Ballada o drobnym karciarzu

Nałóg to taka choroba, która obezwładnia człowieka całkowicie. W "Balladzie o drobnym karciarzu" spotykamy pana Doyle, który jest nałogowym hazardzistą. Liczy się dla niego przede wszystkim gra a niekoniecznie wygrana.

Do momentu gdy spotyka na swej "kasynowej" drodze pewną młodą call girl. Po spotkaniu z Chinką (bo akcja toczy się w Chinach, wśród ludzi przesądnych, wierzących w magię, liczby i duchy) pan Doyle, zwany lordem, zaczyna wygrywać w bakarata znaczne sumy pieniędzy. I nie może przestać. Już chce tylko wygrywać. Zaczyna wierzyć w "szczęśliwą dziewiątkę", która dała mu pierwszą dużą wygraną.

Osborne dokładnie w swojej książce przybliżył chiński świat hazardu, kasyn i cechy bogatych Chińczyków. A także postać angielskiego lorda Doyle, który po sprytnym i niekoniecznie uczciwym zdobyciu dużej sumy pieniędzy, jedzie do Chin, gdzie wpasowuje się idealnie w hazardowy, pełen kasyn świat.

Książkę czyta się z zapartym tchem i kłębem myśli "co ja bym zrobiła z taką sumą jaką nałogowcy przegrywają w kasynach". Ale czyta się też z ogromną przyjemnością.

„Następnego wieczoru punktualnie o ósmej włożyłem najciemniejszy garnitur i zjechałem windą z siódmego piętra w hotelu Lisboa. Była to pora ‘drugiej zmiany’ w najbardziej dochodowym kasynie świata i drzwi obracały się niczym turbiny, gdy tłum wlewał się przez nie i rzucał ku labiryntowi kasyn rozsianych w całym hotelu. Siedem milionów dolarów dziennie i obłok dymu, który nigdy się nie poruszał i tylko unosił niedaleko czubków drzew mandarynkowych ubranych w tysiąc czerwonych noworocznych koperty zwisających niczym trujące owoce. Dymu uderzającego w gardło jak trociny zmieszanie ze sproszkowanym metalem”.

„Ballada o drobnym karciarzu” to książka wyjątkowa. Nie bez powodu powieść Osborna porównywana jest do dzieł Dostojewskiego. O czym jest „Ballada…”? O sensie życia, o zabijającym nałogu, o miłości, która nie może być szczęśliwa, ponieważ zbudowana jest na braku szczerości. Dla bohatera powieści liczy się jedynie gra. Jej wynik nie ma dla niego znaczenia, nawet przegrana rodzi uczucie gorzkiej satysfakcji, przekonanie o bezsensowności życia, przeświadczenie o własnej winie. „Ballada o drobnym karciarzu” to nie jest zwykła powieść. To książka zmuszająca do myślenia, do refleksji. Nie można jej przeczytać obojętnie, pytania nasuwają się same. Zachęcam do lektury. To jest książka, którą z pewnością zapamiętacie na długo.

BALLADA O TYPOWYM KARCIARZU I NIETYPOWEJ CALL GIRL

Wszystko może się pobrudzić. Człowiek także. Jest jak ta tkanina, która zderzyła się z błotem. Piękna, porządna osoba ulega pokusom tego świata, bo taka jest ludzka natura, taki jest człowiek od początków swego istnienia. I taki będzie zawsze. Zbrodnia, grzech, granice przestają mieć znaczenie. Każdy może unurzać się w błocie. Ale w każdym błocie można też znaleźć perły.

I tak, jak te dwie perły odnajdują się oni. On to dawniej szanowany człowiek, który dopuścił się czegoś, przez co musiał uciekać z kraju, ona to call girl, ale inna niż wszystkie prostytutki. Kasyno staje się miejscem, które ich połączy. Lord Doyle, bo każdy tak nazywa go tu, w największym w Makau kasynie, co noc w oparach dymu drogich cygar i wśród równie drogich dekoracji, przetraca pieniądze na grze w bakarat. Przegrywanie stało się dla niego drugim wygrywaniem, liczy się zabawa, zapijana alkoholem. W świecie, gdzie gracz nie ma szans z kasynem, gdzie królują przesądy i tandetny przepych, wśród wielu jednonocnych kontaktów seksualnych za pieniądze z kolejnymi przypadkowymi prostytutkami w łózkach luksusowych hoteli, znajduje Lord Doyle ją. Jest jakaś inna, wspólnie spędzona noc, choć za pieniądze, różni się od podobnych doznań. Czy jakiekolwiek uczucie i zaufanie ma szansę narodzić się w takim brudzie?

Lawrence Osborne, autor „Przebaczenia”, zabiera nas w moralizatorską podróż nie tyle do egzotycznej Azji ile w głąb nie mniej barwnej i nie miej zarazem czarnej ludzkiej natury. Natury chronicznego kłamcy, uzależnionego od gry człowieka, dla którego nawet popełnione przestępstwo nosi znamiona rozkoszy. Żal za winę czy żal, że ta wina ujrzała światło dzienne? Lord Doyle czystość na przekór wszystkiemu odnajduje w poznanej prostytutce. Co jedna z uczuciem? Moc sprawcza przemiany czy brak nadziei na prawdziwą szczerość grzebiący wszystko?

Osborne wnikliwie analizuje umysł i naturę ludzką, snując przy tym niebanalną opowieść o parze wyrzutków, jakich trudno mimo wszystko nie polubić. Ludzcy, żywi, nie papierowi, a z krwi i kości, soczyście przedstawieni są jak lustro dla naszych negatywnych cech. Nie ma tu kontrowersji, jest za to głębia. I liryczne piękno języka. Świat oddaje autor z piękną prostotą, blichtr odziera z błyszczącej otoczki, brud obleka w miękkie kształty i ciepłe kolory, a jednak z realizmem i prawdą.

Nic tylko polecić wszystkim, którzy wolą naprawdę wspaniałe, piękne powieści, gdzie proza zmienia się w poezję, zamiast wszechobecnych książek środka, które są może i łatwe i szybkie w odbiorze, za to najczęściej brak im jakichkolwiek wartości – tak literackich, jak i w wymiarze zdecydowanie bardziej duchowym.