Gilles Deleuze, który widział w Spinozie prekursora myślenia immanencji, twierdził, że kwestia immanencji zaznacza się we współczesnej filozofii, gdy fenomenologia konfrontuje się z metafizyką. W wykładzie Martina Heideggera Koniec metafizyki i zadanie myślenia czytamy jednak: „Metafizyka, znajdując się przypuszczalnie na końcowym etapie swoich dziejów, nie dopuszcza do pojawienia się innego myślenia, mimo że ono przecież jest”. Heidegger odnosił się tu zapewne do własnego późnego myślenia, ale również odejście od filozofii i przejście do nie-filozofii, którego dokonuje François Laruelle, możemy rozumieć jako przejaw tego innego myślenia, myślenia chcącego zerwać z filozofią. Status filozofii w ich myśleniu staje się czymś problematycznym, a sama filozofia zdaje się w nim zanikać na rzecz jakiegoś innego myślenia, myślenia już poza filozofią, a może nawet i kontemplacji.
Jak zatem można dziś myśleć immanencję? Teksty zebrane w tej książce w mniej lub bardziej bezpośredni sposób próbują odpowiedzieć na to pytanie, dając pewne spektrum immanencji, którego dialektyka – dialektyka spektralna – została przedstawiona w ostatnim artykule.
Jest to tekst żywy i przejmujący, momentami niepokojący, dający do myślenia, stawiający fundamentalne pytania nie tylko o nasze istnienie w czasie i przestrzeni, ale o samą fenomenologię, jej źródłowość, tożsamość, nieprzemijającą aktualność – jej metafizyczność. Być może tekst Cezarego Woźniaka staje się już nie-fenomenologią. Jednak fenomenologia i nie-fenomenologia, jak filozofia i nie-filozofia, potrzebują siebie nawzajem i stanowią nierozerwalny splot.
Z recenzji dr hab. Moniki Murawskiej, prof. ASP w Warszawie
Cezary Woźniak – filozof, tłumacz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Instytutu Kultury UJ. Autor książek Martina Heideggera myślenie sztuki i Okamgnienie. Doświadczenie źródłowe a granice filozofii (wznowienie pt. Heidegger. Da/Augenblick) oraz artykułów publikowanych m.in. w „Kwartalniku Filozoficznym”, „Przeglądzie Filozoficznym”, „Principiach” i „Argumencie”.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii filozofia
Jaką tematykę porusza książka "Spektrum immanencji"?
Publikacja koncentruje się na współczesnych interpretacjach pojęcia immanencji w kontekście fenomenologii, metafizyki oraz myśli Martina Heideggera i Gilles'a Deleuze'a. Autor analizuje przejście od klasycznej filozofii do tak zwanej nie-filozofii, opierając się na koncepcjach François Laruelle'a. Teksty zawarte w tomie stawiają fundamentalne pytania o status myślenia poza tradycyjnymi ramami metafizycznymi. Jest to lektura o wysokim stopniu zaawansowania, wymagająca od czytelnika znajomości podstawowych nurtów filozofii XX wieku.
Kim jest autor i jaki styl narracji reprezentuje w tej publikacji?
Cezary Woźniak to profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz uznany tłumacz, co gwarantuje wysoki poziom merytoryczny i precyzję językową wywodu. Jego styl łączy rzetelność akademicką z głęboką, momentami niepokojącą refleksją nad granicami doświadczenia źródłowego. Autor nie ogranicza się do suchej analizy, lecz prowadzi żywy dialog z tekstami źródłowymi Heideggera czy Spinozy. Czytelnik może spodziewać się gęstego, intelektualnego dyskursu, który prowokuje do przewartościowania dotychczasowej wiedzy o fenomenologii.
Czym jest pojęcie "nie-filozofii" omawiane w tym opracowaniu?
Nie-filozofia to koncepcja zakładająca zerwanie z tradycyjnym systemem myślenia filozoficznego na rzecz poszukiwania nowych form kontemplacji i rozumienia rzeczywistości. W książce termin ten służy do opisania momentu, w którym fenomenologia konfrontuje się z własnym końcem i otwiera na inne, mniej sformalizowane ścieżki poznawcze. Autor bada nierozerwalny splot między filozofią a jej negacją, wskazując, że oba te obszary wzajemnie się potrzebują. Analiza ta pozwala lepiej zrozumieć ewolucję współczesnej myśli kontynentalnej i jej dążenie do uchwycenia czystej immanencji.
Dla kogo publikacja ta może okazać się zbyt wymagająca?
Książka nie jest przeznaczona dla osób poszukujących przystępnego wprowadzenia do filozofii, ponieważ operuje zaawansowaną terminologią specjalistyczną. Lektura wymaga biegłości w pojęciach z zakresu ontologii oraz znajomości kluczowych tez Martina Heideggera i Gilles'a Deleuze'a. Osoby bez przygotowania akademickiego w naukach humanistycznych mogą uznać wywód za zbyt hermetyczny i trudny w odbiorze. Jest to pozycja skierowana przede wszystkim do badaczy, studentów wyższych lat oraz pasjonatów głębokiej metafizyki.
Jakie konkretne zagadnienia badawcze porusza ostatni artykuł w zbiorze?
Ostatni tekst w tomie przedstawia autorską koncepcję dialektyki spektralnej, stanowiącą syntezę rozważań nad tytułowym spektrum immanencji. Autor analizuje w nim problem istnienia w czasie i przestrzeni, podważając tradycyjne rozumienie tożsamości fenomenologicznej. Artykuł ten jest opisywany jako najbardziej przejmujący i niepokojący fragment dzieła, zmuszający do refleksji nad aktualnością metafizyki. Stanowi on kluczowe podsumowanie dla każdego, kto chce zrozumieć, jak współcześnie można myśleć o immanencji poza utartymi schematami.
