Muriel Rukeyser w przełomowym tomie poetyckim z 1938 roku postawiła sobie za cel wypracowanie formy, która pozwoliłaby wyrazić sprzeciw wobec niesprawiedliwości społecznych. Otwierający "U.S. 1" cykl "Księga umarłych" – najsłynniejsze dzieło tej amerykańskiej pisarki – w nowatorski sposób dokumentuje konsekwencje katastrofy przemysłowej w Gauley Bridge w Wirginii Zachodniej: zatrudnieni do drążenia tunelu robotnicy ze względu na złe warunki pracy zaczęli zapadać na pylicę krzemową. Stwierdzono czterysta siedemdziesiąt sześć przypadków śmiertelnych, lecz niektóre szacunki mówią o ponad tysiącu ofiar. Rukeyser komponuje wiersze z dokumentów, relacji ustnych, listów czy stenogramów. Spisuje poezję świadectwa, przywracając głos tym, którzy nie mogli się wypowiedzieć.
"U.S. 1" – pierwsza książka Rukeyser ukazująca się w języku polskim, w przekładzie Marty Koronkiewicz i z posłowiem Kacpra Bartczaka – jest ważnym osiągnięciem amerykańskiej literatury modernistycznej. Autorka pokazała, jak pisać po Ezrze Poundzie i T.S. Eliocie, oraz stworzyła oryginalną dykcję, do której odnosić się będą twórcy tacy jak William Carlos Williams czy Adrienne Rich.
O autorce
Muriel Rukeyser (1913–1980) – nowojorska pisarka i aktywistka. W swojej twórczości często nawiązywała do wydarzeń, których była świadkiem lub które dokumentowała. Debiutowała zbiorem wierszy "Theory of Flight" (1935), za który otrzymała nagrodę Yale Younger Poets Award. Jest autorką kilkunastu książek poetyckich. Pisała także biografie, eseje, sztuki oraz książki dla dzieci. Tłumaczyła na język angielski wiersze Bertolta Brechta, Gunnara Ekelöfa oraz Octavia Paza. W ostatnich latach zainteresowanie twórczością Rukeyser przeżywa renesans, a sama poetka uznawana jest za jeden z najciekawszych i najoryginalniejszych głosów amerykańskiego modernizmu.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii poezja lub z serii Wygłosy
Jaki charakter ma poezja zawarta w tomie "U.S. 1"?
"U.S. 1" to dzieło z nurtu poezji dokumentalnej, które łączy literaturę piękną z autentycznymi świadectwami historycznymi. Autorka wykorzystuje w nim fragmenty stenogramów, listów oraz relacji ustnych, tworząc nowatorską formę modernizmu zaangażowanego społecznie. Lektura skupia się na oddaniu głosu ofiarom katastrof przemysłowych, co czyni ją pozycją niezwykle surową i autentyczną. Styl ten odchodzi od czystej abstrakcji na rzecz konkretnego świadectwa i społecznego aktywizmu. Wybór tego tomu pozwala zrozumieć ewolucję modernizmu w stronę literatury interwencyjnej.
Jakie konkretne wydarzenie historyczne dokumentuje cykl "Księga umarłych"?
Głównym tematem zbioru jest dokumentacja tragedii robotników w Gauley Bridge, którzy zapadli na pylicę krzemową podczas drążenia tunelu. Muriel Rukeyser w cyklu "Księga umarłych" drobiazgowo rekonstruuje warunki pracy oraz systemową niesprawiedliwość, jakiej doświadczyli zatrudnieni tam ludzie. Tom ten stanowi potężny manifest przeciwko wyzyskowi, oparty na faktach i liczbach dotyczących setek ofiar śmiertelnych. Jest to lektura o dużej wadze historycznej, rzucająca światło na mroczne karty amerykańskiego uprzemysłowienia. Dzięki tej publikacji czytelnik poznaje mechanizmy przemilczania katastrof w historii USA.
Dla jakiego typu czytelnika ten zbiór wierszy może okazać się zbyt trudny?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla czytelników szukających lekkiej, czysto estetycznej poezji o charakterze rozrywkowym lub sentymentalnym. Ze względu na swoją dokumentalną formę i ciężką tematykę społeczną, "U.S. 1" wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz gotowości na konfrontację z opisami cierpienia. Osoby preferujące tradycyjne rymy i klasyczną strukturę wiersza odnajdą tu surowość oraz nowatorską, niemal techniczną dykcję autorki. Jest to pozycja skierowana wyłącznie do osób ceniących literaturę faktu i modernizm w jego najbardziej radykalnej, zaangażowanej odsłonie. Wymaga ona również pełnego przygotowania do odbioru tekstów nieliniowych i kolażowych.
Kto odpowiada za polskie tłumaczenie i opracowanie krytyczne tej książki?
Prezentowane wydanie to polski przekład tego przełomowego tomu, przygotowany przez Martę Koronkiewicz. Publikacja zawiera również obszerne posłowie autorstwa Kacpra Bartczaka, które pomaga osadzić twórczość Rukeyser w szerokim kontekście amerykańskiego modernizmu. Dzięki starannemu tłumaczeniu polski czytelnik ma szansę po raz pierwszy w pełni obcować z oryginalną dykcją poetki, która wpłynęła na późniejszych twórców. Edycja ta jest kluczowym uzupełnieniem luki w polskiej recepcji literatury światowej XX wieku. Książka ukazała się w ramach serii poetyckiej Wygłosy.
W jaki sposób styl autorki różni się od klasycznego modernizmu Eliota czy Pounda?
Muriel Rukeyser w swojej twórczości wykracza poza ramy wyznaczone przez Ezrę Pounda czy T.S. Eliota, wprowadzając do poezji język dokumentu. Zamiast hermetycznych odniesień kulturowych, autorka stawia na bezpośredni kontakt z rzeczywistością społeczną i polityczną tamtego okresu. Jej styl stał się inspiracją dla takich postaci jak Adrienne Rich czy William Carlos Williams, kładąc fundamenty pod nowoczesną poezję świadectwa. Lektura pozwala zrozumieć, jak poezja może stać się narzędziem walki o prawa osób wykluczonych. Jest to pozycja obowiązkowa dla badaczy ewolucji formy poetyckiej w XX wieku.
