Jaroslav Hasek (1883-1923) - przeszedł do historii literatury jako autor Przygód dobrego wojaka Szwejka w czasie wojny światowej. Ale był przecież także satyrykiem, występował w kabaretach, w czasie I wojny światowej został wcielony do wojska, później służył w Armii Czerwonej, założył Partię Umiarkowanego Postępu w Granicach Prawa, współpracował z pismem o tematyce zoologicznej, wymyślając nieistniejące zwierzęta. Lubił wino (raczej piwo był w końcu Czechem), kobiety i śpiew. Opublikował kilkanaście tomów satyr i opowiadań. Część z nich publikujemy w niniejszym tomie W rodzinnym gnieździe i inne historie. Ot choćby taka jak w "Tragedii kupca": Każdy chyba obywatel choć raz w życiu próbował oszukać urząd podatkowy. W urzędzie podatkowym bowiem siedzą drapieżnicy, którzy za stertami formularzy i kwestionariuszy z niecierpliwością muchołapki wyczekują swej ofiary.
Z początku urząd podatkowy zasypuje cię nadzwyczaj grzecznymi pytaniami. Otrzymujesz formularze, w których zwracają się do ciebie przez Wielce łaskawy. Błagalnymi słowy, że tak powiem, proszą cię, abyś z łaski swojej napisał, jakie masz dochody, jaki majątek, czy masz domy, obory, dobytek, auta, aeroplany, balony, czy wycierasz nos chu steczkami batystowymi, czy też płóciennymi. Pytają, czy twój dziadek nosi w uszach złote kolczyki, i w ogóle chcą poznać twe najintymniejsze sprawy.
Drugie pismo już jest gorsze. Nie tytułują cię przez Wielce łaskawy, lecz Wielce szanowny i zapytują, czy masz stodołę.
Gdy i to pismo zignorujesz, otrzymasz trzecie, w któ rym tytułują cię Szanowny panie i grożą ci karami pienięnymi, a w wypadku niemożności ściągnięcia ich więzieniem. Po czwartym zaś piśmie, w którym nazywają cię poprostu panem, prowadzą cię do kryminału...
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Jaki rodzaj humoru dominuje w tym zbiorze opowiadań?
Zbiór zawiera ciętą satyrę społeczną oraz absurdalny humor typowy dla czeskiej literatury początków XX wieku. Autor z dystansem opisuje starcia jednostki z biurokracją, systemem podatkowym i skostniałymi konwenansami obyczajowymi. Opowiadania są pełne ironii i błyskotliwych obserwacji ludzkich słabości, podanych w lekkiej, kabaretowej formie. To lektura dla czytelników ceniących inteligentny dowcip, który zmusza do refleksji nad otaczającą rzeczywistością.
Czy książka "W rodzinnym gnieździe i inne historie" to dobre wprowadzenie do twórczości Haška?
Tak, ta antologia stanowi doskonałe wprowadzenie do dorobku Jaroslava Haška poza jego najsłynniejszą powieścią o Szwejku. Krótkie formy literackie pozwalają szybko poznać styl autora, charakteryzujący się zwięzłością i mistrzowskim operowaniem puentą. Czytelnik znajdzie tu przekrój tematów, od kpin z urzędników po zabawne anegdoty oparte na bogatym życiorysie pisarza. Wybór tekstów prezentuje pełną skalę jego talentu satyrycznego i literackiego kunsztu.
Jaką tematykę poruszają poszczególne opowiadania w tym tomie?
Opowiadania koncentrują się na codziennych sytuacjach życiowych, które autor przekształca w komiczne i często groteskowe sceny. Ważnym motywem jest walka obywatela z aparatem państwowym, co widać na przykładzie opisanych perypetii z urzędem skarbowym. Autor czerpie inspiracje ze swoich doświadczeń dziennikarskich, politycznych oraz obserwacji życia kawiarnianego i towarzyskiego. Każda historia to niezależny obrazek obyczajowy, celnie punktujący absurdy epoki, w której żył pisarz.
Dla kogo ta książka może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Publikacja ta nie jest polecana czytelnikom poszukującym wartkiej akcji, współczesnych thrillerów lub literatury całkowicie pozbawionej ironii. Specyficzny język oraz kontekst historyczny początku ubiegłego stulecia wymagają od odbiorcy pewnego skupienia i zrozumienia realiów tamtych czasów. Osoby preferujące wyłącznie poważną, patetyczną literaturę piękną mogą poczuć się rozczarowane prześmiewczym i czasem rubasznym tonem czeskiego mistrza. Brak jednej, ciągłej fabuły sprawia, że nie jest to pozycja dla fanów długich, wielowątkowych powieści.
W jakiej formie literackiej wydane są teksty zawarte w tej publikacji?
Książka jest zbiorem kilkunastu niezależnych satyr i krótkich opowiadań, które pierwotnie powstawały z myślą o prasie i kabaretach. Taka struktura pozwala na lekturę nielinearną i dawkowanie sobie poszczególnych historii w dowolnej kolejności bez utraty sensu całości. Wydanie to przybliża mniej znane oblicze Jaroslava Haška jako sprawnego felietonisty i wnikliwego obserwatora życia społecznego. Jest to idealny format dla osób, które dysponują ograniczonym czasem i cenią sobie zamknięte, treściwe formy literackie.
