Autor monografii przypomniał słynne zdanie Juliusza Osterwy o tym, że „teatr stworzył Bóg dla tych, którym nie wystarcza kościół”, po czym wyjaśnił, że książka poświęcona jest twórcom przekraczającym granice teatru i wkraczającym w „domenę liturgii”, „nawiązującym do szeroko pojętej strefy sacrum, do spraw ostatecznych”. Tom już w punkcie wyjścia przybiera charakter dzieła bardzo osobistego, czego autor nie ukrywa, zwracając uwagę na fakt, że niektóre umieszczone w książce teksty stanowią „gest pamięci wobec przyjaciół”.
z recenzji dra hab. Patryka Kenckiego
Tadeusz Kornaś dysponuje unikalną wiedzą, która pozwala mu rozpoznać w dziele teatralnym kody liturgiczne, tworzące oryginalny „szyfr transcendencji”. Z powodu gwałtownego zeświecczenia kultury Zachodu, dla większości widzów (ale i teatrologów) jest to szyfr nie tylko trudny do odczytania, ale nawet zauważenia. Autor przypomina powstałe w wieku XX teksty i spektakle, których nie sposób zrozumieć bez znajomości liturgii. Dotyczy to zarówno pism Limanowskiego i Osterwy, spektakli Schillera, Grotowskiego, Białoszewskiego, dzieł Nowosielskiego (jako autora scenografii teatralnej) czy Roberta Pożarskiego. Kornaś dysponuje też wyjątkową wrażliwością na metafizyczny wymiar sztuki, w szczególności zaś kwestie związane ze śmiercią człowieka i końcem świata (tzw. „Rzeczy ostateczne”), dzięki czemu potrafi przenikliwie interpretować dzieła Mikulskiego, Kajzara, Jarnuszkiewicza. Perspektywa eschatologiczna pojawia się nawet we wspomnieniu o teatrologicznej działalności Zbigniewa Osińskiego.
z recenzji dra hab. Jacka Kopcińskiego
O autorze
Dr hab. Tadeusz Kornaś, prof. UJ- pracuje w Katedrze Teatru i Dramatu na Wydziale Polonistyki. Opublikował m. in. książki: Włodzimierz Staniewski i Ośrodek Praktyk Teatralnych „Gardzienice” (2004), Aniołom i światu widowisko (2009), Schola Teatru Węgajty. Dramat liturgiczny (2012), Apologie. Szkice o teatrze i religii (2017). W latach 1997-2009 był redaktorem Gazety Teatralnej „Didaskalia” (w latach 2004-2008 redaktorem naczelnym). Od roku 2016 jest członkiem kolegium redakcyjnego kwartalnika „Teatr Lalek”.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii teatr
Czy książka "Sam teatr nie wystarcza" skupia się wyłącznie na historii polskiej sceny?
Publikacja ta koncentruje się przede wszystkim na przenikaniu się teatru ze sferą sacrum, liturgią oraz zagadnieniami eschatologicznymi. Autor analizuje twórczość artystów, którzy wykraczają poza ramy tradycyjnego widowiska w poszukiwaniu głębszego sensu duchowego. Czytelnik odnajdzie tu rozważania o pracach takich twórców jak Reduta, Białoszewski czy Nowosielski w kontekście ich dążeń do transcendencji. Jest to pozycja łącząca rzetelną wiedzę teatrologiczną z bardzo osobistą perspektywą badacza. Całość dopełniają refleksje nad współczesnym rozumieniem obrzędu w sztuce.
Jakich konkretnych artystów i nurtów dotyczy analiza Tadeusza Kornasia?
Autor poddaje analizie dorobek kluczowych postaci polskiej kultury, w tym m.in. Juliusza Osterwy, Jerzego Grotowskiego oraz Jerzego Nowosielskiego. W książce szczegółowo omówiono koncepcje teatru liturgicznego, działalność Reduty oraz metafizyczny wymiar prac plastyczno-teatralnych. Teksty przybliżają także mniej oczywiste wątki, takie jak twórczość Helmuta Kajzara czy scenografie autorstwa wybitnych malarzy. To kompendium wiedzy o twórcach, dla których teatr stanowił formę poszukiwania absolutu. Każdy z rozdziałów rzuca nowe światło na znane dzieła poprzez pryzmat duchowości.
Jaki charakter mają teksty zawarte w tym tomie studiów?
Książka stanowi połączenie rzetelnych monografii naukowych z bardzo osobistymi esejami, będącymi często gestem pamięci autora wobec przyjaciół. Tadeusz Kornaś posługuje się językiem precyzyjnym, lecz nasyconym wrażliwością na metafizyczny wymiar sztuki i ludzkie przemijanie. Poszczególne rozdziały odkrywają przed czytelnikiem "szyfr transcendencji", który pozwala zrozumieć ukryte kody religijne w spektaklach XX wieku. Dzięki temu lektura staje się intelektualną podróżą przez najważniejsze teksty i widowiska polskiej awangardy teatralnej. Autor unika suchych faktów na rzecz pogłębionej interpretacji idei.
Czy do zrozumienia treści wymagana jest wiedza z zakresu religioznawstwa?
Znajomość podstaw liturgii i symboliki chrześcijańskiej znacznie ułatwia pełne odczytanie interpretacji prezentowanych przez autora. Tadeusz Kornaś wyjaśnia jednak kluczowe pojęcia i konteksty, co pozwala na śledzenie wywodu osobom zainteresowanym głównie teatrologią. Publikacja rzuca nowe światło na dzieła, które w zlaicyzowanej kulturze bywają interpretowane w sposób powierzchowny. Lektura pomaga dostrzec głębokie powiązania między obrzędem a współczesną praktyką teatralną. Jest to doskonałe narzędzie dla badaczy chcących zrozumieć religijne korzenie współczesnego dramatu.
Dla kogo ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Książka nie jest przeznaczona dla osób poszukujących lekkich, kronikarskich opisów popularnych spektakli czy anegdot z życia aktorów. Ze względu na swój akademicki rodowód oraz głębokie osadzenie w filozofii i teologii, publikacja wymaga od czytelnika dużego skupienia oraz gotowości do analizy trudnych zagadnień. Osoby niezainteresowane duchowym wymiarem sztuki mogą uznać szczegółowe analizy kodów liturgicznych za zbyt specyficzne lub hermetyczne. Jest to lektura skierowana do świadomego odbiorcy, gotowego na konfrontację z tematyką śmierci i sacrum. Nie poleca się jej jako wstępnego podręcznika do historii teatru dla początkujących.
