Władcy wszechświata. Wyścig o geopolityczny podbój kosmosu

„Space: the final frontier. These are the voyages of the starship Enterprise. Its continuing mission: to explore strange new worlds; to seek out new life and new civilizations; to boldly go where no one has gone before! (“Kosmos: ostateczna granica. Oto podróże statku kosmicznego Enterprise. Jego nieustanna misja: eksploracja nowych, dziwnych światów; poszukiwanie nowego życia i nowych cywilizacji; śmiałe podążanie tam, gdzie nikt jeszcze nie dotarł!”) tymi słowami zaczynał się każdy odcinek popularnego w latach 80-tych i 90-tych XXw. serialu Star Trek: New Generation.

Choć statek Enterprise to wciąż pieśń przyszłości, to już same podróże kosmiczne nie.

Reportaż „Władcy wszechświata. Wyścig o geopolityczny podbój kosmosu” przypomina o początkach podboju kosmosu, gdy wyścig o wysłanie człowieka na księżyc prowadziły dwie zwalczające się potęgi: Stany Zjednoczone i Związek Radziecki, aż po współczesną rywalizację pomiędzy Elonem Muskiem i jego SpaceX i Jeffem Bezosem i jego Blue Origin.

Początek reportażu to zimnowojenna rywalizacja, ambicja podboju kosmosu, pierwsze Sputniki i pierwsze misje Apollo i pierwsze ofiary tego wyścigu. Kolejne rozdziały dotyczą [Adres usunięty]. „skapywania technologii” „trickle-down” do społeczeństwa, „a więc proces, w którym progres kosmiczny i wojskowy pozwala na postępującą demokratyzację lub przynajmniej przejście do „cywilnego życia” technologii ułatwiających wykonywanie codziennych czynności.” Jedną z takich czynności jest GPS, bez którego nie wyobrażamy sobie życia, a który jest dzieckiem „Sputnik moment”, a która to technologia pierwotnie została zaprojektowana do kierowania pociskami nuklearnymi wystrzeliwanych z amerykańskich okrętów podwodnych. Zdecydowanie wolę cywilne zastosowanie tej technologii.

Ciekawie było przeczytać o początkach SpaceX i różnicach w zatrudnieniu pomiędzy tym startupem prowadzonym przez Elona Muska i Boeingiem oraz do podejścia do lotów w kosmos. Mogę nie zgadzać się z filozofią Muska, to trzeba przyznać, że jego „działaj szybko, wysadź, zacznij od nowa”, podważanie status quo, spowodowało, że rakiety Falcon (z kolejnymi numerami) i kapsuły Crew Dragon regularnie transportują załogi na Międzynarodową Stację Kosmiczną (w tym niedawno naszego rodaka Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego).

Blue Origin Jeffa Bezosa mocno konkuruje ze SpaceX, napędzając nowy „wyścig” do gwiazd, choć z całkowicie innym podejściem niż kierowany przez Muska SpaceX. Marzeniem Muska jest misja na Marsa, podczas gdy Bezos skupia się gwiezdnej ekonomii.

Ale nie samym wyścigiem do gwiazd pomiędzy prywatnymi firmami ten reportaż stoi. Autor przypomina o początkach Europejskiej Agencji Kosmicznej, o międzynarodowej współpracy, która jest kontynuowana ponad podziałami geopolitycznymi na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, oraz o kolejnych krajach, które budują swoje programy kosmiczne.

Gdzieś pomiędzy kolejnymi ciekawostkami wciąż przewija się coś, bez czego loty w kosmos nie są możliwe – pieniądze i to duże, idące w miliardach dolarów. Pieniądze, które trzeba wydać, ale również pieniądze, które generują duże zyski, sprawiając, że przemysł kosmiczny i około kosmiczny staje się tak szybko rozwijającą gałęzią przemysłu.

Reportaż czyta się niezwykle ciekawie, dzięki nie tylko sprawnemu pióru autora, ale przede wszystkim logicznie ułożonym rozdziałom, powiązanym chronologicznie i tematycznie. Każdy temat przedstawiony jest w kontekście historycznym i politycznym, dzięki czemu czytelnik może lepiej zrozumieć wydarzenia.

Ten reportaż to swoiste kompendium wiedzy dotyczące podboju kosmosu od pierwszych prób do kosmicznej turystyki i możliwego przeniesienia przemysłu w kosmos (co znamy z filmów science-fiction i kosmicznych kolonii robotniczych), jak i powód do refleksji na temat przyszłości eksploracji kosmosu. Całość reportażu uzupełniona jest o bogatą bibliografię, która zadowoli tych, którzy chcą sięgnąć do źródeł i/lub poszerzyć wiedzę.

Książkę mogę polecić wszystkim, którzy patrząc w gwiazdy, widzą nie tylko odległe ciała niebieskie, ale szansę ludzkości na ekspansję poza naszą planetę.

Zaczęło się jak zwykle od marzenia. Marzenia o eksploracji i podboju kosmosu – sfery niedostępnej dla naukowców z początku XX wieku. Nie spodziewali się jednak, że tak szybko uda się nie tylko wysłać pierwszy obiekt na orbitę, ale też pierwszych ludzi. Od początku wiązało się to z rywalizacją geopolityczną.

Emilio Cozzi zabiera nas w kosmos. Podróżujemy z nim w czasie: od wizji pionierów w tej dziedzinie, przez konstrukcje i próby wystrzelenia ładunków, aż do czasów współczesnych i wymagającej „space economy”.

Reportaż napisany jest językiem naukowym i niezbyt przystępnym, dlatego podczas lektury potrzeba sporo skupienia i koncentracji. Z nimi będziecie jednak z przyjemnością pochłaniać kolejne fakty – zarówno techniczne z przemysłu kosmicznego, jak i liczne ciekawostki, które podaje autor. Wiele z nich naprawdę mnie zafascynowało i z pewnością długo o nich nie zapomnę.

Rzeczą, która mi osobiście przeszkadzała, był brak wyraźnej chronologii i miejscowe wymieszanie wątków. To jednak subiektywna uwaga i nie odbiera książce jakości. Obawiałem się również przytłaczającej ilości włoskich doświadczeń kosmicznych – z racji narodowości autora – ale i tutaj pozytywnie się zaskoczyłem.

Jeśli więc interesuje Was historia podróży pozaziemskich, najważniejsze przełomy, znaczące nazwiska i firmy, globalne rozgrywki, prawo kosmiczne i otwarte pytanie postawione przez autora – kto i jak będzie tego prawa etycznie przestrzegał – koniecznie sięgnijcie po Władców wszechświata!

P.S. Chapeau bas dla tłumacza!

Współpraca z Wydawnictwem Szczeliny

Każda możliwość czytania o kosmosie, który często jest wyłącznie romantyzowaną wizją marzeń, jest dla mnie ciekawym doświadczeniem, a gdy w grę wchodzi biznes i polityka, to może być tylko ciekawiej. Pierwszy wniosek, jaki się nasuwa, to kosmos nie jest już domena naukowców i astronautów to rywalizacja na płaszczyźnie biznesowej, geopolitycznej i ekonomicznej i tego już nic nie zatrzyma.

Cozzi jasno pokazuje, w jaki sposób postrzeganie przestrzeni pozaziemskiej się zmieniło, bo to już nie tylko ograniczone badania. To niemal sprint, o przyszłe wpływy, pieniądze oraz kontrolę i to taką daleko idącą. Nie jest tajemnicą, że Musk i Bezos za sprawą prywatnych środków za wszelką cenę starają się przełamywać kolejne granice i ustalanie własnych reguł, przejmując rolę przewidzianą dotychczas dla poszczególnych państw.

Autor nie boi się stawiać trudnych pytań, jak chociażby brak zgody na „prawo księżycowe”, czy prywatne satelity mogą odmienić losy konfliktów i chyba dla mnie kluczowe, czy przyszłość będzie kształtowana w prywatnych laboratoriach, czy mimo wszystko w gabinetach politycznych.

Pomimo skomplikowanego tematu i zagadnień Cozzi pisze w sposób bardzo przejrzysty i angażujący. Z jednej strony ukazuje mapę globalnych interesów, ale zachowuje przy tym ludzki wymiar, nie zapominając o mechanizmach Władzi i pieniądza, które także mają na wszystko wpływ. Ta książka jest trochę reportażem a trochę esejem politycznym pełnym przestrogi i budzącym dyskomfort, bo bardzo często obserwujemy działania, ale nie zastanawiamy się nad ich następstwami albo po prostu nie rozumiemy.

Reportaż ten jest dla mnie książką typu must read dla każdego, kto interesuje się geopolityką, technologią i co najważniejsze przyszłością świata. Można tutaj znaleźć odpowiedz na pytanie o ile podój kosmosu jest marzeniem o pokonywaniu granic, a o ile cyniczną walką o włączę i dominacje na wielu płaszczyznach. Podbój kosmosu niesie za soba nową erę globalnych starć, którymi nasza przyszłość zdecydowanie będzie naznaczona.