Stanisław Witkiewicz

Stanisław Witkiewicz jest postacią dzisiaj już nieco zapomnianą. Z pewnością przyczynił się do tego znacznie dorobek artystyczny syna, czyli Witkacego, który odsunął niejako w cień to, czego wcześniej dokonał ojciec autora "Pożegnania jesieni". Tymczasem Stanisław Witkiewicz był również wielkim artystą w pełni tych słów znaczeniu. Pisarz, malarz, architekt, wnikliwy krytyk sztuki, był twórcą i popularyzatorem stylu zakopiańskiego.

Żył w latach 1851-1915. Gdy miał 13 lat, zesłany został wraz z rodziną na Syberię. Była to kara za wzięcie przez ojca, Ignacego Witkiewicza, udziału w powstaniu styczniowym. Stanisław studiował na Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, później natomiast w Monachium. W roku 1890 osiadł w Zakopanem. Zaprojektował kilka słynnych zakopiańskich willi, między innymi Kolibę, Zofiówkę, Pepitę, Korwinówkę czy Dom pod Jedlami. Stał się gorliwym propagatorem tatrzańskiej turystyki. Przyczynił się też do zmitologizowania kultury Podhala. To za sprawą Witkiewicza do dziś w świadomości ogółu ma ona status wyjątkowy.

Poniżej znajdziemy kilka spośród najsłynniejszych prac literackich Witkiewicza. "Na przełęczy" to książka, którą bez wątpienia zaliczyć należy do klasyki polskiego reportażu. Autor opiewa tu piękno Tatr i witalność podhalańskich górali. Opisuje swoje wrażenia z wyprawy przez Przełęcz Mięguszowiecką do Morskiego Oka. Nie bez powodu "Na przełęczy" okrzyknięte zostało już wówczas, gdy ukazywało się w odcinkach w prasie, Ewangelią Tatr.

Jeżeli pragniemy poznać bliżej Stanisława Witkiewicza w roli krytyka sztuki, sięgnijmy po "Matejkę" lub "Wybór pism estetycznych". Sam będąc znakomitym malarzem, dzieli się tutaj swoimi rozważaniami na temat dzieł mistrza polskiej batalistyki (w pierwszym przypadku) oraz ówczesnej sztuki europejskiej (w drugim).