Z czworaków na salony

Nieskomplikowana, przyjemnie opowiedziana, choć zdecydowanie za krótka, opowieść o dawnych czasach.

Napisana w oparciu o fakty (choć często

język bywa dość niespójny z epoką),

urokliwie klimatyczna, przenosi czytelnika w samo serce podziałów społecznych Polski lat 50.

Jest to naprzemiennie opowiadana historia rodziny/wydarzeń widziana z perspektywy dwóch bohaterek; chłopki i pani na włościach.

Jesteśmy świadkami mariażu dwóch światów i czy się to ludziom podoba(ło), czy nie, zmiany społeczne były i będą nieuniknione. Z jednej strony, przed mieszkańcami czworaków otwierały się nowe możliwości i trzeba przyznać, że wielu z nich je wykorzystało. Z drugiej, przedwojennym bogaczom trudno było się przyzwyczaić do nowych zasad nowego państwa. Co by nie napisać, świat nie był już taki jak dawniej, co w książce bardzo wyraźnie wybrzmiewa.

Żeby było bardziej interesująco (albo się lepiej sprzedało, jak kto woli) fabuła zostaje bogato okraszona wieloma wątkami - mamy tu mezalians i zbrodnię, a dla lubiących historię, równolegle poznamy sporo ze starych tradycji. Swoją drogą, np. takie obrzędy przy zmarłym jeszcze dobrze pamiętam z domu moich dziadków, a pewnie są i takie, które na wsiach przetrwały do dziś. Wiadomość o podłączeniu prądu we dworze, budzi dziś uśmiech na twarzy, ale jaka to musiała być rewolucja w życiu jego mieszkańców! Niestety, chęć rozbudowania powieści traci przez jej krótką formę, często aż prosiło się o więcej opisów czy zatrzymanie przy którymś z wątków.

Mimo kilku uwag, powiastka wygrywa lekkim stylem, dynamiką, jest przystankiem między "solidniejszymi" lekturami. Ostatecznie bliżej jej do powieści obyczajowej niż każdej innej, może zawieść czytelników oczekujących historycznej publikacji (sama na taką liczyłam). Nie można jej jednak odmówić sprawnego uchwycenia społecznych przepaści, różnic w społeczeństwie, o co zapewne głównie chodziło. Wiem, że autorka ma bardzo duże grono fanów, więc co was będę przekonywała ;⁠) Dodam tylko, że okładka jest bardzo gustowna!

Ps. Z ciekawostek; ul. Święty Marcin w Poznaniu (nie Świętego, dla tych co nie z Poznania) w 1893 była pierwszą w mieście ulicą o nawierzchni asfaltowej.

„Z czworaków na salony” Niny Majewskiej – Brown to moje kolejne spotkanie z twórczością autorki, którą uwielbiam. Książki autorki z reguły poruszają trudne tematy, które dają czytelnikowi do myślenia. W tym przypadku oczywiście nie było inaczej, bo autorka w powieści kładzie szczególny nacisk na problem podziałów społecznych i występujących różnic, które były, są i obawiam się, że nadal będą.

Ta powieść przedstawia nam historię Heleny, która mieszka we dworze, zdecydowanie zaznacza wyższe sfery, do których się zalicza. Syn kobiety, Leszek zakochuje się w Gabrysie, skromnej pomocy kuchennej, natomiast córka Melania obdarzyła uczuciem stangreta. Dla Heleny wybory jej własnych dzieci nie są ich godne, gdyż zaliczają się do niższych sfer, aniżeli należą oni sami. Taki układ dla kobiety jest nie do przyjęcia, jednak czy niechęć matki do wybranków dzieci będzie miała aż tak duże znaczenie, że będą oni w stanie zrezygnować z miłości.

Książka pokazuje życie na powojennej wsi, panujące we dworze zwyczaje, ale również wiele zmian, które w tym czasie tam zachodziły.

Historia przedstawiona została z dwóch perspektyw, z których pierwszą jest Gabrysia pokazująca życie na wsi w Czworakach oraz Helenę, która pokazuje niekorzystne w jej ocenie zmiany, które mają miejsce we dworze. Cała historia czyta się bardzo przyjemnie i niezwykle szybko, choć trzeba przyznać, że nie jest również bardzo długo.

Jak wspomniałam na początku, bardzo lubię książki autorki i cenię umiejętność poruszania trudnych tematów, a także realność oddania dawnych czasów. Na tym polu Nina Majewska – Bron jak zawsze stanęła na wysokości zadania!

Ja z książką „Z czworaków na salony” bardzo przyjemnie spędziłam czas i serdecznie wszystkim polecam skusić się na ten tytuł!

Opowieść „Z czworaków na salony” autorstwa Niny Majewskiej-Brown przedstawia obraz polskiej wsi w latach 50-tych. Jest to czas burzliwych przemian społecznych i ustrojowych. Autorka wspomina o postępie technologicznym oraz zmianach zachodzących wśród podziałów klasowych. Historia i wszelkie jej wzmianki są tu jedynie tłem i nie dominują, co bardzo mi się podoba.

Poznajemy rodzinę Tarnowskich i ich życie, rodzinę, znajomych i służbę. Melania i Leszek, dzieci Tarnowskich, zakochują się w osobach z niższych sfer. Ona w stangrecie, a on w pomocy podkuchennej. Pokazane jest zderzenie się dwóch światów: Państwa i służby. Nierówne traktowanie płci, wpływ norm społecznych na życie jednostek, a także sam mezalians...do czego doprowadzą miłość kontra społeczny wstyd?

Autorce w dość przystępny sposób udaje się poprzez odwzorowanie (opartych na faktach) postaci ukazać frustracje oraz lęki wobec nieuchronnych zmian zbliżających się wielkimi krokami. Fabula została wzbogacona nawet o wątek kryminalny, który moim zdaniem spokojnie mógłby być całkiem pominięty. Użycie niektórych rubasznych sformułowań dodało swoistego klimatu tamtych czasów. A zakończenie usatysfakcjonowało, choć wg. mnie ucięto tą historię zbyt pośpiesznie i mogłaby by powstać kontynuacja.

Do tej pory twórczość Pani Niny Majewskiej-Brown była mi obca. Jednak tytuł jej najnowszej książki na tyle mnie zaintrygował, że postanowiłam to zmienić, tym bardziej, że książka została oparta na faktach a nie jest czystą fikcją literacką.

Fabuła opiera się głównie na rodzinie Tarnowskich, których poznajemy po wojnie w latach 50-tych XX w., mieszkających w wiosce pod Śremem. W dalszym ciągu mieszkają we dworku i „rządzą po pańsku”, mając do pomocy osoby zamieszkujące w czworakach.

Rodzina ta nie jest „wyniosła”, jednak nowy ustrój i zmiany jakie przyniósł ze sobą koniec wojny jeszcze nie wniknęły w ich krwioobieg. Inaczej sprawa ma się z ich dziećmi.

Pani Tarnowska myśląc o pomocach domowych konkluduje, że „(...) służące zmieniły się w gosposie, parobcy w pracowników, fornal w stajennego. Wojna niepotrzebnie zrównała nas z tymi, którzy dla nas pracują.” Jednakże mieszkańcy czworaków także mają swoje przemyślenia na ten temat jak np. Gabrysia, która spodobała się Leszkowi, synowi Tarnowskich. Myśląc o wyjeździe ze swojego miejsca zamieszkania wie, że nie ma wielu opcji. Może pracować w fabryce, sklepie lub jako gosposia. „Tylko czy zagwarantuje mi lepsze życie? Tutaj przynajmniej znam wszystkich. Wiem, co gdzie jest, tu są ludzie którzy mi pomogą w razie nieszczęścia, (…).” I właśnie dlatego pomimo możliwości, które się przed nimi otwarły, wciąż tkwili w tym co znane.

Książce wystarczy poświęcić jedno popołudnie. Jest pisana zwięzłym, przejrzystym językiem a narracja prowadzona jest z perspektywy dwóch kobiet, Pani Heleny oraz Gabrysi. Czytałam tę pozycję z ogromnym zainteresowaniem a także niedowierzaniem, gdyż nie sądziłam, że byt taki jak czworaki uchował się jeszcze do powojennych czasów. No, jest nad czym pomyśleć. Wszystkim lubiącym historię, literaturę obyczajową lub po prostu jako ciekawostkę polecą ją z całego serca bo myślę, że warto się z nią zaznajomić.

Współpraca barterowa z Wydawnictwem Bellona

“Trwam w zawieszeniu między światami”.

Moje kolejne bardzo udane spotkanie z twórczością Autorki. Przedwojenny świat przestał istnieć, po wojnie nastaje nowy ład, zachodzą znaczące zmiany we wszystkich dziedzinach życia. Ma być wszystko dla wszystkich. Rodzina Tarkowskich mieszkająca w dworku, a obok żyjące w czworakach chłopskie rodziny. Podział klasowy, ukazuje jak bardzo zakorzeniona we wszystkich aspektach życia jest przepaść między tymi światami. Nic co do tej pory się wydarzyło, żadna wojna, żadna reforma, żaden rozwój nie jest w stanie wyplenić z ludzi zakorzenionych w nich przekonań, obalić stereotypy. Są one powielane z dziada pradziada, każde kolejne pokolenie zostaje nim obarczone. Jedno co niezmiennie trwa to ludzka zawiść, zazdrość, zakłamanie, obłuda.

Autorka daje nam trudną powieść obyczajową opartą na prawdziwych wydarzeniach. Fabuła zajmująco poprowadzona, ukazuje życie ludzi tuż po II wojnie światowej, skomplikowane relacje międzyludzkie, klasowe podziały. Autentycznie, naturalnie ukazani bohaterowie, to zwykli ludzie, dobre i złe charaktery, odważne osobowości i ich przeciwieństwa. Wartości, przekonania, stereotypy, narzucone zasady, jakimi się kierują. Narracja toczy się naprzemiennie z perspektywy kobiet pochodzących z zupełnie różnych klas społecznych. Mamy ich przeszłość i teraźniejszość.

Codzienność życia właścicieli ziemskich i chłopów. Ich losy splatają się ze sobą. Powstaje zaskakujący, chwilami wręcz szokujący obraz. Przed biednymi mieszkańcami czworaków otwierają się nowe możliwości, mogą zdobywać wykształcenie, podejmować pracę, za to możni, przedwojenni państwo to element niepożądany, wrogowie ludu. Wszechobecne tajemnice, niedopowiedzenia, knucie, intrygi, zakazane romanse, porywy namiętności, plotki. Głos dostaje młode pokolenie, dzieli ich wszystko, czy jednak miłość może pokonać drzemiące od lat zawiść, niechęć, uprzedzenia? Konwenanse, ludzka hipokryzja, która chyba nie ma granic. Pokomplikowane relacje rodzinne, sąsiedzkie, pracownik - pracodawca. Mezalianse, trudne wybory, które mają swoje konsekwencje. I te przepisy kulinarne, mam ochotę je wypróbować.

Intrygująca, wartościowa, pełna kontrastów lektura. Powojenna Polska w całej swej okazałości. Wzbudziła we mnie mieszane doznania, uśmiech, irytację, niedowierzanie. I to wszechobecne: “bo co ludzie powiedzą”. Czytajcie, warto! Tatiasza i jej książki :)