Samosiejki

"Samosiejki" Dominika Słowik

Pewna kobieta na okres kilku tygodni traci wzrok, co uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie, odbiera swoje otoczenie inaczej, niż kiedy widziała wszystko na własne oczy. Inna przedstawicielka płci pięknej, matka cierpi na meteopatię, bardzo dotkliwie odczuwa zmiany temperatury, pogody; co roku zapadała w sen zimowy, z którego wybudzała się dopiero w pierwszym dniu odwilży.

"Samosiejki" to kolejna odsłona literackich umiejętności debiutującej w 2015 roku powieścią "Atlas: Doppelganger", tej samej, która w 2019 roku zachwyciła krytyków, blogerów i czytelników bestsellerową "Zimowlą", która odbiła się na polskim rynku wydawniczym szerokim echem, a mowa tu o Dominice Słowik. Tym razem powraca do nas, po dwóch latach od premiery ostatniej książki z niczym innym, jak zbiór opowiadań. Przyznam, że do krótkiej formy, stanowiącej, w moim mniemaniu, próbkę talentu, zdolności literackich podchodzę, jak pies do jeża. Jak było tym razem?

W każdym z opowiadań zamieszczonych w pozycji ogromnie wybijający się niemal namacalny jest ten jakże charakterystyczny, typowy dla prozy Słowik styl pisania. Cechuje się ON niesamowitą płynnością, równią, niepodrabialną w żadnym przypadku gładkością. Dokładnie tak, jak w "Zimowli" autorka na pierwszym planie umiejscawia rozbudowaną na każdej płaszczyźnie kreację bohaterów, ale nie byle jaką — jest ona wyrafinowana, postaci oryginalne i omijające "książkowe stereotypy" szerokim łukiem. Są to sylwetki specyficzne, ekscentryczne, mające w sobie nutkę sentymentalizmu, marazmu. Dominika Słowik ugryzła temat tak, że rzeczywistość poznajemy z przeróżnych perspektyw, punktów obserwacji, co dodatkowo wpływa na naszą wizję dziejących się w opowiadaniach wydarzeń.

Nie mogę pominąć najważniejszego elementu, z jakim kojarzona jest twórczość Słowik — realizm magiczny. Zarówno w tym, jak i innych tytułach odgrywa ON bardzo ważną rolę. Jest to zabieg sztandarowy dla autorki, więc nie mogło go zabraknąć i w "Samosiejkach". Nie jest to książka, w której spotykamy "przyziemną" fabułę, czasami jest ona, nieco wybujała, momentami irracjonalna, ale tak właśnie miało być. Na moje oko jest to jeden ze skutków wprowadzenie realizmu magicznego, jest to celowe. Dzięki temu książka nabiera charakteru, to właśnie ten krok tchnął w nią tę ogromnie specyficzną, wręcz dziwną duszę.

Według mnie każde z opowiadań jest niewiarygodnie równe. Każdy element, nawet najbardziej detaliczny ma swoje miejsce, nie zasłania innego. "Samosiejki" są opowieściami wyważonymi, takimi, gdzie wszystko rozkłada się równomiernie. Dominika Słowik dba o to, by wszystko się dopełniało, tworzyło jedną, spójną całość, z pozoru nieoczywistą, a jednak.

W książce, w sposób niedosłowny, pośredni poruszone zostają problemy współczesnego świata, takie jak katastrofa klimatyczna, izolacja, choroby, wszystkie te, z którymi borykamy się na co dzień, które są nieodłączną częścią naszej codzienności, stanowią ważny element układanki zwanej życiem.

Polecam.

⭐6,5/10

Za egzemplarz książki dziękuję wydawnictwu Literackiemu.

"Samosiejki" Dominiki Słowik to zbiór melancholijnych, nieco niepokojących i ciut irracjonalnych opowiadań. Ten brak realizmu, a może to już jakąś fantastyka, jak pnącza wyrastające z nosa, dom przekształcony w szklarnie sprawiają, że opowiadania nie są proste w odbiorze.

Motywem przewodnim wszystkich opowiadań jest przyroda, botanika i klimat. Zmuszają nas one do myślenia o otaczającym świecie i zmianach, jakie w nim zachodzą.

Samosiejki rozsiewające się same, nie do opanowania, budzące niepokój przypominają nam o tym, że człowiek nie jest najważniejszą istotą we wszechświecie. W tych opowiadaniach to rośliny są zdolne do przejęcia władzy nad światem, zdominowania go. My ludzie z kolei nie mamy z nimi szans. Tutaj rolę się odwracają, bo to ludzie i cywilizacja przyczyniły się do zniszczenia przyrody i naszej platety, a w "Samosiejkach" całkowicie zostaliśmy pozbawieni nad nimi kontroli.

Te irracjonalne, dziwne, i jak je nazwałam, nieco odrealnione historię pozostawiają w nas smutek i niepokój. Skłaniają do myślenia o roli człowieka we wszechświecie, innych istotach, ekologii i niedalekiej przyszłości. Czy grozi nam katastrofa klimatyczna? Świat przecież zmienia się na naszych oczach. Anomalie pogodowe, nietypowe zjawiska budzą przerażenie, ale także wprowadzają nowe reguły, które musimy zaakceptować.

Dominika Słowik pisze o tym, co wiekszość z nas woli przemilczeć. Wprowadza nas w dziwny rodzaj melancholii opisując nasze współczesne lęki i obawy. "Samosiejki" zmuszają nas do wyjścia ze swojej strefy komfortu również pod względem literackim. To oryginalna, niebanalna i zaskakująca proza zostaje w nas na dłużej.

Tym razem autorka podarowała czytelnikom zbiór opowiadań, które wspólnie układają się w niebanalną i niezwykle aktualną historię o związku człowieka z naturą oraz katastrofie klimatycznej coraz bardziej zmieniającej otaczający nas świat. Czy natura i człowiek są ze sobą splecione gęstą siecią współzależności? Czy odpowiedzią na samotność człowieka może być spotkanie z naturą?

"Samosiejki" czyta się wspaniale. Proza Dominiki Słowik jest dojrzała, wrażliwa, wielowymiarowa i utkana z niuansów. Nie sposób nie zachwycić się łatwością, z jaką autorka operuje słowem, dbałością o detale, wnikliwością w postrzeganiu rzeczywistości i czytaniu ludzkich charakterów oraz fenomenalną literacką świadomością. To książka stworzona do delektowania się słowem, pomysłem i przesłaniem oraz do odkrywania i przeglądania się w niej niczym w lustrze. Ukazuje współczesne absurdy, obnaża głęboko skrywane lęki dotyczące samotności, wyobcowania, braku kontroli i bezradności. Spotkanie z taką prozą to wyjątkowe literackie doświadczenie, polecam.

Zawsze kiedy sięgam po zbiór opowiadań zadaje sobie pytanie - jak autor, który podejmuje po raz pierwszy taką próbę gatunkową poradzi sobie z nową formą literacką, czy utwory pozostaną na jednakowym poziomie. W przypadku Dominiki Słowik po znakomitej książce Zimowla i Atlas Doppelganger byłam spokojna.

Gdybym miała porównać prozę tej autorki wskazałabym jeden kierunek - indywidualność, ulokowałabym ja gdzieś pomiędzy Annę Ciarkowską, a Zośkę Papużankę, które łączy właśnie niepowtarzalny styl i wyobraźnia.

"Samosiejki" to jeden z najbardziej spójnych i przemyślanych zbiorów opowiadań, które łączy wspólny motyw - przyroda. Pamiętacie wiersz "Cuda i dziwy" Juliana Tuwima: "Spadł kiedyś w lipcu śnieżek niebieski, szczekały ptaszki, ćwierkały pieski..." to ten utwór kojarzy mi się właśnie z opowiadaniami D.Słowik.

Ta autorka potrafi puścić wodze wyobraźni! Każdy nawet najbardziej irracjonalny pomysł na jaki wpadnie wzbudza mój podziw. Mogę się jej prozą nieskończenie zachwycać. Za co kocham jej utwory? Przede wszystkim za niesamowity zmysł obserwacji, dostrzegania tego, co na pierwszy rzut oka niewidoczne, porywanie się niczym z motyką na słońce z różnymi nawet najbardziej absurdalnymi rozwiązaniami.

Lęki, niepokój, klaustrofobia, katastrofa klimatyczna i jej skutki, dużo roślinności - to wszystko odnajdziemy właśnie w Samosiejkach. Opowiadania łączy wspólny motyw przyrody, tu wszelkie granice między światem ludzi, roślin i zwierząt zostają zatarte, te światy wzajemnie się przenikają. Niby literacki żart, a jednak potrafi ugodzić, no bo z kogo się śmiejemy? Ano z samych siebie. Autorka nie boi się tematów trudnych i umiejętnie potrafi wysadzić czytelnika ze strefy komfortu i wrzucić w świat pełen niepewności i egzystencjalnych pytań. Czy poradzimy sobie bez roślin i zwierząt? Jak będzie wyglądało nasze życie po zmianach klimatycznych?

Pani Dominika tworzy w swoich utworach plejadę dziwnych osobowości, czerpie dużo z realizmu magicznego, wplata w codzienność elementy fantastyki, a efekt finalny robi wrażenie. W "Samosiejkach" spotkamy matkę meteopatkę, która potrafi przewidywać pogodę i nią sterować, kobietę pałającą tak silną miłością do roślin, że zaczynają przerastać jej mieszkanie, czy bohaterkę, której z nosa wyrosło kłącze fasoli.

Jeśli poszukujecie w literaturze powiewu świeżości, dziwności i zaskoczenia ten zbiór opowiadań będzie idealny!

"Samosiejki" - niepozorny tytuł i dziwna okładka. To moja pierwsza myśl. Tymczasem niepozorna okładka skrywa zbiór niezwykłych opowiadań. Różnorodne i wielobarwne historie, w których autorka poddaje pod rozwagę sens istnienia człowieka bez natury. Pandemia pokazała, że przyroda bez człowieka odżywa, anektując opustoszałe miejskie przestrzenie. Kiedy ludzie izolowali się w domach, flora i fauna bez trudu wypełniły pustki. Czy może to działać w drugą stronę? Czy poradzimy sobie bez natury? Obyśmy nigdy nie musieli tego sprawdzać.

Zacznę od stylu autorki. Jest niezwykle oniryczny i sensualny. Laureatka Paszportu „Polityki” udowadnia, że biegle posługuje się słowem. Momentami jej proza przypominała mi poezję Leśmiana, dużo tu symbolizmu i obecnej w jego poezji filozofii Henriego Bergsona. Stworzonej koncepcji élan vital pędu życiowego, swoistej siły motorycznej. Filozof widział świat w nieustannym ruchu, obserwuje jego ciągłe stawanie się – proces powtarzającej się kreacji, niezwykłego momentu stwarzania z niczego, dzięki dynamicznej sile twórczej. U Dominiki Słowik to natura ma tę siłę twórczą i jest ona nadrzędna nad mocą człowieka. Te teksty zmuszają do zastanowienia. Czy jesteśmy świadkami powolnego końca antropocentryzmu? Czy aby ocaleć jako gatunek musimy się zwrócić ku naturze i zatrzymać nasze destrukcyjne działania?

Lubię opowiadania. To krótka forma literacka, dająca wiele możliwości. Mamy tu więc opowieści z dreszczykiem, jak tytułowe „Samosiejki”. Historie zabawne i zmuszające do myślenia. Od wyrastającej w nosie fasoli, po sterującą pogodą matkę meteopatkę. Komentujące aktualne wydarzenia, jak „Kwarantanna” i umiejscowione w innych czasoprzestrzeniach. Różnobarwne, dziwne i zaskakujące niczym łąką letnią porą. Ich wspólnym mianownikiem jest waga natury w naszym życiu. Lektura niepokojąca, nieoczywista i zmuszająca do refleksji. Jeśli szukacie niebanalnej i smakowitej literackiej uczty –„Samosiejki” polecają się pod rozwagę.

Za możliwość przeżycia przedpremierowo tej niezwykłej przygody serdecznie dziękuję Wydawnictwu Literackiemu.