Śmierć, bale i skandale. Arystokraci, kolekcjonerzy, skandaliści

Arystokraci to grupa osób, o których się praktycznie nie mówi. Naszą wyobraźnie bardziej rozpalają biznesmeni i różnego rodzaju gwiazdki mniejszego czy większego formatu, może też dlatego, że arystokraci zwykle nie afiszują się ani ze swoimi biznesami, ani ze swoimi pieniędzmi. Często zresztą ich już nie mają, wichry historii skutecznie pozbawiły ich majątków, a jeśli nawet po wielu latach sporu odzyskują posiadłości, zwykle są one w tragicznym stanie.

Szczególnie od momentu drugiej wojny światowej arystokracja, a ogólniej – inteligencja, była solą w oku okupantów. Wielu z nich wyjechało poza granice kraju, zresztą reforma rolna odebrała im ziemię, usuwano ich z majątków i dworów, niekiedy nie pozwalając za wiele zabrać ze sobą. A mimo to, dziś, myśląc o arystokracji, wracamy wspomnieniami do epoki romantyzmu, w wyobraźni widzimy przepiękne pałace, polowania, oszałamiające suknie, polowania. A także skandale i zwyczajne ludzkie problemy, przez egzaltacje wyolbrzymione do rangi prawdziwej katastrofy. O tym, jak kochali i nienawidzili, jak bawili się i umierali członkowie arystokracji, pisze zajmująco Marek Gaworski w swojej książce pt. „Śmierć, bale i skandale”. Opublikowana nakładem Wydawnictwa Arkady pozycja to nie lada gratka zarówno dla miłośników historii, wielbicieli romantycznych uniesień, jak i dla tych, którzy uwielbiają zwiedzać rodowe siedziby, bowiem autor i im poświęca sporo miejsca.

Każda część książki to inna osoba – inny awanturnik, inny skandalista czy nieszczęśnik padający ofiarą okoliczności (albo miłości). Plejadę tych arystokratycznych osobowości rozpoczyna Jan Władysław Zamoyski, a jego miłość do księżniczki de Malakoff stała się przyczyną szaleństwa i zguby. Szczególnie, że labilna emocjonalnie Louise Pélissier dziś zapewne zostałaby zdiagnozowana w kierunku zaburzeń osobowości, tymczasem wówczas mogła bezkarnie pastwić się nad biednym Zamoyskim, drwiąc z niego, naprzemiennie odpychając i przyciągając. Przy okazji poznajemy pałac w Kozłówce, którego wnętrza należą do jednych z najcenniejszych i najpiękniejszych w Polsce.

Odwiedzimy również zamek w Bielsku-Białej i rodzinę Sułkowskich, poznając Józefa Marię Sułkowskiego, rozkapryszonego, szalonego utracjusza, kobieciarza i rozwodnika, który padł ofiarą swojej pazernej drugiej żony. Przejedziemy się również karetami króla Jana III Sobieskiego, poznając szczegóły związane z wjazdem orszaku Jana III Sobieskiego do Gdańska, jak i samych karet. Przeniesiemy się również na Śląsk, poznając fragmenty życia Guida von Donnesmarcka – przemysłowca, genialnego biznesmena, z którego inicjatywy w Świerklańcu zbudowano (niestety już nieistniejący) „Mały Wersal” – o jego świetności może świadczyć olbrzymi park czy też piękny Pałac Kawalera. Przeczytamy również o klejnotach kupowanych przez Guida dla ukochanej pierwszej żony, które rozpalają do dziś wyobraźnię wielu kobiet (i kolekcjonerów), a po których (przynajmniej jeśli chodzi o perły) słuch zaginął.

To zaledwie kilka z wielu fascynujących postaci opisanych na kartach książki. Znalazł się wśród nich jeszcze [Adres usunięty]. pułkownik Dezydery Chłapowski, Anna Orzelska – dość osobliwa „celebrytka” XVII wieku, nieślubna córka króla Augusta II Mocnego, Izabela Czartoryska – specjalistka od romansów, rodzina Potockich… Każdy rozdział książki niesie kolejne pikantne szczegóły z życia arystokracji, a także opisy ich majątków, które często dziś już są trwałą ruiną. Mimo wszystko książka rozpala wyobraźnię, a plastyczne szczegóły, zdjęcia czy cytaty jeszcze mocniej utrwalają w naszej pamięci obraz osób, które swoimi barwami (i wyczynami) zapisały się w historii. Książka ta jest pierwszą pozycją autora po którą sięgnęłam i na pewno nie ostatnią. Zaciętość badacza, fascynacja minionymi czasami, która dodaje słowom ognia, a przy tym lekkość, z jaką te fascynujące historie zostały opowiedziane to atuty tej pozycji i najlepszą reklama twórczości autora.

Cała opinia na blogu: E[Adres usunięty]pot.

"Śmierć, bale i skandale..." to momentami zaskakująca, niejednokrotnie szokująca, a zarazem lekka i przyjemna pozycja przybliżająca nam barwne i wystawne życie dawnej arystokracji. W moim odczuciu jest to niezwykle ciekawa i inspirująca lekcja historii- takiej, o której nie uczyliśmy się w szkole, tylko takiej, która pokaże, że ludzie z wyższych sfer to nie były niewzruszone postacie z marmuru, oni też mieli swoje uczucia, targały nimi różne emocje- również potrafili się porządnie zabawić, nabić komuś guza lub wyprowadzić kogoś na manowce. Kochali pieniądze, gromadzili majątek nie zawsze zgodnie z prawem, kochali i nienawidzili.

Jestem przekonana, że biografowie naszej arystokracji musieli się naprawdę napracować, by ukryć tak sensacyjne, momentami wręcz bulwersujące wydarzenia z ich życia.

Marek Gaworski odkrywa te tajemnice, jednocześnie dość dokładnie opisując normy obyczajowe i tło polityczne dla tych wydarzeń. Dzięki temu łatwiej jest zrozumieć, że to, co dziś jest dla nas normą i niczym nadzwyczajnym, wtedy trąciło skandalem obyczajowym i niejednokrotnie mogło stać się gwoździem do przysłowiowej trumny danej postaci...

Nie będę pisać, czyja historia najbardziej, a która najmniej przypadła mi do gustu. Dla każdego czytelnika to będzie bardzo subiektywny wybór, kierowany niejednokrotnie sympatią do danej postaci.

Książka bogato ilustrowana, przepełniona portretami i zdjęciami przyciągająca wzrok. Pięknie opisana architektura, zwyczaje, i normy.

Książkę czyta się fenomenalnie, wciąga, intryguje i bardzo zaskakuje. A to jest to, co lubię najbardziej.

Każdy, kto sięgnie po tę książkę znajdzie w niej coś dla siebie i mam nadzieję, że poczuje się usatysfakcjonowany. Na końcu znajdziecie dość obszerną bibliografię, dzięki której można poznać i sięgnąć po inne ciekawe historie związane z naszymi arystokratami. Z ciekawością będę wyglądać na kolejne książki o celebrytach minionych wieków.

Czy polecam?

Zdecydowanie tak. Książka doskonale wpasuje się w potrzeby zarówna fana historii jak i totalnego laika.

POLECAM...

„Śmierć, bale i skandale. Arystokraci, kolekcjonerzy i skandaliści” to książka autorstwa Marka Gaworskiego wydana przez Wydawnictwo Arkady.

Autor w pełni wykorzystał trzysta pięćdziesiąt stron książki, aby przybliżyć nam ciekawostki dotyczące śmietanki towarzyskiej każdej epoki.

Arystokraci popełniali mnóstwo błędów, zarówno finansowych, społecznych, jak i politycznych. Jak autor słusznie zauważa, jedno trzeba im przyznać – żyli na całego. Romanse, podróże, trwonienie fortuny na wszelkie zachcianki, czy też kolekcje dzieł sztuki. Z jednej strony damy, mecenasi sztuki, kolekcjonerzy, wysoko cenione jednostki; z drugiej strony – najwięksi skandaliści. W zasadzie, to jak niektórzy nasi dzisiejsi celebryci, prawda?

Ogromnym plusem książki jest dlatego właśnie świetny, intrygujący tytuł, który w pełni oddaje esencję życia arystokratycznego – śmierć, bale i skandale! Autor w prosty sposób opisuje historię i pokazuje prawdziwe oblicza arystokratów. Ich życia, czego dowiedziałam się podczas lektury, naprawdę nie były usłane różami. Chaos, zamęt, niekiedy bardzo niesprzyjające otoczenie, frustracja, różne intrygi, niemoralne zachowania i nieobliczalne osoby wokół. Mimo tego, że arystokrackie życie miało swoje zalety, to momentami aż było mi żal niektórych osób przez ich ogrom cierpienia.

Nieodłącznym elementem życia arystokracji były skandale, wpadki, sensacje i bale, po których nie wiadomo było, czego spodziewać się następnego dnia w codziennej prasie. Z książki dowiemy się, jakie afery towarzyszyły arystokracji, na co wydawali oni swój majątek, z czego zasłynął szalony książę (jak mi się to nie podobało, tfu! Historie ze zwierzętami – z niedźwiedziem i kozłem były okropne), za ile została sprzedana najdroższa w historii diamentowa tiara, kto korzystał na służących z Żelaznej Dziewicy, a także jak komicznie i tragicznie zarazem musiały wyglądać napady agresji u arystokratek, które – swoją drogą – nie zawsze pragnęły wielkiej miłości, lecz po prostu bogactwa. Poczytamy o burzliwych małżeństwach, aferach, nierozwiązanych dotąd zagadkach.

Wszystko to jest opisane w niesamowicie ciekawy i prosty sposób – same smaczki, które szokują czytelnika, niekiedy wyjawiając jakieś sekrety, a momentami – dostarczając jeszcze większego pola do namysłu.

Autor opisuje dzieła sztuki i miejsca, które od razu chciałoby się odwiedzić. Dzięki temu, że książka obfituje w ilustracje, to możemy zobaczyć, o jakiej osobie czytamy, o jakim miejscu, o jakim obrazie. Nie musimy wszystkiego z ciekawości szukać w Internecie – autor, umieszczając ilustracje w książce, zadbał o to, żeby czytelnik na pewno nie nudził się podczas lektury. Sama sobie przypomniałam, że jakieś ponad 10 lat temu przecież byłam w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, a jakoś wyleciało mi to z głowy. Mając przedstawioną całą historię w tak przystępny sposób, chce się odkrywać coraz więcej i dokładniej.

Oczywiście autor na koniec podaje bibliografię i spis źródeł ilustracji. Plusem jest to, że książka zawiera spis treści – jestem fanką spisów treści i nie rozumiem, dlaczego tak mało autorów korzysta z możliwości ich zamieszczenia w książce. Prościej jest wtedy wrócić do ulubionych fragmentów bez konieczności zaznaczania ich znacznikami.

Nawet jeśli nie jesteście wielkimi fanami historii (jak ja zresztą), to i tak polecam Wam się skusić i przeczytać książkę. Nie jest to książka w stylu typowego podręcznika, a zbioru intrygujących ciekawostek z życia arystokracji.

Piękne ilustracje, szczegóły z życia arystokracji, o których wcześniej nie miałam pojęcia i autor, który wszystko złożył w niesamowitą całość. Książka, podczas której czytania czujemy się tak, jakbyśmy słuchali najlepszego historyka z powołania, który nie tylko przekazuje potrzebną wiedzę, ale też i tę mniej użyteczną, aczkolwiek jakże ciekawą! Jak najbardziej polecam.

Za egzemplarz do recenzji dziękuję Wydawnictwu Arkady.

Bezsprzecznie najwybitniejsi kolekcjonerzy, to niesamowici pasjonaci. Oddają się swojej pasji, wkładają w nią nie tylko serce, ale także masę wielkich pieniędzy. Bardzo często traktują ją jako rodzaj misji, która jest celem samym w sobie. Na przestrzeni wieków w Polsce jak i na świecie było i nadal jest dostępnych kilka wybitnych i naprawdę wartych uwagi zbiorów nie tylko dzieł sztuki, ale także literatury, rzeźby, czy wszelkiego rodzaju bibelotów.

Prawdziwi kolekcjonerzy nie patrzą na swoje zbiory pod względem wartości. Oczywiście wiedzą ile ich skarby są warte, ale nie przywiązują do tego wagi. Przyjemność sprawia im samo posiadanie rzeczy, a nie ich wyprzedawanie, czy jakiekolwiek na nich zarabianie. Gdy na rynek weszła pozycja Pana Gaworskiego Śmierć, bale i skandale pomyślałam, że w końcu coś, po co warto sięgnąć.

Autor w swym dziele przedstawia nam opisy szaleńców z arystokracji, którzy nie tylko wydali fortunę na dzieła sztuki, biżuterię czy nowinki architektury, ale także zasłynęli zbiorem niemoralnych zachowań szeroko omawianych w wyższych sferach. To wszystko suto okraszone jest spotkaniami towarzyskimi, balami i soczystymi skandalikami z największych i jednocześnie najważniejszych dworów szlacheckich.

W pozycji tej poznamy np. Leo Lewina, najlepszego hodowcę koni w Niemczech, który posiadał największą i najbardziej ekskluzywną kolekcję dzieł sztuki. Lewin pochodził z rodziny żydowskiej, co tłumaczy jego zamiłowanie do dóbr doczesnych. Jego ojciec założył fabrykę włókienniczą produkującą odzież ochronną i roboczą, a także koce i pledy. W kolekcji Leo można było podziewać dzieła takich twórców jak Jean – Babtysta Corot, Edouardo Monet, August Renoir… Bardzo ciekawie w publikacji opisane są nie tylko zbiory, ale także życie prywatne rodziny Czartoryskich. Wprawdzie nie znalazłam, nic z opisów, jak to Czartoryscy, doprowadzili do upadku Polski, ale przyznam, że ich zbiory, są niezwykle imponujące i popularne, na całym świecie. Pisarz wspomina także o Potockich, Antonim Pesne, czy o Alfonsie Musze.

Książka zawiera wiele ciekawostek historycznych i geograficznych. Niezwykle szczegóły z życia opisanych postaci, wspaniałe zdjęcia najpiękniejszych obrazów, przemyślane fragmenty biografii, przyznam, że ta pozycja bardzo mi się podobała. To dopiero pierwsza część cyklu o słynnych rodach arystokratycznych z zamiłowaniem do sztuki, czekam z niecierpliwością na kolejne części. Najbardziej w całym tym dziele podobało mi się to, że Pan Gaworski nie tylko opisywał zbiory, ale także podał czytelnikowi informację, gdzie dany obraz lub rzeźbę można obecnie zobaczyć.

Z całą pewnością lekkość języka, oraz brak encyklopedycznych zwrotów sprawiają, że nie jest to tylko książka dla miłośników światowej arystokracji, czy sztuki szeroko pojętej. Pozycja ta spodoba się także tym, którzy lubują się w światowych skandalikach, balach i sezonach. Pisarz przenosi nas za każdym razem, w inny okres historii opowiadając nie tylko o bohaterach swojej książki, ale i o ówczesnym stanie społeczeństwa, kraju, czy miasta. Bez wątpienia moim zdaniem jest to jedna z lepszych publikacji, jaką ostatnio miałam w ręku w temacie sztuki. Polecam.

Czy każdy z nas zna na tyle dobrze historię naszego kraju, aby z otwartością i lekkością opowiadać o prywatnym życiu rządzących, władców, osób znanych i mających znamienny wpływ na bieg historii? Ale jestem przekonana, że po lekturze tych ciekawych opowieści będzie można twierdząco odpowiedzieć na to pytanie i brylować wśród znajomych tą wiedzą.

Śmierć, bale i skandale. Arystokraci, kolekcjonerzy, skandaliści, jak już widać po tytule, opowiada o życiu arystokracji i możnych, o ich pasjach i zachciankach kolekcjonerskich. O barwnym i odważnym życiu intymnym, o licznych potomkach z nieprawego łoża, o zdradach i pojedynkach o kobiety. To, o czym opowiada Marek Gaworski, nie znajdziecie w żadnej lekturze historycznej, nie wspominając o obowiązkowych podręcznikach do historii. Te przemycane informacje są perełką i dają nam pełen obraz życia możnych w wiekach ubiegłych. Ależ tam się działo. Wytworne bale i przyjęcia, bez powodu, na każdą okazję, chociażby zachciewankę księżnej. Zdrady, oszustwa matrymonialne, chwilowe zauroczenia, czasami tylko dla zdobycia majątku. Wielki przepych, osobiści malarze nadworni, malujący to, co książę czy hrabia sobie zamyślił. Spory sądowe, oszustwa i walka o władzę i pieniądze, o dobra materialne i włości. Nie będę już wspominać o wyposażeniu zamków, bo brak mi słów. Dech zapiera w piersiach. Jak żyli dostatni i wystawnie, jak się bawili, trwonili majątki, nie licząc się z groszem. Ekscentryczne zachowania, celowe wywoływanie skandali, aby tylko o nich mówiono, aby żyli w opowieściach i plotkach. Można zazdrościć im kolekcji dzieł sztuki, obrazów, ceramiki, biżuterii, okazałych i robionych na zamówienie mebli. Mogli się poszczycić dziełami znanych artystów, jak Leonarda da Vinci, Rafaela czy Canaletto. Zachwycają ich zamki, niektóre do dzisiaj cieszą nasze oko, możemy je zwiedzać i tworzyć sobie historię ich władców.

Czy wiecie, że Jan III Sobieski miał okazałą kolekcję powozów? Kto nosił najdroższą tiarę na świecie? Co łączyło Annę Orzelską ze skandalistką ówczesnych czasów, La Barberiną? Czy wiesz, że Panowie Czartoryscy dzielili się jedną kobietą? A książę Adam Lubomirski kolekcjonował … kobiety? Ciekawostki można przytaczać bez końca, ale nie będę ich zdradzać, warto poznać je samemu, delektować się nimi i wytworzyć swój obraz naszej arystokracji.

Polecam ten niesamowity zbiór opowieści, anegdot, uszczypliwości o celebrytach ubiegłych wieków. Wiedza, którą dzieli się z nami autor, to coś niecodziennego i tajemnego. Poznajemy nie tylko ich zwyczaje i maniery, ale też liczne koligacje i powiązania. Nawet nie zdajecie sobie sprawy, jakie łączyły ich więzy rodzinne. Można zaryzykować stwierdzenie, że możni poprzednich wieków to jedna wielka arystokratyczna rodzina.

Muszę przyznać, że autor ma ogromną wiedzę z tego zakresu, tylko do pozazdroszczenia. Przytacza wiele cytatów z dawnych ksiąg, czym zabiera nas w podróż w czasie. Te język, ten klimat, ta duszna i otwarta atmosfera, te spiski i knowania. Miód na serce.

Opowieści tajemnicze i przenikliwe, zaskakujące i zadziwiające, a nawet przyprawiające o szybsze bicie serca i wypieki na licach. Znakomita lektura dla każdego, młodego i starszego, każdego zaskoczy i wprawi w zachwyt.

Jestem przekonana, że jak już po nią sięgniesz, to nie odłożysz, dopóki nie przeczytasz ostatniego rozdziału. Zadowolenie gwarantowane!