Treny (pocket)

Nie wiem, czy można się przygotować na lekturę Trenów Kochanowskiego. Nawet wiedząc, o czym są. Nawet pamiętając ze szkoły, że chodzi o żałobę po ukochanej córeczce. To teksty, które – choć pisane wieki temu – wciąż potrafią trafić prosto w serce. Ale dopiero w tym wyjątkowym wydaniu od Wydawnictwa Powergraph naprawdę można poczuć pełną emocjonalną siłę tej poezji. I zrozumieć, że są książki, do których po prostu trzeba dorosnąć – w duszy, nie w metryce.

Seria Kiedyś przeczytam to prawdziwy prezent dla tych, którzy w szkole od lektur raczej uciekali niż się nimi zachwycali. Ale tu nie chodzi tylko o treść – chodzi o formę, o szacunek do tekstu i czytelnika, o atmosferę, którą buduje się już od pierwszego dotknięcia książki. Każdy tom tej serii to przedmiot piękny, spokojny, elegancki. A Treny są chyba – póki co – wizualnie najpiękniejsze.

Twarda, lniana oprawa w głębokim, przygaszonym kolorze. I ten efekt „wow”, kiedy otwierasz książkę i widzisz, że wiersze wydrukowano na czarnym papierze. Absolutnie poruszający gest edytorski – nic nie trzeba tłumaczyć. To wizualne potwierdzenie żałoby, mroku, ciszy i pustki pozostającej po kimś ukochanym. Czuć, że to nie jest książka do czytania przy kawie i telefonie w drugiej ręce. To jest książka na wieczór, w ciszy. Albo na czas, kiedy boli.

A treść? Nadal aktualna. Nadal prawdziwa. Nadal łamie serce. Treny nie są tylko zapisem bólu ojca – są też świadectwem momentu, w którym zawala się cały ‘świat’. W którym wiara, filozofia i rozum nie wystarczają. I właśnie w tym tkwi ich wielkość – że nie udają, że mają odpowiedź. Kochanowski pokazuje cały proces – od rozpaczy i gniewu, przez bunt i załamanie, aż po pewnego rodzaju ukojenie i pogodzenie się z losem.

A na końcu ponownie pojawia się posłowie Anety Korycińskiej, czyli naszej niezawodnej „baby od polskiego”, która po raz kolejny robi coś genialnego: nie tłumaczy Trenów „jak dla ucznia”, tylko pokazuje ich sens w kontekście życia. Pomaga uporządkować emocje, otworzyć kilka nowych drzwi, ale jednocześnie nie zamykać żadnego pytania, które już mieliśmy w sobie. I to jest siła dobrego komentarza, który pomaga zrozumieć ale nie daje gotowych odpowiedzi na tacy.

Warto też dodać, że posłowie zostało wydrukowane klasycznie – na kremowym papierze – co sprawia, że wizualnie i symbolicznie oddziela się od treści samych Trenów. Ten kontrast – czarne strony tekstu i ciepły papier komentarza – robi wrażenie. Pokazuje drogę: od ciemności ku zrozumieniu. I to nie jest przypadek – to świadoma decyzja, która tylko podbija emocjonalną głębię tej książki.

To jak na razie najbardziej przejmująca i najpiękniej wydana książka z całej serii Kiedyś przeczytam. Jeśli boisz się wracać do szkolnych lektur – zacznij właśnie od tego tomu. Nie po to, by coś zrozumieć intelektualnie. Tylko żeby coś poczuć.

Za egzemplarz recenzencki dziękuję

Wydawnictwu Powergraph

#współpracabarterowa

#współpracarecenzencka

#współpracareklamowa

Śmierć, czy lubimy o niej rozmawiać? Mam wrażenie, że im człowiek starszy tym chętniej. Czy to kwestia dojrzałości i spokoju? A może skupienie na innych tematach niż w młodości. Dlaczego wywołałam tak trudny temat? Za sprawą jednego z niedocenianych utworów – a właściwie zbioru utworów – w kanonie polskich lektur, czyli „Trenów” Jana Kochanowskiego. Pamiętam, że kiedy uczyliśmy się jednego z „Trenów” na pamięć podchodziliśmy do niego bez emocji. Ot, kolejny tekst do wyrecytowania. Te emocje pojawiły się kiedy wróciłam do tych utworów po latach. Już nie dzieciaczyna, ale kobieta i matka, wiedząca co to miłość do dziecka, znająca poczucie straty.

Można dyskutować, jaki bagaż doświadczeń należy nieść, aby czytać „Treny”. A ja uważam, że należy być po prostu gotowym na refleksję, jaką one niosą. Uświadomić sobie ulotność ludzkiego życia. Na pierwszy rzut oka to utwory ku pamięci dziecka, jednak kiedy się w nie wczytamy, dociera do nas, iż to tak naprawdę głębokie studium żałoby. Czytając „Treny” po kolei, widzimy, że Kochanowski przeżywa wszystkie etapy żałoby wymieniane przez psychologów. Przeżywa na swój sposób, z ogromną wrażliwością.

Jakiś czas temu pisałam o „Weselu” Wyspiańskiego i zachęcałam do anegdotycznego czytania tego utworu. W przypadku „Trenów” mam zgoła inne przemyślenia. Chciałabym odejść od domniemań, które dziecko Kochanowski kochał najbardziej. Śmierć, jak strasznie to nie zabrzmi, jest uniwersalna. Każdy z nas miał lub będzie miał z nią styczność, a „Treny” powinno się czytać przez pryzmat własnych doświadczeń i wrażliwości, a nie tychże autora. Wtedy robią największe wrażenie.