U poetów. Ćwiczenia z interpretacji to zbiór studiów poświęconych poezji polskiej i światowej. Wszystkie mają charakter porównawczy, zgodnie z rozumieniem komparatystyki literackiej jako pokrewnej badaniom filologicznym i wzbogacającej perspektywy historycznoliterackie strategii czytania literatury – rodzimej w kontekście międzynarodowym, a obcej w jej powiązaniach z rodzimą – oraz w korelacjach ze sztuką. Obejmują wzbogacone autorskimi tłumaczeniami obserwacje dotyczące przekładów i recepcji XIX- i XX-wiecznej poezji zagranicznej w Polsce.
„Od wielu już lat Olga Płaszczewska prowadzi badania komparatystyczne, osadzając dzieła literatury polskiej w wybranych kontekstach literatury europejskiej. Fundamentem jej prac jest nie tylko biegła znajomość kilku języków europejskich, lecz także doskonała orientacja w meandrach historii rozmaitych literatur narodowych. Efektem – odkrywcze, często zaskakujące tropy lekturowe, radykalnie poszerzające nasze rozumienie wielu utworów literackich. Tak jest choćby w przypadku analizy wiersza Donna Diana Teofila Lenartowicza. Puenta tej błyskotliwej interpretacji wyraźnie sugeruje przecież większy związek polskiego romantyka z modernizmem, niż ktokolwiek dotąd mógł przypuszczać. Innego rodzaju rewelacje poznawcze przynoszą studia poświęcone wierszom Lechonia, Pasierba czy Przybosia, za każdym razem mamy jednak do czynienia z autentycznymi odkryciami. Równie rewelatorskie są szkice o autorach zagranicznych. Są wśród nich Leopardi, Quasimodo, Valéry, Borges, a nawet Tagore. Przynoszą one nie tylko rzetelny, syntetyczny opis polskiej recepcji dzieł każdego z wymienionych autorów, ale również, a nawet przede wszystkim, próbę rozkruszenia różnego rodzaju klisz i stereotypów, którymi otoczono je w Polsce w okresie PRL. Dobrym przykładem jest oczyszczenie twórczości i postaci Salvatore Quasimodo z konotacji socjalistycznych, jakimi opieczętowała go krytyka PRL”.
Z recenzji prof. dr. hab. Wojciecha Kudyby
Prof. dr hab. Olga Płaszczewska – historyk literatury i komparatystka, tłumaczka, z wykształcenia polonistka i italianistka, wykładowca w Katedrze Komparatystyki Literackiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek redakcji dwumiesięcznika „Arcana”. Autorka licznych prac z literatury porównawczej, m.in. książek Błazen i błazeństwo w dramacie romantycznym (2002), Wizja Włoch w polskiej i francuskiej literaturze okresu romantyzmu (2003, wznowienie 2022), Włoskie przekłady dzieł Juliusza Słowackiego (2004), Przestrzenie komparatystyki – italianizm (2010), Włoskie divertimento. Szkice komparatystyczne (2017), Gabinety, pracownie, mieszkania pisarzy i artystów w literaturze XIX–XX wieku (2021).
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literaturoznawstwo
Jakie konkretne epoki i autorów obejmuje książka "U poetów. Ćwiczenia z interpretacji"?
Publikacja skupia się na poezji polskiej i światowej z okresu XIX oraz XX wieku. Olga Płaszczewska analizuje dzieła takich twórców jak Lechoń, Przyboś, Valéry czy Borges. Czytelnik otrzymuje wgląd w relacje między literaturą rodzimą a międzynarodową poprzez pryzmat konkretnych utworów. Studia te łączą perspektywę historycznoliteracką z nowoczesnymi strategiami czytania tekstów.
Czego konkretnie dowiem się z porównawczego ujęcia literatury w tej książce?
Analizy komparatystyczne w książce pozwalają zrozumieć polskie dzieła w szerokim kontekście europejskim. Autorka bada powiązania tekstów z innymi dziedzinami sztuki oraz ich funkcjonowanie w obiegu międzynarodowym. Zestawienia te ujawniają wzajemne przenikanie się motywów, co pozwala odkryć zaskakujące tropy lekturowe. Taka perspektywa rzuca nowe światło na znane utwory, ukazując ich nieoczywiste związki z modernizmem.
Czy książka zawiera teksty w językach obcych wraz z polskim przekładem?
Tak, opracowanie zawiera autorskie tłumaczenia, które ułatwiają zrozumienie recepcji poezji zagranicznej w Polsce. Olga Płaszczewska samodzielnie przekłada wybrane fragmenty utworów włoskich i francuskich, dbając o ich filologiczną precyzję. Dzięki temu czytelnik ma bezpośredni wgląd w warstwę językową omawianych tekstów bez konieczności sięgania po zewnętrzne źródła. Jest to kluczowy element wspierający głęboką analizę porównawczą prezentowaną w poszczególnych szkicach.
Czy ta książka jest odpowiednia dla osób niemających doświadczenia w analizie literackiej?
Książka nie jest odpowiednia dla czytelników szukających uproszczonych poradników o tym, jak interpretować wiersze. Publikacja ma charakter ściśle naukowy i wymaga od odbiorcy znajomości terminologii literaturoznawczej oraz kontekstów historycznych. Skomplikowane wywody filologiczne są skierowane przede wszystkim do studentów filologii, badaczy oraz bardzo zaawansowanych miłośników liryki. Osoby bez przygotowania teoretycznego mogą uznać specjalistyczny język i głębię analiz za zbyt wymagające.
W jaki sposób autorka przełamuje stereotypy dotyczące poezji Salvatore Quasimodo?
Autorka redefiniuje postać Salvatore Quasimodo, usuwając z jego wizerunku narzucone w przeszłości uproszczenia ideologiczne. Weryfikuje ona stereotypy, które przez dziesięciolecia dominowały w polskiej krytyce literackiej okresu powojennego. Dzięki rzetelnym badaniom czytelnik poznaje autentyczny dorobek noblisty, wolny od socjalistycznych konotacji. To podejście przywraca właściwą rangę artystyczną jego dziełom w świadomości współczesnego odbiorcy.
