Zostań ze mną

To historia pewnego małżeństwa w Nigerii ale mogłoby się zdarzyć gdziekolwiek indziej. Kobieta pragnie dziecka. Jest kilka lat po ślubie ale nie zachodzi w ciążę. Próbowała już wszystkiego – była u lekarzy konwencjonalnych i u uzdrowicieli ale to nie pomaga. Rodzina męża naciska aby wziął sobie drugą żonę – w Nigerii to dozwolone. A kobieta rozpacza. Popada w depresję i ciążę urojoną. Nie może znieść że jej ciało jest wydmuszką. „Zostań ze mną” jest ukazane z perspektywy kobiety. I częściowo z perspektywy mężczyzny. Jak trudno jest nadążyć za oczekiwaniami własnymi, rodziny, społeczności, społeczeństwa. Smutna, wspaniała książka. Absolutnie polecam „Zostań ze mną” Ayobami Adebayo.

[Adres usunięty]

Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ to nigeryjska autorka. Zostań ze mną to jej debiut, który pochłonął mnie całkowicie na jeden weekend. Sięgnęłam po nią, bo chciałam czytać coś lżejszego gabarytowo podczas usypiania dziecka. Przy czytaniu można było mnie zastać jeszcze później, gdy synek już smacznie spał. Oprócz jednego mankamentu to naprawdę świetna książka. Jeśli jesteście ciekawi co nie do końca mi się spodobało to zapraszam do czytania.

Yejide i Akin to małżeństwo z czteroletnim stażem, które niestety nie doczekało się jeszcze dziecka. W każdej kulturze i kręgu prędzej czy później pojawiają się nietaktowne pytania dotyczące potomka, ale w społeczności plemienia Joruba jest to kwestią nadrzędną. Yejide często słyszy propozycje dotyczące najlepszych lekarzy, znachorów, naciągaczy. Rodzina męża naciska nawet na wzięcie drugiej żony. Takiej, która jak najszybciej stanie się brzemienna.

Zostań ze mną to historia, którą czyta się szybko i lekko. Autorka używa prostych, niewyszukanych i niewymuszonych słów i zdań, i właśnie ta szczerość sprawia, że wszystkie emocje trafiają precyzyjnie w serce czytelnika. Chyba każda kobieta, niezależnie od szerokości geograficznej i czasów w jakich przyszło jej żyć spotkała się z nietaktownymi pytaniami i podważaniem jej pewności siebie jako kobiety. Nigdy nie jesteśmy dość dobre, a Yejide – członkini plemienia Joruba, w Nigerii lat 80. gdzie nadal panuje jeszcze poligamia, mogła to szczególnie silnie odczuć. Co czuje kobieta, która ma zostać tą drugą, bo nie może dać mężowi dziecka, a więc nie sprawdziła się jako żona? Autorka pozwoliła doskonale odczuć mi te emocje, podczas czytania tej książki czytelnikowi cały czas towarzyszy uczucie smutku, nostalgii i poczucia niesprawiedliwości.

To historia o macierzyństwie, tym palącym uczuciu jakim jest potrzeba sprawdzenia się jako matka, przytulenia do serca drobnego ciałka. To też opowieść o małżeństwie i żałobie. O ważnych przemianach politycznych w Nigerii w latach 80. O tym, że często w imię miłości podejmujemy trudne i dziwne decyzje. Im więcej zagadek tego małżeństwa zostaje wyjaśnionych tym mocniej rozumiałam motywy, które nimi kierowały.

Jedyne do czego mogłabym się przyczepić to ilość tragedii jaka dotknęła główną bohaterkę. Są autorzy, którzy przenoszą swoje postacie do świata bez wad, są i tacy, którzy mocno ich doświadczają. Tutaj to zdecydowanie ta druga kategoria. Myślę, że różne wypadki chodzą po ludziach i pewnie historia Yejide komuś mogła się przytrafić, ale tutaj takie natężenie zaistniało na ostatnich 100 stronach i było dla mnie za bardzo przytłaczające.

Podsumowując, Zostań ze mną to historia o smutnym i bolesnym wydźwięku. Opowiada o nigerskiej kulturze, wierzeniach i zabobonach, ale niektóre emocje można przenieść na każdego człowieka niezależnie od społeczeństwa w jakim dorastał. Pewne rzeczy i odczucia są całkowicie uniwersalne. To książka, którą przy dobrych wiatrach jesteśmy w stanie przeczytać w jeden długi wieczór, ale przez te swoje rozedrgane emocje ma szansę pozostać z nami na dłużej. Z małym mankamentem w postaci zakończenia, ale w dalszym ciągu oceniam ją na bardzo dobrą powieść. Przypominam, że to debiut autorki i w 2017 otrzymała nominację do nagrody Women's Prize for Fiction. Po kolejną powieść Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ z pewnością też sięgnę.

Ten kto ma dziecko, posiada świat", tak brzmi morał starej afrykańskiej baśni, którą jeden z bohaterów powieści Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ "Zostań ze mną" opowiada swojej córce. Co jednak stanie się, gdy marzenie o rodzicielstwie stanie się niemożliwe do spełnienia? Szczególnie w kraju, w którym kobieta, jeśli nie potrafi dawać dzieci, jest bezwartościowa, jest tylko mężczyzną i "nikt nie powinien nazywać jej kobietą"

Yejide i Akin zakochali się w sobie w czasie studiów. Pobrali się, ON pracuje jako księgowy w banku, ona prowadzi dobrze prosperujący zakład fryzjerski. Od czterech lat starają się o dziecko. Odwiedzają lekarzy, ona w akcie desperacji szuka pomocy u czarowników, odprawia dziwne rytuały, modli się, odprawia pielgrzymki mające zapewnić jej upragnionego potomka. Rodzina Akina nakłania go do wzięcia drugiej żony, mimo że poślubiając Yejide obiecał jej, że będą żyć w związku monogamicznym. Nie tylko teściowie, także Yejide pragnie dziecka. Żeby spełnić marzenie, małżonkowie gotowi są na wiele.

W patriarchalnej i konserwatywnej Nigerii fundamentalnym obowiązkiem kobiety i mężczyzny jest posiadanie potomstwa. Bezpłodność jest tematem tabu, źródłem napiętnowania i powodem do wstydu. Desperacka próba spełnienia oczekiwań, potwierdzenie swojego statusu jako kobiety przez Yeijide oraz pragnienie zaznania rodzinnego szczęścia sprawiają że związek młodych małżonków zaczyna się rozpadać.

Kryzys ich relacji opowiedziany jest w "Zostań ze mną" z dwóch różnych punktów widzenia, przeciwległych biegunów, męża i żony, którzy zupełnie inaczej przeżywają trawiący ich małżeństwo kryzys. Na to czują ma wpływ nie tylko to co dzieje się tu i teraz, ale i ich przeszłość, często bolesna, która nie daje o sobie zapomnieć. Pamięć o tamtych wydarzeniach, o przeszłości, która głęboko w nich tkwi często zniekształca ich emocje, pogłębiając powstałe na ich związku rysy.

Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ w swojej debiutanckiej powieści ukazuje zwyczajne życie ludzi na tle rozgrywającej się wielkiej polityki. Gdy miejsce mają przewroty, manifestacje, protesty, w tym samych czasie toczy się życie tych, którzy muszą zmierzyć się ze swoją codziennością. Matki opiekują się dziećmi, małżonkowie kochają się, kłócą, pracują, snują marzenia, które kształtowane są przez odległe, ale doniosłe zmiany zachodzące na scenie krajowej. Nigeria ukazana przez autorkę, to państwo rozdarte między tradycją, starymi definicjami męskości i kobiecości, a nowoczesnością i próbą odchodzenia od stereotypów, kraj w których obok siebie ludzie wierzą w zabobony i współczesną medycynę, twardo stąpający po ziemi i przesiąknięty mitologią i ludowością.

Obserwujemy Nigerię pełną sprzeczności i kontrastów, jednak nasze oczy najbardziej przyciąga dramat, który rozgrywa się w domu Yejide i Akina, ich walki o dziecko, walki ze społecznymi normami, oczekiwaniami innych osób, walki ze sobą nawzajem.

"Zostań ze mną" to piękna i bolesna lektura. Opowieść pokazująca jak silna i krucha potrafi miłość, jak potężną siłą jest macierzyństwo. Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ przedstawiając portret pewnej nigeryjskiej rodziny dotyka problemów poligamii, bezpłodności, niewierności, trudnej sytuacji kobiet doświadczających bezpośredniej i pośredniej przemocy w patriarchalnym społeczeństwie, ich przejmującej samotności, smutku, ale i ogromnej determinacji i woli walki.