Alicja Patey-Grabowska poetka, pisarka, literaturoznawczyni, autorka kilkunastu tomików poezji tłumaczonych na wiele języków, autorka sztuk scenicznych (komediofarsy) i utworów dla dzieci. Za działalność literacką i propagowanie poezji w kraju i za granicą otrzymała wiele nagród, między innymi W. Huldewicza (2018 r.), medal Gloria Artis (2023) i gutuł prof. hon. Damy Poezji od Uniwersytetu La Crisalide w Katanii w 1997 r.
Krótkie opowiadania-groteski i humoreski umieszczone w książce W lustrze na opak w sposób dowcipny, ostry, ale nie złośliwy, częściowo bajkowy, ukazują przywary ludzkie z odnośnikami do współczesnej rzeczywistości.
Zez rozbieżny
Poszukuję do handlu. Zez rozbieżny mile widziany. Wysokie zarobki
Widzisz zwróciła się do męża zakręcając w łazience na mokre, rudo-fioletowe włosy plastikowe lokówki. Widzisz jak u Harodsa, dla zmylenia złodziei poszukują takich jak ja. Jestem cenna, mogę nareszcie uniezależnić się od ciebie.
Spojrzała z aprobatą na swoje odbicie w lustrze. Miała niezwykłe oczy. Zez absolutnie rozbieżny. Tak że widziała jednocześnie oddalone od siebie kąty łazienki.
Niepotrzebna ci praca, Kiciu, masz wszystko. Wystarczy, że Kiciusia godnie reprezentuje mężusia powiedział ni to żartobliwie ni to poważnie mężczyzna o pokaźnej tuszy (ach te bankieciki), łysiejący, z nerwowym tikiem twarzy i mrugających co chwila przekornie? prześmiewczo? oczkach.
Mogłabym być od ciebie niezależna powiedziała gardłowym szeptem przeciągając się zalotnie, ubrana w różową, jedwabną podomkę kobieta o pełnych kształtach.
Mąż nachylił się nad nią. Objął. Jego powieki zaczęły zamykać się i otwierać z podwójną energią. To jego atut. Tak ważny w różnych czasach, spokojnych i niespokojnych. Atut, który dał mu władze, a tym samym pieniądze. Nikt z wyborców miasteczka D. nie wiedział, czy go akceptuje czy nie. Co oznacza mrugnięcie? Zgodę czy protest?
Cierpiał przy tym od dzieciństwa na rozbieżny zez psychiczny. Nie, nie cierpiał. To jego dodatkowy walor umożliwiający wspinanie się po szczeblach.
Oboje więc pasowali do siebie. Ona z zezem zewnętrznym a on z wewnętrznym, psychicznym.
A gdy leżeli obok siebie na szerokim łożu, jej oko spoglądało na niego a drugie na ścianę upstrzoną kolorowymi, abstrakcyjnymi obrazkami i rogami jeleni, które niegdyś upolował, nie wiedział, czy go akceptuje, czy nie. I to go pociągało. Nie był jej pewny.
A dla niej jego mrugnięcia oznaczały zachwyt, pożądanie i co jeszcze? Był zagadkowy, nie do rozszyfrowania, mimo wspólnie spędzonych lat na spienionym morzu życia.
Zawsze unosiła go fala. I dawniej i teraz. Dzięki tikom na nalanej twarzy o podwójnym podbródku, raz ogolonej na gładko, raz przystrojonej sumiastymi wąsami lub kozią bródką, zależnie od politycznych okoliczności, jak również dzięki mruganiu malutkich oczu przykrytych bezrzęsnymi powiekami, zwanymi nie wiadomo dlaczego świńskimi.
Tak pomyślała Kicia spoglądając w lustru na pochylonego nad nią mężczyznę pasujemy do siebie. Płyniemy na tej samej fali. A swoją drogą przydałyby mi się moje absolutnie własne pieniążki, a może i życiowa niespodzianka? Jestem atrakcyjna. Mało kobiet ma tak jak ja rozbieżnego zeza.
Jej oczy rozbiegły się na dwie strony.
Mąż spoglądając na odbita w lustrze pucułowatą twarz żony i jej w tej chwili niezwykłe, niedościgłe w tajemnicy kobiecego jestestwa oczy, zamrugał nerwowo. Jej rozbieżny zez napawał go jak zawsze niepokojem.
Jaki styl literacki dominuje w zbiorze "W lustrze na opak"?
Książka "W lustrze na opak" składa się z krótkich opowiadań utrzymanych w konwencji groteski oraz humoreski. Autorka wykorzystuje te formy, aby w dowcipny i ostry sposób punktować uniwersalne ludzkie przywary. Teksty łączą elementy bajkowe z bezpośrednimi odniesieniami do współczesnej rzeczywistości społecznej. Taka konstrukcja pozwala na wielowarstwową interpretację przedstawionych w publikacji scenek rodzajowych.
O czym opowiadają historie zawarte w tej książce?
Historie skupiają się na ukazywaniu skomplikowanych relacji międzyludzkich oraz wewnętrznych sprzeczności bohaterów. Autorka posługuje się metaforami, takimi jak fizyczne i psychiczne ułomności, by opisać kondycję współczesnego człowieka. Każde opowiadanie stanowi swoiste lustro odbijające absurdy codzienności i mechanizmy władzy czy pieniądza. Czytelnik odnajdzie tu satyryczne portrety osób szukających niezależności w świecie pełnym pozorów.
Kim jest autorka Alicja Patey-Grabowska i co wyróżnia jej twórczość?
Alicja Patey-Grabowska to uznana poetka i literaturoznawczyni, odznaczona prestiżowym medalem Gloria Artis za zasługi dla kultury. Jej warsztat literacki cechuje się precyzją słowa oraz umiejętnością łączenia liryzmu z trafną obserwacją socjologiczną. W swojej prozie autorka przenosi doświadczenia z twórczości scenicznej, co nadaje opowiadaniom dynamiczny i wyrazisty charakter. Jej dorobek jest ceniony zarówno w Polsce, jak i za granicą, co potwierdzają liczne nagrody literackie.
Czy te opowiadania mają charakter humorystyczny czy poważny?
Teksty mają charakter satyryczny, gdzie humor służy jako narzędzie do głębokiej krytyki postaw życiowych. Chociaż opowiadania są zabawne w warstwie językowej, ich wydźwięk jest refleksyjny i prowokuje do przemyśleń nad ludzkim zachowaniem. Autorka unika złośliwości, stawiając na trafną puentę i obnażanie hipokryzji w sposób inteligentny. To lektura, która bawi formą, jednocześnie oferując gorzką prawdę o naturze ludzkiej.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt specyficzna?
Zbiór ten nie jest odpowiedni dla czytelników szukających klasycznej, linearnej fabuły lub lekkiej literatury czysto rozrywkowej. Specyficzny język groteski oraz metaforyczny styl wymagają od odbiorcy skupienia i umiejętności czytania między wierszami. Osoby preferujące dosłowność mogą poczuć się zagubione w bajkowo-absurdalnym świecie wykreowanym przez autorkę. Jest to pozycja skierowana do miłośników literatury pięknej, którzy cenią intelektualną grę i nieoczywiste formy przekazu.
