Żywe morze snów na jawie

TEST NA CZŁOWIECZEŃSTWO

Na żadną książkę wydaną w tym roku – ani na żadną póki co na ten rok zapowiadaną – nie czekałem tak, jak na tę. „Żywe morze snów na jawie” to pierwsza od trzech lat powieść Flanagana, jednego z najwybitniejszych żyjących pisarzy i kolejne wielkie dzieło, jakie wyszło spod jego rąk. Pozornie klasyczne, ze sztampowej opowieści rodem z telewizyjnych filmów z życia wziętych wyciska to, co najlepsze, kicz wynosząc do rangi sztuki. I tworzy przy tym hipnotyzującą mieszankę, przełamaną realizmem magicznym i napisaną w absolutnie wybitny sposób.

Tak to w życiu już bywa, że dochodzi do tragedii. Gdy osiemdziesięcioletnia Francie trafia do szpitala w ciężkim stanie, dla jej rodziny nadchodzi czas wyboru. Testu ich moralności i człowieczeństwa. Testu więzi i samych siebie, sprowadzonego do kwestii: pozwolić kobiecie odejść czy ratować ją za wszelką cenę?

Na to pytanie odpowiedzieć muszą sobie oni. Tommy, artysta, ale niespełniony, Terzo – biznesmen, którego można nazwać bezlitosnym typem, i Anna, architekta o znikających w niewyjaśniony sposób palcach. To oni mają decydować o ludzkim życiu. Mają, ale czy powinni? Czy to prawo należy do nich? A wokół nich wszystko się sypie, a ziemia wokół czeka by wessać dym i pokryć się sadzą i popiołem, który wkrótce padać zacznie z nieba…

Konający bliski, rodzina zbierająca się przy łóżku… Standard. Sztampa. Kicz. Ale nie w wykonaniu Flanagana. To, co w przypadku innych autorów byłoby łzawą historyjką rodzinną na poziomie intelektualnym telewizji śniadaniowej, przy której ziewałby każdy czytelnik mający w sobie choć nutę ambicji, u tasmańskiego autora zmienia się w wybitną analizę naszej kondycji i moralności, rodzinnych więzów i otaczającego nas świata. Świata australijskiej rzeczywistości, nie przeczę, ale czy przez to mniej nam bliskiego? Mniej uniwersalnego? Nie. A zarazem fascynującego swoją pewną odmiennością, którą Flanagan słowami odmalowuje z wdziękiem równym mistrzom pędzla odtwarzającym własne wizje.

Odmienność to zresztą coś, co naznacza prozę Flanagana. Pewien dysonans, rozdźwięk miedzy rzeczywistością a elementem fantastycznym, wręcz horrorowym – albo przyziemnym, choć wciąż niepokojącym – wkraczającym do rzeczywistości i scalającym się z nią w jedną, spójną całość. Nie ON decyduje o wielkości jego literackich dokonań, ale ubogaca je. Staje się kontrapunktem podkreślającym czy wręcz wydobywającym często to, co kluczowe. Bez tego fabuła też broniłaby się świetnie, Flanagan to prawdziwy geniusz literacki udowadniający nam każdą kolejną książką, że nie ma słabych tematów, są tylko słabi pisarze, niemniej z tym dodatkiem zyskuje coś świeżego i nową jakość.

Jeśli ktoś ze współczesnych pisarzy zasługuje na miano prawdziwego artysty, to właśnie Flanagan. Ten Flanagan, który tak genialnie łączy słowa (tu brawa należą się również dla tłumacza), który z taką siłą przemawia do naszych serc i rozumów. Który zachwyca, poraża, przeraża, wzrusza, ale i potrafi okazać się nieoczekiwanie zabawny. A jego „Żywe morze snów na jawie”, ta poetycka niemalże powieść, to dzieło absolutnie wielkie, jedno z największych, jakie napisał. Bierzcie w ciemno, czytajcie i zachwycajcie się. Jest czym.

„Bo czy w ostatecznym rozrachunku każde życie nie jest lepsze od śmierci?”

Richard Flanagan Żywe morze snów na jawie

Nie wiem. Nie umiem odpowiedzieć na pytanie postawione w książce, a próbuję. Zastanawiam się, błądzę myślami i kluczę. Richard Flanagan stawia przed czytelnikiem pytania najtrudniejsze z możliwych. Czy gdy nasz najbliższy będzie już bardzo stary, schorowany, a będzie istniała szansa na przedłużenie jego życia to zdecydujemy się i z niej skorzystamy? Kosztem jego cierpienia i samotności? Jak cienka granica przebiega pomiędzy naszym heroizmem, a egoizmem? Czy w dzisiejszych czasach dostrzegamy jeszcze drugiego człowieka czy jego obraz zanika nam między kolejnymi przesłanymi memami, filmikami i postami? Do tego wszystkiego zmiany klimatyczne, masowe wymieranie gatunków i płonąca Australia w tle. Naprawdę szeroki wachlarz tematów, a w rezultacie mnóstwo okazji do przemyśleń i refleksji. Niejednokrotnie bardzo bolesnych.

Dawno nie czytałam tak trudnej i mądrej książki. Jej lektura wymaga skupienia, ale jednocześnie jest ogromnie satysfakcjonująca. Gdybym miała porównać styl pisania Flangana w tej powieści, wypełnienie jej poszatkowanymi zdaniami, na myśl przychodzi mi tylko i wyłącznie proza Ali Smith. To podobnie pełna odniesień i dość wymagająca lektura. Jeśli lubicie książki szkockiej autorki to gwarantuję, że te australijskiego pisarza również mocno przypadną wam do gustu. Tam było mniej emocji, tutaj jest cały ogrom maleńkich szpileczek, które z krystaliczną precyzją trafiają prosto w serce i umysł. Niektórych zdań dotyczących starości, samotności czy umierania nie mogę do tej pory wyrzucić z głowy.

Wiem, że nie jest to książka dla każdego, ale warto się z nią zmierzyć. Daje ogromną satysfakcję, a zakończenie zaskakuje i niczym klamra spina wszystko to co chciał nam naświetlić autor. Jestem zaciekawiona jaki styl pisarski zaprezentował w poprzednich powieściach. Wiem, że Ścieżki północy za którą otrzymał Bookera to kawał lektury i ciekawe czy nie jest ciężka w odbiorze. Z pewnością się o tym przekonam.

Jest to moje pierwsze spotkanie z twórczością tego autora, więc nie wiedziałam do końca czego powinnam się po tej pozycji spodziewać. Pierwsze co rzuciło mi się w oczy podczas lektury, to bardzo specyficzny styl autora, który charakteryzuje się wplataniem pozornie chaotycznych i pozbawionych sensu zdaniami, skłaniającymi do głębszego zastanowienia się nad tym, co tak naprawdę one oznaczają.

Fabuła nie odgrywa tu najważniejszej roli, najbardziej znaczący jest tu motyw przemijania i znikania, który został tu przedstawiony na szereg różnych sposobów. Od śmierci bliskich, wymierania zagrożonych gatunków zwierząt, aż po nagłe i niespodziewane znikanie części ciała bohaterów.

Jest to powieść pełna bólu i melancholii, skłaniająca do wielu przemyśleń i pozostawiająca po sobie wiele pytań. Z początku nie byłam pewna czy przekona mnie jej niecodzienna forma i realizm magiczny w niej zawarty, jednak muszę przyznać, że wywarła na mnie spore wrażenie i jestem pewna, że długo nie będę mogła o niej zapomnieć.

Podsumowując, nie jest to ani lekka, ani łatwa lektura, jednak myślę, że każdy, kto docenia i czyta literaturę piękną powinien się z tą powieścią zapoznać. Najlepiej czytać ją powoli, by w spokoju przetrawić to, co autor chce nam przekazać, poprzez różne oryginalne zabiegi literackie. Jest to jedna z tych historii, którą warto znać i która pozostawia trwały ślad w umyśle czytelnika.

Twórczość Pana Richarda Flanagana do tej pory nie była mi znana.

Rozpoczęłam się wdrażać do powieści pt. '' Żywe morze snów na jawie'' ze względu na interesującą zamieszczoną w niej tematykę związaną z nieznanymi nowymi zjawiskami, które dostrzegają jedynie ich bohaterowie oraz dostrzeganie sensu życia dającego nadzieję na lepsze jutro w sile ciepła płynącej od rodziny.

Z początku powieść ta nie przyciągała mojej uwagi, gdyż jej bohaterowie są jak dla mnie w całościowym odbiorze niby idealni zawodowo, a prywatnie dla siebie są dla siebie obcy, wyizolowani od problemów dnia codziennego, żyją jak najdalej od nich. Gdy jednak pojawia się nowy problem, z którym muszą, się zmierzyć to następuje w nich nagła odmiana.

Czy jednak wystarczy im chęci, by móc dokonać w nim nagłych zmian, by to, co jest obce, niejasne, niezrozumiałe dla nich mogło zyskać na wartości czy jednak cena za uzyskanie czegoś, co jest, niemożliwe do realizacji wygra z czasem i będzie się można cieszyć tym, a to jest najcenniejsze nad wszystko-życie ludzkie?

Nie każdy z nas potrafi docenić życie takim, jakim ono jest naprawdę, gdyż skupiamy, się na ogół nie na tym, co powinniśmy. Liczy się dla nas posiadanie materialności, a nie to, co się dzieje wokół naszych bliskich, gdy nie widzimy ich codziennych potrzeb.

Ujmujące są dla mnie te chwile w tej książce, kiedy to główna bohaterka Francie pomimo tego, czego nie da się uniknąć, a jest, tym śmierć walczy, jedynie dzięki dzieciom, które chcą, aby ona przetrwała i mogła skosztować jeszcze to, co jej z życia pozostało.

Książka ta została podzielona na 11 części przez autora, a następnie są w nich zamieszczone rozdziały ułatwiające zapoznanie się jej treścią.

Autor w przejmujący sposób i analityczny opisuje odczucia występujących w tej powieści u bohaterów drugoplanowych, a w szczególności Annę, córkę Francie. Pozwala i pozostawia Czytelnika w takiej tajemniczości niepewności jutra i wyciągnięcia odpowiednich wniosków dotyczących zachowań, jakie się ma właściwe podejście do mamy, która dała życie i czyniła wszystko, aby było odczuwalne ciepło domowego ogniska.

Powieści tej nie da się szybko czytać.

Powieści tej nie da się szybko czytać. Wynika to jedynie ze zjawisk, które pojawią się nagle, ale czy one spowodują, że nastąpią, nagle zmiany o tym warto się przekonać.

Matko cierpiąca, zbolała, dzielna… Matko otoczona pielęgniarkami, czy trzymałabyś się kurczowo życia, gdybyś wiedziała, jak bardzo zostałaś odczłowieczona?

„Pielęgniarka, w przeciwieństwie do Anny, nie czuła obrzydzenia wobec tego gnijącego w łóżku zwierzęcia”

We współczesnym świecie najważniejsze elementy tracą znaczenie. Wszystko stopniowo zanika: rzeczy, cisza, flora i fauna, Myśli myślniki ład przecinki, cisza, u c z u c i a, LUDZIE. Jest tak, jakby ktoś użył photoshopa albo grał komputerowo.

Skąd stary człowiek czerpie siłę, żeby żyć wbrew logice i diagnozom lekarskim? Jakim cudem zamiast po prostu umrzeć, utonąć w niebycie – wciąż żyje?

„Nie wystarczyło mu, że chodziła po powierzchni swojego morza snów na jawie”

Władza w każdym wymiarze okazuje się złudna.

„Władza represjonowana, władza wyzwolona, władza oswobodzona była dla niej jako kobiety Świętym Graalem. Teraz pomyślała: władza to kłamstwo. Władza to pułapka. Władza to iluzja.”

Kiedy powoli znikała nadzieja, Anna czasem marzyła o innym lepszym lżejszym życiu. Siedząc przy szpitalnym łóżku Franci, chciała wznieść się ponad szarość życia i bezwład woli. Pragnęła pofrunąć jak łąkówka krasnobrzucha… Lepsze to niż jechać coraz szybciej na spotkanie ze śmiercią.

„Żywe morze snów na jawie” to powieść, którą się przeżywa a nie tylko czyta. To jest zbiór refleksji nad sensem życia bez względu na wiek. Młody człowiek skręci dżointa i idzie dalej. Stary człowiek zanika, jakby jego kiedyś jędrne ciało kurczyło się kurczyło kurczyło. Co wtedy? Co jeszcze ma jakikolwiek sens?

Richard Flanagan ma jakiś szczególny dar tworzenia książek, „skazanych” na nagrody. Czytając tę powieść odleciałem. Chwilami znikał mi wrodzony optymizm, a gardło blokowała pestka od awokado.