Książka o "tych, którzy wrócili". To zapis 10 rozmów z ludźmi, którzy na skutek wydarzeń marcowych 1968 roku opuścili Polskę, a na początku lat 90-tych ponownie przyjechali do kraju, aby zacząć swoje życie od nowa. Są wśród nich cenieni na całym świecie przedsiębiorcy, naukowcy, inżynierowie, intelektualiści i ludzie kultury. Po wyjeździe mieszkali w Europie: Szwecji, Danii, Niemczech, a także w USA, Izraelu czy Kanadzie.
W książce znajdziemy rozmowy między innymi z: Adamem Ringerem, założycielem Green Caffé Nero, Krzysztofem Zorde, współwłaścicielem piątej, co do wielkości firmy konsultingowej na świecie i założycielem banku inwestycyjnego w Danii, Michałem Foxeniusem, szefem Volvo Cars Polska, Michałem Sobelmanem, pisarzem i tłumaczem. Rozmówcy opowiadają autorce o okolicznościach wyjazdu, latach spędzonych na obczyźnie i początkowym upojeniu Polską okresu transformacji. Wyjechali, bo w kraju nikt ich nie chciał. Musieli znaleźć sobie nowe miejsce do życia.
Krystyna Wanda Naszkowska to polska dziennikarka prasowa. Urodziła się 5 lipca 1949 w Warszawie. Od połowy lat 70 związana z opozycją demokratyczną. Po wprowadzeniu stanu wojennego współpracowała z podziemnym "Tygodnikiem Mazowsze", który był drukowany w jej domu. Autorka książek: "Polskie rody biznesowe" (2014), "Wygnani do raju" (2017), "Jedz co chcesz. Sąd nad polskim stołem" (2013).
O czym dokładnie opowiada reportaż "Ani tu ani tam" autorstwa Krystyny Naszkowskiej?
Książka przedstawia losy osób zmuszonych do emigracji po wydarzeniach Marca 1968 roku, które zdecydowały się na powrót do Polski po upadku komunizmu. Autorka rozmawia z bohaterami o ich doświadczeniach z życia w Niemczech, USA czy Izraelu oraz o tym, jak postrzegają współczesną ojczyznę. Publikacja dogłębnie analizuje proces odzyskiwania tożsamości i trudności związane z asymilacją w kraju, który niegdyś ich odrzucił. Jest to lektura obowiązkowa dla osób zainteresowanych socjologicznym aspektem migracji i powojennej historii Polski.
Czy publikacja skupia się wyłącznie na politycznych aspektach nagonki antysemickiej?
Publikacja koncentruje się przede wszystkim na osobistych historiach i emocjonalnym bagażu bohaterów, a nie na suchej analizie politycznej. Choć tło historyczne PRL jest istotne, najważniejszy jest tu subiektywny punkt widzenia ludzi, którzy budowali swoje kariery i życie za granicą. Czytelnik dowiaduje się, jak trauma sprzed lat wpływa na ich dzisiejsze relacje z polskim społeczeństwem i państwem. Dzięki temu reportaż zyskuje bardzo ludzki, intymny wymiar, wykraczający poza ramy podręcznika do historii.
Z jakimi postaciami spotkamy się w trakcie lektury tego reportażu?
Bohaterami książki są wpływowe postacie ze świata biznesu, kultury i nauki, takie jak Adam Ringer czy Michał Sobelman. Czytelnik poznaje perspektywę właścicieli znanych sieci kawiarni, księgarń oraz dziennikarzy i wykładowców akademickich. Każda z tych osób wnosi unikalne spojrzenie na Polskę, oceniając ją z dystansu wypracowanego przez dekady życia w innych systemach społecznych. Ta różnorodność zawodowa i życiowa sprawia, że obraz powrotów jest wielowymiarowy i niezwykle fascynujący.
Czego możemy dowiedzieć się o postrzeganiu dzisiejszej Polski przez emigrantów marcowych?
Bohaterowie konfrontują swoje wspomnienia z młodości z aktualną rzeczywistością, często wskazując na zaskakujące zmiany w mentalności Polaków. Wiele osób podkreśla, że Polska jest krajem dynamicznym i ciekawym, choć wciąż borykającym się z demonami przeszłości i uprzedzeniami. Rozmówcy Naszkowskiej nie unikają trudnych tematów, takich jak odradzający się nacjonalizm czy specyficzny klimat społeczny panujący w kraju. Lektura pozwala spojrzeć na własne otoczenie świeżym okiem osoby, która świadomie wybrała Polskę na miejsce do życia po latach nieobecności.
Dla kogo reportaż "Ani tu ani tam" może nie być odpowiednim wyborem?
Książka nie jest polecana czytelnikom szukającym lekkiej lektury lub sensacyjnej fabuły, ponieważ porusza bolesne tematy traumy i wykluczenia. Ze względu na duży ładunek emocjonalny oraz nacisk na refleksję historyczno-społeczną, może ona przytłaczać osoby unikające tematów związanych z antysemityzmem i trudną polską historią. Nie jest to również pozycja dla osób oczekujących chronologicznego wykładu o wydarzeniach 1968 roku, gdyż skupia się na subiektywnych odczuciach. Publikacja wymaga od odbiorcy skupienia oraz empatii wobec skomplikowanych losów jej bohaterów.
