Światło na krańcach świata. Mały atlas latarni morskich

Święta Bożego Narodzenia kojarzą nam się z gwiazdą jasno świecącą na niebie, będącą drogowskazem, za którym podążali pastuszkowie i królowie.

Wśród morskich odmętów taką gwiazdą dającą nadzieję i zwiastującą bezpieczny powrót do ukochanych ludzi i miejsc, jest światło latarni morskiej. Taka była jego rola w przeszłości i choć dziś w obliczu dostępnych zaawansowanych technologii znaczenie tych budowli jest bardziej nostalgiczne i turystyczne, niektóre pełnią nadal swą podstawową funkcję.

W ręku trzymam właśnie wydany w twardej oprawie z genialną szatą graficzną i bogato ilustrowany album ponad trzydziestu latarni morskich rozsianych po najbardziej odległych skrawkach mórz i oceanów.

Z każdą z nich wiąże się ciekawa historia wzbogacona przez autora o mapę, ciekawostki i dane techniczne tych dzieł architektury.

Niektóre historie z nimi związane, jak ta na Wyspie Clippertona z latarnikiem na skraju obłędu terroryzującym zamieszkałe na wyspie kobiety, budzą przerażenie. Z niektórymi wiążą się tajemnicze historie, nigdy niewyjaśnione zniknięcia latarników. Inne obfitują w heroiczne czyny, czy nawet romantyczne porywy serca.

Latarnie od stuleci inspirują malarzy i pisarzy. Niektóre związane z nimi wydarzenia stanowią oś fabuły mrocznych thrillerów i powieści.

Budowane w miejscach odizolowanych, niebezpiecznych, nieprzystępnych, smaganych porywistym wiatrem i atakowanych wielometrowymi falami są też symbolem odosobnienia, trudnej do pojęcia samotności dla jednych będącej wybawieniem, dla innych przekleństwem przyprawiającym o szaleństwo.

Która z latarni zainspirowała Juliusza Verne'a do napisania "Latarni na końcu świata"? Nad którą przez dziesięć lat ciążyła klątwa? Którą obsługiwał niewidomy latarnik?

Na te i wiele innych pytań odpowiedzi znajdziecie w tym pięknym albumie, który zachwyci nie tylko wilki morskie, ale i szczury lądowe, jak ja. Idealny pomysł na prezent.

Latarnie morskie mają w sobie coś romantycznego i dramatycznego zarazem. Romantycznie jest sobie wyobrażać, że dostaje się taką budowlę w opiekę, nic nie trzeba robić, można słuchać szumu fal i spokojnie oddawać się wielogodzinnemu rozmyślaniu czy czytaniu książek. Dramatyzm zaś doskonale oddała ekranizacja "The Lighthouse" (2019), która na zawsze odarła z mistycyzmu pracę latarnika. Historiami tych budynków zainteresował się także Jose Luis González Macías, który zebrał je w swoim tomie i nazwał: "Światło na krańcach świata. Mały atlas latarni morskich".

Lektura tej wyjątkowo ładnie wydanej książki uświadomiła mi, że latarnie morskie, podobnie jak wieże z księżniczkami, powoli odchodzą w zapomnienie. Wypiera je technologia, satelity, GPS, radary, chyba nawet najmniejszy kuter ma już taki sprzęt na pokładzie. Zawód latarnika przestaje istnieć. Działające latarnie przeważnie są na w pełni zelektryfikowane i funkcjonują samodzielnie.

Autor wybrał 34 obiekty, który w jakiś sposób zainteresowały go swoją historią, które miały wpływ na otaczające środowisko, lub które owiała zła energia. Nelson Mandela spędził w takiej wieży 18 lat. Latarnia Robben to piekło na ziemi. Zsyłano tam nie tylko niepożądane jednostki z ruchów antykolonialnych, ale też utworzono leprozorium (dla chorych na trąd) oraz szpital dla obłąkanych!  Mimo odosobnienia, wielu latarników zżywało się ze swoimi samotniami, na tyle mocno, że życzyli sobie nawet pochówek w tym miejscu.

Ja przy okazji chciałam wspomnieć o jeszcze jednej latarni, wzniesionej w 280-279 p.n.e. Jej światło leciało w głąb morza nawet na odległość 55 km (30 mil morskich), a wysokość wynosiła 440 stóp (ponad 134 m), co daje o metr więcej niż obecna najwyższa latarnia morska mieszcząca się w Arabii Saudyjskiej. Żadna latarnia nie równała się tej aleksandryjskiej, także pod względem wnętrza. Szkoda, że nie została uwzględniona w atlasie, mimo to polecam, jeśli lubicie morze, ciekawostki przyrodnicze lub badacie granice ludzkiej psychiki.