Przesadna czujność wobec odstępstwa była elementem samoobrony narodu w niewoli;
zarazem niewola ta rodziła chorobliwą kulturę podejrzeń, w której oskarżenia o zdradę przeradzały sięw zbiorową obsesję, trafiały na łamy prasy i do arsenałów politycznej walki stronnictw. Niniejsza praca korzysta z metod i narzędzi historii kultury i mentalności co sprawia, że może być interesująca nie tylko dla wąskiego grona specjalistów.