W tomie drugim także przedwojnie jest najważniejsze, bo jest najbliżej utraconego życia i najdalej zadanej śmierci. Są też w tej książce łączniki biograficzne: wojna i czas po, które budują pełniejszy portret postaci.
No właśnie - portret postaci to jeden plan tych historii, drugi, niemniej ważny, to obraz matczynego miejsca bohaterki czy bohatera: miasteczko, wieś, duże miasto. Jest i trzeci plan: język. Opowiadacze mówią swoim językiem, a my ten język zapisujemy najstaranniej. I powtórzę - nie ma tu formy niepoprawnej, każda jest pełnoprawna, bo takiej używano. A nadto są tu słowa, frazy odległe: klientura, przetak, preparatka, paradny pokój, rozkłócone jajko, pryncypialna ulica, marmoladziarnia i szmuklować, są też przepisy na zrobienie szczotki ryżowej i koszernej macy?
Hanka Grupińska
Nowy, drugi zbiór krótkich opowieści jest kolejną próbą, którą podejmuje Hanka Grupińska, by przywołać życie polskiego żydostwa czasu międzywojennego i także opowiedzieć, jak ocaleńcy usiłowali radzić sobie z tragedią Holokaustu w trudnym powojennym czasie "realnego socjalizmu".
Oba tomy, 12 opowieści żydowskich i 18 opowieści żydowskich zasługują na wyjątkową uwagę Czytelników.
Antony Polonsky, Emeritus Professor of Holocaust Studies, Brandeis University
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
Czym wyróżnia się książka "18 opowieści żydowskich. Tom 2" na tle literatury historycznej?
Książka stanowi unikalny zapis autentycznych świadectw ocalonych, skupiając się na codziennym życiu przedwojennego polskiego żydostwa. Autorka kładzie nacisk na portrety postaci oraz ich emocjonalną więź z konkretnymi miejscami, takimi jak miasteczka czy wsie. Publikacja dokumentuje nie tylko tragedię Holokaustu, ale przede wszystkim próby odbudowy życia w trudnej powojennej rzeczywistości socjalizmu. Jest to pozycja obowiązkowa dla osób poszukujących głębokiego, ludzkiego wymiaru historii i autentyczności przekazu.
Jakim językiem posługują się bohaterowie opowiadań zebranych przez Hankę Grupińską?
Narracja prowadzona jest specyficznym, autentycznym językiem opowiadaczy, który został zachowany w swojej oryginalnej i pełnoprawnej formie. Czytelnik odnajdzie tu unikalne frazy takie jak "paradny pokój" czy "marmoladziarnia", które oddają koloryt dawnej polszczyzny i żydowskiej codzienności. Zastosowanie naturalnej mowy bohaterów buduje niezwykły realizm i pozwala lepiej zrozumieć mentalność opisywanej społeczności. Taka forma zapisu chroni od zapomnienia słownictwo, które wyszło już z powszechnego użycia w literaturze współczesnej.
Czy historie zawarte w tym tomie kończą się na wydarzeniach wojennych?
Opowieści wykraczają poza czas wojny, ukazując losy bohaterów również w okresie powojennym oraz ich życie przed 1939 rokiem. Tom drugi koncentruje się na budowaniu pełnego portretu biograficznego postaci, łącząc wspomnienia z dzieciństwa z trudami funkcjonowania w czasach realnego socjalizmu. Autorce zależy na pokazaniu ciągłości losu, gdzie wojna jest tragicznym punktem zwrotnym, ale nie jedynym elementem tożsamości. Dzięki temu czytelnik otrzymuje wielowymiarowy obraz żydowskiego doświadczenia na przestrzeni kilkudziesięciu lat burzliwej historii.
Jakie konkretne aspekty codzienności żydowskiej zostały przywołane w tej publikacji?
Publikacja szczegółowo dokumentuje drobne elementy życia codziennego, w tym tradycyjne przepisy na koszerną macę czy techniki wyrobu szczotek ryżowych. Autorka przywołuje obrazy konkretnych miejsc, od małych wsi po duże miasta, które stanowiły kluczowe punkty na mapie życia bohaterów. Skupienie na detalach materialnych i obyczajowych pozwala czytelnikowi niemal namacalnie poczuć atmosferę minionego świata. Te mikrohistorie stanowią cenne źródło wiedzy o kulturze materialnej i duchowej polskich Żydów, której nie znajdziemy w podręcznikach.
Dla jakiego typu czytelnika te opowieści żydowskie mogą nie być odpowiednie?
Książka nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących wartkiej akcji, fikcji literackiej lub lekkiej lektury rozrywkowej. Jest to wymagający zbiór reportażowych świadectw, który wymaga od odbiorcy skupienia oraz wrażliwości na trudną tematykę egzystencjalną. Ze względu na dokumentalny charakter i specyficzny, archaiczny język, publikacja może być wyzwaniem dla czytelników nieprzyzwyczajonych do literatury faktu opartej na relacjach mówionych. To pozycja skierowana do osób ceniących autentyzm, historię mówioną i powolne odkrywanie autentycznych ludzkich losów.
