Wykop

Zacznę z daleka. Dystopia, taki gatunek, który rozbłysnął iskrami wyobraźni Orwella, przezywa obecnie w Stanach Zjednoczonych swój renesans. Antyutopia, czyli prorokowanie, że wszystko będzie źle, albo i gorzej. Będziemy żyli w zdehumanizowanym, zredukowanym do autorytaryzmu systemie, rządzeni przez wyrosłego z populizmu tyrana, ba, może nawet po prostu faszystę.

No i teraz do sedna. Zapomnijmy o przestrogach z „Roku 1984”, czy „Zwierzęcego folwarku”, zapomnijmy na przykład, o świetnej książeczce „To się nie może tu zdarzyć” Sinclaira Lewisa z 1935 roku. Nie potrzebujemy. Mamy przed sobą wcześniejszy „Wykop” Platonowa. To nie jest prorokowanie, straszenie, lecz przekazywanie rzeczywistości pasującej, bez żadnej ulgi, do horroru na zywo. Rzeczywistości!

Wystarczy zacząć czytać, a wpadniemy w świat absurdu komunizmu, ktory odzwierciedlony jest w swoistej, tragikomicznej prozie Platonowa. Kilka cytatów powinno Czytelnika nastroić i dostroić do atmosfery tych czasów, w których bez skrupułów eksperymentowano, w imię wyższej ideologii, na żywym organizmie społeczeństwa. Bez znieczulenia, rzecz jasna!

"Mimo że posiedli sens życia, co równoznaczne jest z wiecznym szczęściem, ich oblicza jednak pozostawały mroczne i wychudłe, a zamiast spokoju życia zyskali wycieńczenie."

Sarkastyczna i ironiczna podróż do porewolucyjnego ZSRR, lat trzydziestych dwudziestego wieku, sowieckiej epoki, totalitaryzmu, kolektywizacji, zbrodniczego reżimu, okrutnych realiów społecznych i politycznych. To czas budowania potęgi socjalistycznej radzieckiej ojczyzny, pustych i nierealnych narodowych planów gospodarczych, wszechobecnej propagandy i agitacji, kultu ludu pracującego, zjednoczonego w budowaniu wspólnego krajowego proletariackiego domu i bazującego na entuzjazmie pracy. Masa skategoryzowanych obywateli, odgórnie sterowanych i zaprogramowanych ideologicznie, pozbawionych woli własnego myślenia i kształtowania rzeczywistości. Przeraża obraz otępiałej rzeszy mieszkańców wsi i miast, gdzie wszystko, co zostało przez kierownictwo zapowiedziane, jest słuszne i nieomylne. Jednostki przyjmujące inny zestaw wartości niż oficjalnie podany, giną w gąszczu pasywnego tłumu, uznane za wrogów klasowych nie mają żadnych szans na przebicie się z głosem rozsądku, a wręcz podlegają natychmiastowej bezwzględnej i okrutnej eliminacji.

Satyra w najlepszym wydaniu, krytykująca ustrój sowiecki i ukazująca chore podstawy, na których go wznoszono. Absurd, groteska, farsa, karykatura, celowo podane w charakterystycznej dla nic niewnoszącej i pozbawionej głębszego sensu mowy partyjnej, świetlanych haseł oczyszczonych ze wszelkiego znaczenia oprócz udowadniania, że choć życie sowieckich robotników i chłopów jest trudne, to jednak o wiele lepsze od zepsutego kapitalizmu. W powieści, grupa budowniczych stawia podwaliny pod gmach, element wymarzonego miasta przyszłości, które ma być zasiedlone przez miejscowy proletariat. Jednak, czy przy wąskotorowym partyjnym rozumowaniu i nieprzekonującym podejściu do sprawy uczestników zdarzeń, uda się wyjść poza etap wykopu? Albo kolejny aspekt, jaki tragiczny efekt dla wsi przyniesie jej pospieszna i przymusowa kolektywizacja zainicjowana przez Józefa Stalina? Książka, po którą warto sięgnąć, obdarowująca nietuzinkowym klimatem, specyficznym, acz dobrze odbieranym stylem, ciekawą formą antyutopii, do powolnego i wnikliwego zaczytania. Warto wspomnieć, że ze względu na odbieranie jej jako kontrrewolucyjnej przez ówczesne władze, oficjalnie wydano ją dopiero pięćdziesiąt siedem lat po napisaniu.

[Adres usunięty]