Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo

Od samego początku ciężko czytało mi się książkę. Napisana jest językiem typowym dla ówczesnych czasów (rzecz jasna!). To sprawiło, że miałam flashbacki z czasów szkolnych, kiedy to trzeba było czytać lektury pisane właśnie w taki sposób, przy których najczęściej sobie przysypiałam. Nie chciałam się jednak do niej zniechęcać, bo przecież sięgając po książkę, której akcja toczy się na początku XIX wieku, wiedziałam na co się piszę. Brnęłam dalej, poznając losy bohaterów. I dla mnie ta książka jest po prostu nudna. Brak w niej wartkiej akcji, niektóre fragmenty musiałam czytać kilka razy, bo po prostu odpływałam myślami nie wiadomo gdzie. Kompletnie nie przykuła mojej uwagi. Rzadko zdarza mi się odkładać książkę, nim skończę ją czytać. Tej niestety nie byłam w stanie doczytać do końca, choć bardzo mocno się starałam.

Przed napisaniem tej opinii postanowiłam przejrzeć recenzje innych osób na jej temat. Ależ się zaskoczyłam! Inni aż pieją nad nią z zachwytu. Naprawdę, nie znalazłam ani jednej negatywnej opinii. Tak więc, to książka chyba po prostu nie dla mnie.

Widać, że autorka mocno się napracowała, aby oddać ducha tamtych czasów. Gratuluję, że udało jej się spisać losy swojej rodziny i podzielić się nimi ze światem.

Rany co to za książka. Dawno już, żadna lektura mnie tak nie pochłonęła jak „Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo”. Jest to pierwszy tom serii i mam nadzieję, że na kolejne części nie będę musiała długo czekać. Książka zabrała mnie do początków XIX wieku na Kujawy, gdzie o swoje szczęście postanowiło zadbać dwoje zakochanych w sobie ludzi. Historia opisana w książce jest historią inspirowaną prawdziwymi wydarzeniami, co sprawiło, że tym bardziej chciałam poznać los ludzi żyjących 200 lat temu.

„Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo” to historia Hanki i Antka. Dziewczyna od zawsze miała ukrytą siłę i determinację. Antek z kolei musiał długo nad czymś myśląc, aż podjął jakąś decyzję. Zwłaszcza tą o małżeństwie. Hanka to córka komornicy, najbiedniejszej klasy społecznej. Antek to syn rataja. Był również chłopem, ale powodziło się mu lepiej. Miłość jednak nie patrzy na status społeczny i młodzi postanawiają pobrać się pomimo, że zarówno matka Hanki jak i rodzice Antka nie zgadzali się początkowo na ten związek. Po ślubie młode małżeństwo postanowiło wyruszyć w poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi. I tak trafili do Naczachowa, do pustej wsi, przez którą przeszedł mór. To tutaj postanowili założyć rodzinę i walczyć o swoją pozycję w nowej społeczności.

W tej historii podoba mi się wszystko. Małżeństwo, które gdy kłóci się to śpiewa do siebie, opis polskiej wsi, która totalnie różni się od dzisiejszej. Ciężka praca i radość z małych sukcesów, wiara w Boga ale również w boginki… to wszystko sprawia, że czuć klimat XIX wieku. Książka nie należy do grubasek, ale naprawdę posiada bardzo szczegółowy i nie nurzący opis życia w czasach innych niż dzisiaj. Lektura dostarczyła mi wielu emocji. Nie raz wzruszyła i nie jeden raz rozbawiła.

Jeśli lubicie książki, które przybliżają nam życie ludzi sprzed 200 lat to „Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo”, jest właśnie dla Was.

Najgorzej, kiedy książka jest tak dobra, że ciężko zebrać myśli, aby napisać coś sensownego.

A w książce wcale nie musi się wiele dziać, żeby móc się nią zachwycić. Wystarczy piękny język i dobrze wykreowane realia świata, w którym została osadzona fabuła. “Saga o ludziach ziemi” do takich tekstów należy. Tu wszystko toczy się swoim rytmem. To książka, w której troski i nieszczęścia przeplatają się z radościami i zabawą.

Zakochani w sobie Hanka i Antek postanawiają opuścić rodzinną wieś. Osiedlają się w nowym miejscu, Naczachowie, które opustoszało z powodu zarazy. To jedyna taka szansa na nowe możliwości, a przede wszystkim na stanie się samodzielnymi gospodarzami, we własnym domu.

Autorka odczarowała polską, smutną, zapracowaną wieś. Piękną polszczyzną, świetnymi dialogami i humorem namalowała obraz społeczności, w której każdy zna swoje miejsce i wie, że wzajemna pomoc pozwoli na zbudowanie solidnych fundamentów na kolejne pokolenia. Wspaniale, że po tylu latach od napisania “Chłopów”, powstała tak szczera i barwna opowieść o tym, co skrywała polska wieś po 1816 roku.

“Saga o ludziach ziemi” to książka, w której bohaterowie jednocześnie wierzą zarówno w Boga, jak i czarownice. To książka o pierwszych miłościach, problemach, ciężkiej pracy, ale przede wszystkim o umiejętności budowania szacunku w hermetycznym świecie. I w końcu, ta książka ma w sobie coś magicznego, co nie pozwala się od niej oderwać. Może to urok polskiej wsi – bo gdzie, jak nie tam ukryjesz się za stogiem siana? Bo gdzie jak nie tam uleczy cię wiejska znachorka? Gdzie jak nie tam poczujesz się jak w domu?

Z niecierpliwością czekam na drugi tom!

Niektóre historie mają bardzo długi żywot, drugie giną wraz z tymi, którzy je tworzyli, jeszcze inne zostają odnalezione pomiędzy opowieściami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie. Nie każdy zostanie zapamiętany dokładnie takim jakim był, lecz jego obraz ktoś może odnajdzie w życiorysach potomków, a zarys wcześniejszego przekazu, tak samo jak dostrzega się, w rysach twarzy czy gestach.

Lepszy los z rzadka przychodzi sam, niekiedy trzeba dużo zaryzykować, bez jakiejkolwiek gwarancji na powodzenie. Antoni i Hanka Jóźwiakowie nie chcą za wiele, ale wiedzą, że jeśli nie wykorzystają tej małej szansy, jaka pojawiła się, powielą dolę swoich rodziców, dziadków. W nowym miejscu budują swoją rodzinę i przyszłość, czy lepszą? Na takie rozmyślania mają mało czasu, ciężka praca u Pana Dziedzica oraz na swoim skrawku nie pozwala na marnowanie czasu, a ten nie pytając nikogo o zdanie wciąż biegnie przed siebie przynosząc małe radości i większe frasunki. Świat nie stoi w miejscu, nie tak dawno Jóźwiakowie osiedlili się z daleka od wszystkiego, co znali, teraz już okrzepli, lecz życie kołem się toczy, daje i odbiera. Czy już zawsze będą z pokorą schylali głowy, chociaż gotuje się w nich z gniewu na niesprawiedliwość? Ich mała społeczność okrzepła, nawiązały się nowe więzy, nie zawsze takie jakby chcieli. Nowe stało się już starym, a kolejny życiowy zakręt rysuje się na horyzoncie. Patrzeć za siebie i trzymać się tego, co znane jest łatwiej, czy uda się dostrzec kolejną okazję do zrobienia kroku ku temu, o co walczą w milczeniu i bez broni?

Książka, która czyta się sama? Z pewnością do tej kategorii należy „Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo”, odłożyć się jej nie da, zresztą po co? Nie jeśli, ale kiedy rozpoczniemy lekturę wchodzimy do świata, wydającego się nam jakoś tam znanego, lecz nic bardziej mylnego. To, co przygotowała dla czytelników Anna Fryczkowska jest niezwykłą opowieścią, piękną w opisach świata, jaki dawno minął, chociaż wciąż odbija się echami, nie zawsze dostrzeganymi od razu. Pisarka oczami i ustami swoich bohaterów ukazuje rzeczywistość sprzed ponad dwustu lat, jednak nie tą mieszczańska, pałacową lub kojarzoną z szlacheckim dworkiem, a o wiele bardziej zgrzebną. Tą, o jakiej zbyt często zapominamy lub ukazywaną jako dodatek albo tło. Tym razem jest na pierwszym planie, tak samo jak i postacie, dzięki którym ją poznajemy taką jak i oni ją widzieli, jednocześnie prostą, ale rządzącą się swoimi prawami. Co jest tak wciągające w tej historii? Najłatwiej byłoby powiedzieć wszystko, najlepiej przekonać się o tym samemu poznając ją. Wskazać jeden, dwa, trzy elementy można, lecz nie oddadzą wrażenia zmieniających się pór roku, upływającego czasu, emocji odczuwanych przez narratorów, styku kilku kultur i przede wszystkim magii tego, co już odeszło, ale pozostawiło ślad na zawsze. „Saga o ludziach ziemi. Wpatrzeni w niebo” jest kroniką ludzi, jakich życiorysy stały się tłem do kolejnych generacji, zapomnianych, wydających się, niesprawiedliwie, mało znaczącymi w ogólnym rozrachunku dziejowym. Anna Fryczkowska nie odkurzyła ich losów, autorka oddała im głos, by sami opowiedzieli o sobie, własnymi słowami, o tym, co było ich chlebem powszednim. Tym razem wielka historia jest jedynie pogłosem niosącym się z dala, to, co najważniejsze dzieje się tam gdzie są oni, a nie gdzie ich nie ma.

Zaczyna się niepozornie. Ot, kolejna chłopska opowieść o życiu na wsi. O rodzinach biednych i tych nieco bardziej zamożnych, o wielkiej miłości i aranżowanych małżeństwach. O spięciach między dworem i chłopami, o ich ciężkim losie pod pańskim batogiem… Ot, opowieść o ludziach ziemi.

Ale niech was nie zwiodą pozory. W tej książce tkwi znacznie więcej.

Hanka i Antek Józwiakowie wiedzą, że żeby coś w życiu mieć, trzeba na to zarobić ciężką pracą własnych rąk. Gdy los daje im szansę na lepsze życie, pakują swój skromny dobytek i ruszają przed siebie. W Naczachowie początki wcale nie są łatwe, choć puste chałupy z czasem zapełniają się sąsiadami, a ziemia wydaje plony zasiane jeszcze przez poprzedników, wciąż brakuje rąk do pracy. Choć nasi bohaterowie pracują od rana do wieczora, kolejnego dnia wcale nie jest lżej. Jednak ten trud osładza im miłość i nadzieja, że już wkrótce będzie lepiej…

Anna Fryczkowska spisując historię swojej rodziny stworzyła piękną opowieść o czasach niezwykle burzliwych przemian. Mimo, że wojna zawsze toczyła się gdzieś „daleko” od Naczachowa, nigdy nie przechodził bez echa. Zmiany polityczne, geograficzne, ekonomiczne… to wszystko niczym woda wsiąka powolutku w ziemię dziedzica, niosąc ze sobą nowe idee i wyzwania. Jednak jak filozoficznie zauważa autorka, „car jest daleko a dziedzic blisko”, dlatego rodzinne strony, które opisuje, długo opierają się zmianom.

Saga o ludziach ziemi jest niezwykłym wspomnieniem o XIX wiecznej wsi polskiej, stadium zbiorowej mądrości chłopskiej ale i również niemal stereotypowych wad ludu, które wyssane z mlekiem matek przechodziły na kolejne pokolenia. Anna Fryczkowska nie gloryfikuje chłopów, mimo że pisze o własnej rodzinie bez skrupułów pokazuje ich upór i niechęć do zmian, zacofanie i ciemnotę oraz paniczny strach przed nowym i nieznanym. Pokazuje jak ogromny wpływ na ludzkie życie miał Kościół katolicki i jak bardzo słabo wykształceni byli wtedy ludzie, a im mniej wiedzieli tym łatwiej było nimi władać. Wdrukowana w geny niechęć do zmian, podsycana retorykom katolickich księży jedynie potęgowała niechęć do nauki i szkoły, z czego co sprytniejsi szlachcice ochoczo korzystali. Autorka w swojej opowieści przypomina też o ogromnych nierównościach społecznych i panującej na wsiach biedzie, czymś co nam współczesnym ledwo mieści się w głowach. Bo warto pamiętać, że bieda jaką znamy teraz nijak ma się do tego, w jakich warunkach bytowali ludzie jeszcze 200 lat temu.

Podsumowując Saga o ludziach ziemi to niezwykle wzruszająca podróż przez wspomnienia o krewnych autorki, w których tak naprawdę każdy z nas może dostrzec ziarno historii swojego rodu. Pełna barwnych opisów XIX wiecznej wsi, przesądów, zabobonów ale także tradycji i codziennych sposobów na ułatwienie sobie życia. Poruszająca, piękna i ciekawa. Ja czytałam z zapartym tchem i teraz bardzo czekam na kolejny tom, który znów przeniesie mnie w przeszłość.

Za egzemplarz recenzencki dziękuję Wydawnictwu WAB

#współpracarecenzencka

#współracabarterowa

#współpracareklamowa

,,(...)a potem nie mogliśmy się nadziwić, że jednego kwitnącego kłosa w ogóle nie czuć, ale gdy się całym kwitnącym polem żyta zaciągnąć, zapach upaja i rozmarza, taka w życie siła."

Mam dla was książkę, która upaja jak nieporównywalny z niczym innym zapach kwitnących zbóż, bliskość natury czy spacery bosymi stopami po świeżo skoszonej trawie. Saga rodzinna, która nie dość, że zachwyca rozbudowaną opowieścią o kilku pokoleniach chłopów zamieszkujących obszary współczesnych Kujaw, to jeszcze pobudza wyobraźnię słowiańskim realizmem magicznym. Po jej stronach przechadzają się leśne boginki, czarownice ważące mikstury zdrowotne i umarli, którzy nawiedzają swoich potomków. Ja zostałam oczarowana, praktycznie od pierwszej strony i ten stan trwał aż do ostatniej. Cudowna.

To powieść, która pokazuje, że cudze chwalimy, a swego nie znamy i jak udowodniła autorka - dysponujemy tak piękną i bogatą historią oraz wiejską kulturą, którą należy pielęgnować i jak najszerzej pokazywać. Saga o ludziach ziemi była dla mnie przeniesieniem mnie do czasów moich przodków, o których dawniej opowiadała mi babcia, gdy właścicielami wsi byli bogaci dziedzice, a chłopi musieli odrabiać pańszczyznę. Anna Fryczkowska, w pięknych, odrobinę poetyckich słowach, które zostały wystylizowane na wiejską gwarę snuje opowieść o świętach, tradycjach, narodzinach, ślubach i pogrzebach. O głębokim szacunku do ziemi, która wydziera z człowieka mnóstwo sił, karmi go, a na koniec życia służy mu za wieczną kolebkę. Odrobina magii i słowiańskich wierzeń dodaje jej mnóstwo klimatu.

Saga rozpoczyna się w roku 1816, kiedy to przez Kujawy przeszła epidemia. Niektóre wsie całkowicie opustoszały, pomarli wszyscy mieszkańcy, których głównym obowiązkiem była ciężka praca na roli bogatego dziedzica. Antek i Hanka, młode małżeństwo zostają zwabieni do Naczachowa obietnicą większego pola, mniejszej pańszczyzny, nie wiedzą dlaczego wioska jest opuszczona. Tak rozpoczyna się kilkupokoleniowa historia pełnej znoju pracy, walki o własny kawałek ziemi, przepychania się z ludzkimi słabościami, przywarami i rządzącymi nimi namiętnościami.

Polecam, z całego serca. To jedna z najpiękniejszych powieści jakie przeczytałam w tym roku. Jeśli tak jak ja kochacie sagi rodzinne, zwłaszcza z akcją toczącą się na wsi, cenicie sobie odrobinę magii, a przy tym chcecie przeczytać naprawdę dobrą polską powieść to koniecznie zwróćcie na nią uwagę. Premiera już 14 czerwca. Na coraz dłuższe czerwcowe wieczory, przesycone słodkim i ciężkim zapachem kwitnących robinii akacjowych i jaśminów będzie to wybór po prostu idealny.