Biblioteka Narodowa 1919–2019. Księga jubileuszowa serii
Pod redakcją Stanisława Beresia
W 2019 roku mija sto lat od powstania Biblioteki Narodowej – najstarszej, najcenniejszej i najbardziej znanej serii wydawniczej w Polsce. Jej koncepcję stworzyli profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdy nasza państwowość dopiero się ważyła. Początkowo seria ukazywała się w Krakowskiej Spółce Wydawniczej, a od 1933 roku aż do dziś wydaje ją Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Jest to jeden z najstarszych tego typu cykli wydawniczych nie tylko w naszym kraju, ale i na świecie (słynna francuska seria Plejada powstała w roku 1931).
Prace nad Biblioteką Narodową nigdy nie zostały przerwane, nawet podczas drugiej wojny światowej. Kolejni redaktorzy BN przekazywali sobie to dziedzictwo z rąk do rąk i dbali, by cykl zachował swoje zasady, rangę oraz poziom literacki i naukowy. Do końca roku jubileuszowego seria będzie liczyć 608 tomów najcelniejszych utworów literatury polskiej i światowej we wzorowych, fachowych i przystępnych zarazem, opracowaniach, które wyszły spod piór najlepszych polskich literaturoznawców.
Stulecie to właściwy moment, aby spojrzeć na cały dorobek serii, zastanowić się nad jej historią, miejscem w kulturze, a także nad fenomenem jej żywotności i popularności. W Księdze Czytelnicy znajdą m.in. szczegółową historię Biblioteki Narodowej, wypowiedzi okolicznościowe osobistości polskiej kultury oraz kompletny katalog serii.
Powiem bardzo osobiście, że jestem dumna, iż mamy w naszej kulturze coś tak wspaniałego i doniosłego jak Biblioteka Narodowa. I gdyby z jakichś powodów wysyłano mnie na bezludną wyspę, poprosiłabym sprytnie o wszystkie jej publikacje. Miałabym dość lektury do końca życia.
Olga Tokarczuk, pisarka, laureatka Literackiej Nagrody Nobla
W Niemczech weimarskich Erich Kästner przedrzeźniał niegdyś Goethego: „Kennst du das Land, wo die Kanonen blühn?”. Inne niż my kanony miał na myśli, życzmy jednak stuletniej Jubilatce najcelniejszych armat w obronie wciąż tej samej wspólnoty.
Adam Pomorski, tłumacz, prezes polskiego PEN Clubu
Tomy Biblioteki Narodowej pozwalają na orientację w ewolucji naszej dyscypliny od pokolenia Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Tadeusza Sinki, Stanisława Pigonia po dzisiejszych badaczy młodszego pokolenia.
Michał Głowiński, literaturoznawca, pisarz
Co zawiera publikacja "Biblioteka Narodowa 1919-2019. Księga jubileuszowa serii"?
Książka stanowi kompendium wiedzy o stuletniej historii najważniejszej polskiej serii wydawniczej, łącząc opracowania naukowe z kompletnym spisem wydanych dzieł. Czytelnik znajdzie tu szczegółowe kalendarium rozwoju Biblioteki Narodowej od 1919 roku oraz eseje wybitnych humanistów analizujących jej wpływ na polską kulturę. Publikacja zawiera również pełny katalog 608 tomów, co czyni ją niezastąpionym przewodnikiem bibliograficznym dla kolekcjonerów. To opracowanie pozwala precyzyjnie prześledzić ewolucję polskiego literaturoznawstwa na przestrzeni całego wieku.
Czy w książce znajduje się pełny spis wszystkich wydanych tomów?
Tak, publikacja zawiera kompletny katalog serii obejmujący wszystkie 608 tomów wydanych do końca roku jubileuszowego. Każda pozycja w spisie jest dokładnie udokumentowana, co pozwala badaczom na precyzyjną weryfikację posiadanych zbiorów lub planowanie zakupów. Zestawienie to obejmuje zarówno arcydzieła literatury polskiej, jak i światowej, opracowane przez czołowych krytyków i naukowców. Jest to najbardziej aktualne i wiarygodne źródło informacji o dorobku wydawniczym Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
Jaki charakter mają teksty zamieszczone w tym jubileuszowym wydaniu?
Teksty w Księdze Jubileuszowej mają charakter naukowo-literacki, łącząc rzetelność badawczą z osobistymi refleksjami znanych postaci kultury. Redaktor Stanisław Bereś zadbał o to, aby obok faktograficznej historii serii pojawiły się głosy takich autorytetów jak Olga Tokarczuk czy Michał Głowiński. Publikacja nie jest wyłącznie suchym raportem, lecz żywą opowieścią o przetrwaniu polskiej myśli humanistycznej przez dekady, w tym okres wojny. Dzięki temu czytelnik zyskuje szeroki kontekst społeczny i kulturowy towarzyszący powstawaniu poszczególnych opracowań.
Dla kogo ta publikacja może okazać się zbyt specjalistyczna?
Księga jubileuszowa nie jest antologią tekstów literackich, lecz opracowaniem o charakterze monograficznym i dokumentacyjnym, co może nie odpowiadać osobom szukającym beletrystyki. Czytelnicy poszukujący samych utworów literackich w pełnym brzmieniu powinni sięgnąć po konkretne tomy serii, a nie po to opracowanie zbiorcze. Publikacja koncentruje się na historii edytorstwa, krytyce literackiej i bibliografii, co wymaga od odbiorcy pewnego przygotowania humanistycznego. Jest to pozycja dedykowana przede wszystkim bibliofilom, historykom literatury oraz pasjonatom dziejów polskiej książki.
Jak książka opisuje losy serii w okresach historycznych zmian wydawców?
Publikacja szczegółowo dokumentuje ciągłość prac nad serią, która nie została przerwana nawet w najtrudniejszych momentach polskiej państwowości. Autorzy analizują kluczowe przejście Biblioteki Narodowej z Krakowskiej Spółki Wydawniczej do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich w 1933 roku. Opisano tu mechanizmy przekazywania redakcyjnego dziedzictwa, które pozwoliły zachować najwyższy poziom merytoryczny mimo zmieniających się ustrojów politycznych. Dzięki tej lekturze można zrozumieć, dlaczego seria ta uznawana jest za fundament polskiej tożsamości intelektualnej.
