikacja w całości bazuje na założeniach terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), skupiając się na zmianie dysfunkcyjnych wzorców myślenia. Autor kładzie nacisk na identyfikację zniekształceń poznawczych oraz naukę nagradzania zachowań niezwiązanych z używkami u partnera lub członka rodziny. Treści edukacyjne pomagają pacjentom zrozumieć mechanizm dopuszczania naturalnych, negatywnych konsekwencji nałogu u osoby bliskiej. Jest to rzetelne źródło wiedzy oparte na dowodach naukowych, które promuje skuteczne techniki zmiany postaw.
Jakie konkretne narzędzia diagnostyczne znajdę w tej publikacji?
Publikacja zawiera kwestionariuszowe narzędzia badawcze oraz wskazówki diagnostyczne zgodne z najnowszą klasyfikacją ICD-11. Terapeuci pracujący w placówkach medycznych otrzymują gotowe instrumenty do oceny stanu osób żyjących w relacjach z uzależnionymi. Książka dostarcza również arkuszy pracy, które ułatwiają monitorowanie postępów uczestników zajęć w trakcie procesu terapeutycznego. Dzięki temu specjalista może prowadzić diagnozę i terapię w sposób ustrukturyzowany, mierzalny i profesjonalny.
Czy scenariusze zawarte w książce są gotowe do bezpośredniego wykorzystania podczas sesji?
Zbiór zawiera kompletne scenariusze zajęć psychoedukacyjnych wraz z załącznikami, które służą jako gotowe materiały do pracy z grupą. Każdy moduł prowadzi prowadzącego krok po kroku przez kluczowe tematy, od budowania pozytywnej komunikacji po rezygnację z zachowań wzmacniających nałóg. Na końcu książki znajdują się streszczenia poszczególnych edukacji, co znacząco ułatwia szybkie przygotowanie do spotkania. Jest to praktyczny warsztatownik, który eliminuje konieczność samodzielnego tworzenia konspektów od podstaw.
Jak autor podchodzi do tradycyjnego pojęcia współuzależnienia w tej publikacji?
Robert Modrzyński poddaje krytyce tradycyjny termin "współuzależnienie", zastępując go bardziej precyzyjnym określeniem: bliscy osób uzależnionych. Autor analizuje różne modele rozumienia tego zjawiska, wskazując na nieścisłości w dotychczasowej literaturze i ogólnikowe kryteria medyczne. Tekst pomaga odróżnić rzeczywiste problemy relacyjne od błędnych diagnoz opartych na popularnych, lecz mało naukowych poradnikach. Takie podejście promuje nowoczesną pomoc psychoterapeutyczną opartą na faktach, a nie na szkodliwych etykietach.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt techniczna lub nieodpowiednia?
Książka jest publikacją specjalistyczną i może być trudna w odbiorze dla osób szukających lekkiego, motywacyjnego poradnika do samodzielnego czytania. Treść koncentruje się na terminologii klinicznej, klasyfikacjach medycznych oraz konkretnych procedurach terapeutycznych przeznaczonych do pracy warsztatowej. Osoby nieposiadające podstawowej wiedzy z zakresu psychologii mogą uznać język naukowy i strukturę scenariuszy za zbyt wymagające. Produkt jest dedykowany przede wszystkim terapeutom, studentom oraz profesjonalistom pracującym w obszarze uzależnień.
