Babcie

"Matěj zapatrzył się na babcie, które przypominały teraz bramę, niczym dwie strony gotyckiego łuku. Wiedział, że właśnie na tych dwóch tak różnych od siebie filarach z zupełnie innych światów opierało się od zawsze sklepienie jego duszy... przeszedł tą bramą."

Z wielką przyjemnością zanurzyłam się w książkę, dostarczyła niezwykłych wrażeń, sprawiła, że wieczór upłynął pod hasłem zerkania w przeszłość z dwóch perspektyw. Jedną przesiąkniętą prawdziwymi zdarzeniami, drugą wypełnioną dobrym humorem, obie połączone absurdem i groteską. Czechosłowacja, sześćdziesiąte lata, rządy komunistów, obraz sytuacji politycznej, gospodarczej i społecznej. Ale też spotkanie z pozornie zwykłą rodziną, poszatkowaną skrajnymi poglądami, odmiennymi spojrzeniami na rzeczywistość, osobliwymi sposobami radzenia sobie z oficjalną propagandą. Jednak jej członkowie potrafią ze sobą rozmawiać, stać się wsparciem, wykazać zrozumieniem i akceptacją w imię miłości, przetrwania i czerpania z życia tego, co dobre.

Oczami dziesięciolatka poznajemy członków rodziny, nietuzinkowych, różnorodnych, barwnych. Ogarniamy niedorzeczności dnia codziennego wynikające z wszechobecnej indoktrynacji ideologicznej. Śmiałe tezy i refleksje przeplatają się z ocenzurowanymi wypowiedziami i hasłami. Dwie babcie, dwa bieguny prawdy i podejścia do świata. Babcia Irenka, wdowa po kapitaliście, kochająca szeroko rozumianą kulturę, opiekuńcza, cierpliwa i ciepła. Babcia Maria, wdowa po komuniście, kochająca, ceniąca proste przekazy, nieco oderwana od rzeczywistości. Kobiety wywierają ogromny wpływ na kształtowanie osobowości Matěja. Liczne przygody głównego bohatera, a za nimi w tle zawsze stojące seniorki. Kolorowa postać stryjka Mila, nieustannego gaduły, który nie ma nic ważnego do powiedzenia. Rozświetlająca obecnością ciotka Daniela, wiecznie niepokorna i idąca pod prąd. Fantastyczny przekrój charakterów i postaw.

W młodości Matěj nie pozbywa się wątpliwej umiejętności wpadania we własne sidła, wybornie przywołuje kłopoty podczas podróży do Anglii, Jugosławii i Grecji. Mnóstwo żartów sytuacyjnych, zabawnych anegdot, sympatycznych przyczyn nieprzewidywalnych perypetii. Majstersztykiem są listy pisane do babć, diametralnie różne w formie i przesłaniu, kwintesencja wnikliwej obserwacji, trafnych spostrzeżeń i komicznych wniosków. Narracja swobodna, wyłapuje najistotniejsze zdarzenia, ubiera w proste słowa i lokuje na scenie czytelniczej rozrywki. Przekonuje sposób opowiadania o tym, co bolesne, krzywdzące, niesprawiedliwe. Nabieranie dystansu poprzez humor, nie poprzez ośmieszanie wspomnień i doświadczeń, ale sytuacyjnego tła. Lekcja wyłuskiwania z retrospekcji pięknych blasków i wartościowych przekazów. Moje dzieciństwo przypadło na dekadę później niż czasy fabuły, a jednak atmosfera dusznego oddechu komunizmu i tłamszonej wolności jeszcze wybrzmiewała, stąd wiele przywołań przeszłości. "Babcie" to ciekawa propozycja czytelnicza, książka do schrupania w jeden wieczór, polecam młodszym i starszym, zabawny ton, ale i interesujący materiał do refleksji. Zapraszam do zapoznania się z inną satysfakcjonującą książką Petra Šabacha zatytułowaną "Dowód osobisty".

B[Adres usunięty]

"Babcie" Petr Šabach

Matej wychowuje się w ogarniętej komunistyczną propagandą Czechosłowacji. Dziadkowie zmarli przed jego narodzinami, ale niczym niestrwożone babcie - Maria i Irena. Dwie całkiem inne od siebie osobistości różnią je poglądy, światopogląd i wiele innych rzeczy. Natomiast starsze panie połączone są jedną nicią - ukochanym wnukiem, dla którego stanowią oparcie w trudnych chwilach, wspierają go, kochają i wierzą w osiągnięcie sukcesu w życiu.

"Babcie" to powieść z gatunku literatury pięknej czeskiej, co mówi samo za siebie. Czarny humor, do bólu ekscentryczne postacie i nieoczekiwane zwroty akcji czynią z tej historii książkę, która stanęła na wysokości zadania.

Autor w swojej powieści bez zbędnych ukwieceń, ubarwień pokazał burzliwy okres w historii Czechosłowacji z bardzo specyficznego punktu widzenia bohaterów, którzy traktują wszystkie te wydarzenia odczuwając ogromne emocje, przeżywając je do głębi lub podchodzą do nich z dystansem, nie wierząc w jakiekolwiek pozytywne rozwiązanie.

Petr Šabach porusza w "Babciach" bardzo ważne w obecnych czasach tematy. Miłość i troska o innych członków rodziny, niezmącone przez różne koleje losu relacje, które pomimo drobnych zawirowań potrafią odbudować się ponownie osiągając jeszcze większą moc, a także przyjaźń, wzajemne zrozumienie i walka o wyzwolenie ojczyzny z pazurów radzieckiego monstrum trzymającego całe społeczeństwo w strachu, robiąc wszystko by bano się sprzeciwić.

W powieści czechosłowacki komunizm został oddany z tak dużą dozą szczegółów, że czytając książkę mamy uczucie, że Lenin swoimi "czarnymi oczkami" - jak powiadała babcia Irena - przeszywa nas na wskroś. Czujemy ten obezwładniający wzrok tych niedalekich, a zarazem tak zamierzchłych czasów...

Zaznaczę, że książka ma także swoje negatywy i to poważne. Sądząc po tytule opowieści mamy nadzieję na obecność babć podczas trwania fabuły nieustannie, jednak w pewnych momentach ich wątek zanika, nawet kiedy ten się pojawia staruszki zostają ukazane bardzo nikle.

Nie wspomnę o tym, że książka została napisana chaotycznie, co zaważyło na mojej ocenie.

Podsumowując książkę polecam, ale z przymrużeniem oka.

⭐6/10

Za egzemplarz książki w formie elektronicznej dziękuję serdecznie wydawnictwu Afera.