Wehikuł czasu

"Wehikuł czasu" to najsłynniejsza powieść autora Herberta George Wells, jednego z pionierów gatunku science fiction.

Pewien wynalazca konstruuje własnoręcznie maszynę, która umożliwia teleportacje w czasie. Właśnie tak nasz bohater, zwany Podróżnikiem w Czasie udaje się w daleką przyszłość i dociera do roku 802 701. Tam poznaje przyjazny lud Elojów, który na krok go zaskakuje, ale musi również na siebie uważać, bo w ciemnych zakamarkach czyha lud Morloków, którzy nie są już tak życzliwi, jak Ci pierwsi. Podróżnik będzie musiał stoczy walkę, by wróć do swoich czasów...

"Wehikuł czasu" to jeden z klasyków gatunku science fiction. Autor rozpoczął pracę nad powieścią 1888 roku, ale ostateczne ukończył ją w 1895 roku. Jako ciekawostkę dodam, że w Polsce powieść ukazała się 1899 r., a pierwotny tytuł brzmiał "Podróż w czasie". Wracając do samej książki, autor po raz kolejny zabiera nas niezwykłą podróż, tym razem na wehikule czasu. Dzięki bogatym opisom poznajemy świat oczami naszego bohatera, a znajomość, która nawiązuje się między Podróżnikiem, a kobietą z rasy Elojów, Weenę, urozmaica tą niesamowitą wyprawę. Trudno odgadnąć jakie relacje łączą tych dwojga, ale Podróżnik planował nawet zabrać ją ze sobą, gdyby nie trudności, jakie napotkał na drodze. Sama historia ukazuje poglądy autora na różne tematy życia współczesnego. Bacznie obserwował otaczający go świat i wysuwał wnioski "... na powierzchni ziemi pozostaną posiadacze, których celem życia będzie przyjemność, wygoda i piękno, a pod powierzchnią ziemi pracujący lud...". Książki Wells mają w sobie coś takiego, co sprawia, że nie można się od nich oderwać. To historie, w których nie dostrzegamy upływu czasu, a przecież wszystkie jego powieści mają już grupo po 100 lat. Polecam

Niektóre motywy wykorzystywane w tytułach z obszaru fantastyki naukowej są dziś dla nas oczywiste. Nowoczesne technologie, obce planety, inne wymiar, czy podróże w czasie nie zaskakują nas tak bardzo jak kiedyś. Regularnie ukazują się książki, komiksy, czy filmy w tej właśnie tematyce. Coraz trudniej o oryginalność. Jeśli tej szukamy, to często musimy cofnąć się daleko w przeszłość by ją odnaleźć. Tak właśnie zrobiłem, oddając się lekturze niekwestionowanego klasyka jakim jest Wehikuł czasu H. G. Wellsa.

Egzemplarz, który miałem okazję przeczytać to wydanie z 2021 r. z ilustracjami Jana Wojciechowskiego. Ukazała się na polskim rynku nakładem wydawnictwa Vesper. Sam powieść została z kolei udostępniona czytelnikom po raz pierwszy w 1895 r. Wspominam o tej dacie nie bez przyczyny, gdyż daje ona nam unikalną perspektywę na wyobraźnię i kreatywność autora, jednego z pionierów gatunku sci-fi.

Ta krótka opowieść rozgrywa się w specyficznych okolicznościach. Rozpoczyna się od interesującej dyskusji w gronie, w którym znajduje się lekarz, dziennikarz, czy psycholog. Wśród nich mamy również narratora, opowiadającego o tym osobliwym spotkaniu. Jego głównym bohaterem jest jednak postać nazwana tutaj po prostu Podróżnikiem w czasie.

Z fascynacją wysłuchujemy jego wywodu na temat możliwości podróży w czasie. Jesteśmy równie zaskoczeni, co reszta słuchaczy, gdy postanawia przetestować model wehikułu, który zdaje się działać. Pewności nie mam, gdyż model znika, ale czy odbył podróż w czasie? Czy może jest to tylko sztuczka? Poddajemy to w wątpliwość do momentu, gdy Podróżnik na własną rękę wsiada do właściwego wehikułu, pociąga za dźwignię i rozpoczyna niezwykłą drogę w przyszłość.

Tym co oddziałuje na wyobraźnię czytelnika jest tutaj wizja przyszłości namalowana przez H. G. Wellsa. Przede wszystkim, nie jest ona taka jak byśmy się tego w pierwszej chwili spodziewali. Myślę, że wielu z was pomyślałoby o nowoczesnych technologiach, latających samochodach, teleportach, itp. Tutaj mamy jednak do czynienia z naprawdę przerażającą perspektywą. Przerażającą, gdyż przed nami roztacza się wizja upadającej, a można wręcz powiedzieć, że cofającej się w rozwoju cywilizacji ludzkiej.

W tym nowym, nieznanym świecie czujemy się tak jak sam bohater. Początkowo podziwiamy tę rzeczywistość z dalekiej przyszłości. Próbujemy ją poznać i zrozumieć. Im jednak dłużej w niej przebywamy, tym większy dyskomfort odczuwamy. Kolejne tajemnice nie tyle wprawiają nas w zakłopotanie, co wręcz obrzydzenie. Mam tu oczywiście na myśli relację między dwoma żyjącymi wówczas ludami Elojów i Morloków.

Jedyne czego można żałować po lekturze Wehikułu czasu, to fakt że jest to historia dość krótka. Mimo strasznej wizji, o której wyżej wspomniałem mamy bowiem ochotę dalszej eksploracji przyszłości. Może nieco bliższej, w złotej erze człowieczeństwa, a nie w okresie jego upadku. Po przeczytaniu książki długo rozmyślałem nad możliwościami jakie mogłaby dać nam tytułowa maszyna pod kątem naukowym. Za każdym razem łapałem się na tym, że moje rozważania zmierzały w kierunku potencjalnych zagrożeń, tak jak pisze o tym Wells.

To niezwykłe jak po 128 latach Wehikuł czasu wciąż stanowi punkt odniesienia dla twórców i wciąż fascynuje czytelników na całym świecie. Jest to tego rodzaju tytuł, do którego z przyjemnością się wraca, zawsze odkrywając coś nowego i dającego do myślenia. Wydawnictwo Vesper wzbogaciło to wydanie o stylowe, wręcz hipnotyzujące ilustracje, które idealnie oddają klimat niepewności i niebezpieczeństwa, z którym mierzy się Podróżnik.

Znajdziecie tutaj elementy przygody, sci-fi i horroru. Poczujecie to napięcie, które z każdym kolejnym dniem przebywania w przyszłości towarzyszy głównemu bohaterowi. Wells sprawia, że bardzo łatwo się z nim utożsamiamy. Jego perypetie stanowią dla nas powód do refleksji nad tym dokąd zmierza ludzkość oraz do czego mogą doprowadzić nasze czyny. Jest to niezwykle oryginalna, wciąż świeża i interesująca pozycja, którą wciąż świetnie się czyta.

"Wehikuł czasu" H. G. Wells, to króciutka ale bardzo istotna powieść w świecie literatury SF. Fabuła, przede wszystkim opiera się na losach wiktoriańskiego naukowca, który to tworząc pewne urządzenie, wyrusza w przyszłość gdzie spotyka Molroków i Eljotów - nowe ludzkie rasy.

Od Wellsa czytałam już "Wyspę Doktora Moreau" i "Wojnę Światów" i muszę przyznać, że obie książki podobały mi się o wiele bardziej od "Wehikułu czas". Nie mniej jednak, nie uważam żeby ta książka była zła - po prostu nie wpasowuje się ona w mój gust czytelniczy, aż tak bardzo.

Jestem w stanie zozumieć wszystkie zachwyty i uznania dla tej powieści, ale uważam, że nie starzeje się ona za dobrze i właśnie przez to, nie wywarła na mnie takiego ogromnego wrażenia. Oczywiście, styl Wellsa nadala mi się podoba, ponieważ jego język jest bardzo wciągający i przy jego książkach nie da się nudzić, ale czegoś mi tutaj po prostu zabrakło. Może ten potencjał, który swoją drogą był ogromny, nie został w pełni wykorzystany? Nie wiem. Wiem jedynie, że czuje taki niedosyt po tej książce i teraz zaczęłam się mocnozastanawiać jak to będzie przy "Śpiącym przebudzonym" bo jutro mam zamiar ją zacząć czytać. Mam jednak nadzieję, że przy tym tytule, będę się świetnie bawić.

Książki uznane za klasyki mają to do siebie, że przesłania w nich zawarte są aktualne mimo upływu lat, ba nawet stuleci. Tak jest i w przypadku książki „Wehikuł czasu” H.G. Wells’a. Ta wydana pod koniec XIX wieku historia naukowca, który za sprawą skonstruowanego własnoręcznie wehikułu przenosi się w czasie zalicza się do klasyków gatunku sci-fi. Odświeżone wydanie zostało wzbogacone o zajmujące posłowie autorstwa Piotra Gocieka.

Naukowiec, zwany Podróżnikiem w czasie, opisuje zaproszonym na obiad dżentelmenom swoją podróż do roku 802701. Budzi ona oczywiście niedowierzanie, jednak jest tak zajmująca, a przy tym spójna i pełna szczegółów, że zarówno goście Podróżnika, jak i czytelnik pochłaniają ją z uwagą . Tym bardziej, że spostrzeżenia dotyczące zastanego w przyszłości ładu odzwierciedlają smutny, acz wysoce prawdopodobny kierunek ewolucji ludzkości. Bo tylko na pierwszy rzut oka życie poznanych tam Elojów, pełne wygody, harmonii, beztroski i bezczynności wydaje się rajem na ziemi.

Im bardziej Podróżnik poznaje przyszły świat, jego mieszkańców i prawa w nim panujące, tym bardziej zmienia się jego teoria odnośnie do kierunku w jakim się rozwinął. Odkrywa prawdziwą twarz tego utopijnego świata, w którym przeciwieństwo Elojów żyjących na powierzchni stanowią Morlokowie, przystosowani do funkcjonowania w ciemnościach.

Czy jedni i drudzy mogą nosić jeszcze miano człowieka? Czy utrata cech determinujących ludzki gatunek nie stawia ich na równi ze zwierzętami?

Opowieść Podróżnika możemy odczytywać jedynie jako fantazję literacką, lub jako ostrzeżenie, w którym kierunku zmierza ludzkość nastawiona na własną wygodę i konsumpcjonizm. Czy to co od tysiącleci napędzało rozwój techniki po osiągnięciu stanu zadowolenia doprowadzi do zguby gatunku ludzkiego? A może osiągnięcie tego stanu nigdy nie nastąpi i pęd ku ułatwianiu sobie życia nigdy nie zgaśnie? Mówią „nigdy nie mów nigdy... "

Opowieść warta poznania.