W słusznej sprawie

Rewelacyjnie napisana powieść! Ciągle chce się wiedzieć jak dalej potoczą się losy głównych bohaterek; co będzie dalej.... Nie można się od niej oderwać! A kiedy się ją skończy ciężko przestać o niej myśleć. Problemy w niej poruszane bulwersują i dają do myślenia. Gorąco polecam jak wszystkie do tej pory przeczytane książki tej autorki!

Z całą pewnością czas, gdy rządy w prawie całej Europie sprawowali naziści, nie przyniósł niczego dobrego, natomiast pozostawił po sobie wiele niechlubnych pamiątek dla pokoleń - jak chociażby II wojna światowa, holokaust, niemieckie obozy koncentracyjne... ale i kwestia eugeniki. Pewnie spora część z Was słyszała o doktorze Mengele, który przodował w niej i eksperymentach na ludzkości. Kult siły i stworzenie rasy panów stało się jednym z nadrzędnych celów Hitlera, oprócz zdobycia władzy nad światem. Wydawać by się mogło, że po skończeniu ery nazistowskiej pojęcie eugeniki umrze śmiercią naturalną, lecz tak się bynajmniej nie stało - panoszyła się ona jeszcze przez wiele długich lat.

Jane to świeżo upieczona żona lekarza, która podjęła pracę w opiece społecznej. Jest w niej wiele entuzjazmu, jednak szybko przekonuje się, że nie przypadło jej łatwe zajęcie. Jej podopieczni nie żyją w luksusach - ich warunki można określić jako tragiczne wręcz, dlatego większość z dziewcząt zostaje poddana sterylizacji, aby zmniejszyć ilość osób z niskim IQ czy wrodzonymi ułomnościami. Taki zabieg ma przejść Ivy, z czym nie może pogodzić się Jane, która mocno się z nią zżyła. Gdy piętnastolatka zachodzi w ciążę, wydaje się, że to koniec świata, ale prawdziwe problemy mają dopiero nadejść.

Chyba wszystkim znana jest moja miłość do twórczości Jodi Picoult - przeczytałam sporo jej powieści, choć i tak wiele ich przede mną. Jest ona autorką, która nie boi się poruszać trudnych tematów, co bardzo sobie w niej cenię. Dowiedziałam się kiedyś, że podobna do niej jest Diane Chamberlain - również opisuje ciężkie i skrajne przypadki, które mogą w ludziach wzbudzać sporo kontrowersji. Zaciekawiło mnie to i wciąż planowałam spotkania z nią, które nie dochodziły do skutku. W końcu zawzięłam się i voila! Właśnie jestem po przeczytaniu jej pierwszej książki - z czystym sumieniem mówię, że zdecydowanie warto!

Na początku kilka słów o budowie książki - mamy tutaj do czynienia z podziałem na rozdziały, z którym każdy jest prowadzony przez jedną z dwóch bohaterek - Ivy bądź Jane (w pojedynczych przypadkach przez trzecią). Narracja jest pierwszoosobowa, co pozwala w łatwy sposób wniknąć w osobowości postaci. Od razu nasuwają się spostrzeżenia co do różnic w sposobie wypowiedzi - rozdziały opowiadane przez Ivy są pisane prostym, potocznym i wiejskim językiem, w którym sporo jest naleciałości związanych z pochodzeniem dziewczyny, natomiast te z punktu widzenia Jane pokazują, że pochodzi ona z całkiem innego otoczenia.

Autorka stopniowo rozwija wszystkie wątki, powoli pokazując czytelnikom warunki, w jakich żyją obydwie bohaterki. Mamy okazję zobaczyć, w jakiej nędzy na co dzień musi żyć Ivy i jak ciężkie ma życie - wyobrażacie sobie życie bez elektryczności, bieżącej wody czy łazienki? Dziewczyna ma zaledwie piętnaście lat, lecz ma na głowie starszą babcię, która ma problemy ze zdrowiem, upośledzoną starszą siostrę i jej dwuletniego synka, który także wykazuje opóźnienia. Nie żali się jednak na swój los, lecz stara się przezwyciężać wszystkie trudności, jakie stają na jej drodze.

Z drugiej strony mamy Jane, która powoli uczy się życia w elicie, do jakiej dołączyła przez mariaż z lekarzem. Nie potrafi żyć tak jak wszystkie inne żony podobnych mężczyzn do jej małżonka - nie dla niej jest tylko siedzenie w domu i udzielanie się w Lidze Pań, gdyż chce się realizować i móc pomagać innym, co nie jest postrzegane pozytywnie, a przez jej męża to coś hańbiącego. Do tego jest zestawiona wraz z innymi pracownicami społecznymi - ona jako ta, która nie potrafi się nagiąć do ich zasad, lecz jako jedyna, która ma serce i nie traktuje swych podopiecznych podmiotowo.

W książce często jest podkreślane, że inne pracownice opieki społecznej uważają, że sterylizowanie ubogich osób mających gorsze warunki jest czymś innym niż za Hitlera. Uważają, że wykluczanie przypadku narodzin osób ułomnych to coś postępowego, co nie ma nic wspólnego z nazistowską propagandą, czy jednak słusznie? Zostaje też podkreślone to, jak wielka hipokryzja tkwi w społeczeństwie - sterylizacja dotyczy tylko osób niebywale biednych, a nie osób, które żyją tak, jak Jane. Dopuszcza się ona stwierdzenia, że sytuacja taka jak w przypadku Ivy nigdy nie zaistniałaby, gdyby chodziło o którąś z jej sąsiadek.

Diane Chamberlain dotyka mocnego tematu i zadaje czytelnikowi jedno główne, ważne pytanie, które ciągle wypływa podczas czytania - czy ludziom można odbierać wybór co do rodzenia dzieci tylko dlatego, że mają gorszą sytuację, są młodzi lub mniej bystrzy? Bombarduje też czytelnika poprzez wzbudzanie wątpliwości i podawanie rozmaitych argumentów za i przeciw. Nie faworyzuje otwarcie żadnej ze stron, lecz stara się, by każdy sam mógł podjąć decyzję, czy eugenika jest słuszną drogą, a oprócz tego konfrontuje ze sobą dwie strony - własne sumienie i rozsądek z obowiązkiem. Po tej książce wiem, że to zdecydowanie nie ostatnia autorstwa Chamberlain, którą zamierzam poznać - mam nadzieję, że każda wzbudzi tyle emocji, co ta.

Jane jest przyszłą żoną pediatry. Gdyby chciała to mogłaby w ogóle nie pracować, ale kobieta czuje powołanie do pracowania z ludźmi i pomagania im. Dlatego też, gdy dostaje pracę jako opiekunka społeczna jest ogromnie szczęśliwa i pełna zapału. Jej jedną z pierwszych rodzin są Hartówny. Jane ma opiekować się Ivy, Mary Ellą i ich babką, z którą młode dziewczyny żyją. Niestety panny Hart mieszkają w naprawdę ciężkich warunkach, wręcz w skrajnej biedzie. Fatalna sytuacja materialna rodziny sprawia, że Jane jest zobowiązana, zgodnie z panującym w Karolinie Północnej prawem, doprowadzić do sterylizacji Ivy. Sytuacja wraz z czasem zaczyna się komplikować, a Jane nie jest pewna co do słuszności wysyłania wniosku do Komitetu Eugenicznego.

Diane Chamberlain i jej kolejna genialna książka poruszająca następny ciężki temat. Tym razem jest to pojęcie eugeniki. Była ona popularna w USA na początku XX wieku, ale zaraz po II wojnie światowej większość państw wycofała się z tego programu, gdy zauważyli jak bardzo eugenika kojarzyła się z hitlerowskimi Niemcami. Całkiem inaczej było w Karolinie Północnej, w której dzieje się akcja tej powieści. Eugenika zyskała tam największą sławę w latach 50. i 60. XX wieku, kiedy przeprowadzano tam sterylizację setek ludzi. W większości były to kobiety, nawet dziewczynki, których stan majątkowy i sytuacja w rodzinie nie pozwalała na to, by wychowywały dzieci. Często bez ich wiedzy kilkunastolatki zostawały poddawane procesowi sterylizacji po zgodzie rodziców bądź prawnych opiekunów. Właśnie w Karolinie Północnej panowała najostrzejsza polityka eugeniki. Jako osoby odpowiednie do sterylizacji uznawało się również cierpiących na epilepsję, jak bohaterka W słusznej sprawie Ivy. Kolejny raz Diane Chamberlain wychodzi naprzeciw ciężkim tematom w swoich powieściach i znowu nie zawodzi czytelników.

Głównym atutem W słusznej sprawie jest to, że czytelnik niesamowicie zżywa się z bohaterami i pod sam koniec można poczuć łzy pod powiekami. Poznajemy historię Ivy i jej rodziny oraz Jane, która również boryka się w własnymi demonami. Zazwyczaj pojęcie eugeniki można poznać ze strony ofiar lub jako temat w podręczniku, który łatwo pominąć, a tymczasem na terenach Karoliny Północnej w latach 50. i 60. XX wieku siał duże spustoszenie. W tej książce poznajemy tę definicję z punktu widzenia jej ofiar, ale również z punktu widzenia opieki społecznej, której pracownicy wypełniali wnioski do Komitetu Eugenicznego. Jane była powiewem świeżości w opiece społecznej, gdyż do tej pory pracujący tam ludzie za bardzo nie interesowali się tym, że krzywdzą inne osoby, często nawet nie wspominając o tym, że zostały wysterylizowane. Robili to po prostu automatycznie, ale Jane zaczęła mieć wątpliwości czy rzeczywiście jest to najlepsze wyjście dla biednych rodzin. Zarówno losy Ivy i Jane, które splatają się w jedną historię są bardzo przejmujące i niejednokrotnie chwytające za serce.

Najstraszniejsze w tej powieści jest chyba to, że osoby, które były poddawane sterylizacji nawet nie zdawały sobie z tego sprawy. Ich rodzice bądź prawni opiekunowie podejmowali decyzję za nich i nawet nie próbowali zmienić obecnego stanu rzeczy w inny sposób. Skoro wszyscy korzystali z eugeniki to oni również muszą, bo to przecież wydaje się najlepsze. Każda książka Chamberlain wywołuje inne emocje u jej odbiorcy. Tutaj na przykład można naprawdę przerazić się tym w jak złych warunkach żyły Hartówny i samym procesem sterylizacji. Przy lekturze W słusznej sprawie ciągle towarzyszy nam strach o losy bohaterek, a pod sam koniec wzruszenie tym, jak potoczyło się ich życie. Autorka znowu pokazała klasę w opisywaniu takiego ciężkiego pojęcia i przedstawianiu tego w przystępny, a jednocześnie przerażający, sposób czytelnikowi. Jestem naprawdę głęboko poruszona tą powieścią i historią bohaterek. Nie zdawałam sobie sprawy z tego, jak wiele osób wycierpiało przez eugenikę, a Diane Chamberlain poruszyła naprawdę ciężki temat i napisanie książki wyszło jej naprawdę świetnie. Jest pełna, dopracowana i towarzyszą przy niej naprawdę różne emocje. Nie da się nie zakochać w książkach tej autorki.

W słusznej sprawie dotyka trudnego tematu, a jednocześnie potrafi dać czytelnikowi nadzieję na to, że w życiu wszystko może się wydarzyć. Że każde, nawet najstraszniejsze wydarzenie, może wyjść człowiekowi na dobre, odmienić jego życie. Daje nadzieję na to, że dla każdego z nas istnieje nasz własny happy end. Nieważne ile przeszkód po drodze musimy pokonać i jak trudno byłoby to zrobić, i tak wszyscy zmierzamy do naszego szczęśliwego zakończenia. Książka jest naprawdę bardzo wzruszająca i potrafi chwycić czytelnika za serce. Jeśli szukacie niezobowiązującej rozrywki to z pewnością nie jest to powieść dla Was. Po przeczytaniu W słusznej sprawie Wasz świat wywróci się do góry nogami i nigdy nie będzie taki sam jak przedtem.

Abigail Jailette, [Adres usunięty]

„Gdyby Ivy była moją sąsiadką, nikomu nie przyszłoby do głowy, że trzeba ją poddać sterylizacji. Oto klucz do całej sprawy. Decyzja o wniosku zapadła, ponieważ dziewczyna była biedna, żyła z zasiłku i nie mogła mówić za siebie”

Cieszę się, że podczas nieplanowanych zakupów wpadła w moje łapki. Oczywiście wszystkiemu winna okładka, która sprawia wrażenie takiej delikatnej i subtelnej. Z opisu na odwrocie dowiadujemy się, że poruszany jest w niej Program Sterylizacji Eugenicznej, w Karolinie Północnej. Jak tu przejść obojętnie nad takim tematem?

Głowna bohaterką jest Jane, która jest świeżo upieczoną mężatką. Nie widzi siebie w roli kobiety, która leży w domu i pachnie czekając na swojego męża. Mimo sprzeciwu partnera i towarzystwa decyduje się podjąć pracę opiekunki społecznej. Dla żon szanowanych mężów z towarzystwa, w którym się obracają, nie do pomyślenia jest, żeby elegancka kobieta, żona poważanego lekarza obracała się wśród biedoty i kolorowych ludzi. "Elita" żon ma dwa zadania - być matką i wspierać organizacje charytatywne nie "brudząc" sobie przy tym dłoni i kosztowych ciuszków.

W swojej pracy Jane szczególnie zżywa sie z jedną rodziną. Na tle całej rodziny wyróżnia się postać Ivy. Ivy Hart jest piętnastoletnią sierotą, która wychowywana jest wraz z siostrą Mary Ella przez babkę. Życie dziewczyny komplikuje się, gdy zachodzi w ciążę i dowiaduje się, że zostanie poddana sterylizacji tak, jak to było z jej siostrą. Jak potoczą się dalsze losy Ivy? Tego juz Wam nie zdradzę, lecz gorąco zachęcam, abyście sami się przekonali. ;)

W książce spotykamy zwolenników, jak i przeciwników przymusowej sterylizacji. Mamy możliwość wglądu w idealny model rodziny lat 60. Szanowany i bogaty mąż, posiadający świetną pracę. Żona i wedle oczekiwań matka, która zajmuje się działalnością dobroczynną tak, aby nie brudzić sobie dłoni.

„Wcale się nie zmieniłam(...) Tylko widzę, że to, co ci się we mnie podobało na początku znajomości, teraz wyraźnie ci przeszkadza. Jestem tą samą osobą, ale ty ją kochałeś jako swoją dziewczynę, a nie żonę.”

Jak wpasuje się w ten schemat Jane, która rwie się do autentycznej pomocy i pragnie od życia czegoś więcej?

„W Słusznej sprawie” jest pierwszą książką Diane Chamberlain, którą miałam okazję czytać. Jeżeli jej pozostałe książki są równie intrygujące i wciągające jak ta, to z przyjemnością zagłębię się w kolejny świat, który wyszedł spod jej pióra . Nie miałam pojęcia, że książka, która porusza tak trudny temat może być tak lekko i przystępnie napisana. Przedstawia śmiały obraz tego, jak wyglądał Program Sterylizacji Eugenicznej w oczach ludzi, których dotykał. Dzięki niej, mimo oburzenia jaki we mnie wzbudzał ten absurdalny program, lekturę zaliczam do przyjemnych.

To historia opiewająca w tajemnice z udziałem realistycznych postaci.

Recenzja również na blogu:

[Adres usunięty]