Nikita Pietrow to wybitny rosyjski badacz historii najnowszej; jest autorem ponad 100 prac poświęconych historii terroru w sowieckiej Rosji.
Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego – zdelegalizowanego przez Putina w grudniu 2021 r. – rosyjskiego Stowarzyszenia Memoriał,organizacji pozarządowej broniącej praw człowieka i dokumentującej stalinowskie zbrodnie.
„Psy Stalina” ukazały się po raz pierwszy drukiem w Rosji w 2011 r. pt. „Oprawcy. Oni wykonywali rozkazy Stalina”. Monografia Pietrowa, opublikowana rok później przez wydawnictwo Demart w Polsce, przedstawia ludzi bezpośrednio zaangażowanych w realizację „zadań specjalnych” podejmowanych przez NKWD.
Wśród nich są m.in. kierujący NKWD od 1938 r. do śmierci Stalina w 1953 r. Ławrientij Beria i podporządkowani mu Wsiewołod Mierkułow, bracia Bogdan i Amajak Kobułowowie, Lew Włodzimirski, Borys Rodos, Michaił Riumin, Lew Szwarcman, Wasilij Błochin, Michaił Malcew, Wasilij Ulrich.
Obecne wydanie to wzbogacona i rozszerzona edycja w stosunku do pierwszego wydania tej książki,
uzupełniona o biogramy m.in. Canawy (Ławrientija Drugiego), Pawła Sudopłatowa, Nauma Eitingona czy zabójców z Sandarmochu, gdzie w latach 1937–1938 „zlikwidowano” ponad 9500 osób, w tym wielu Polaków.
W książce znajduje się rozdział w całości poświęcony zbrodni katyńskiej. Pietrow poza opisem technologii rozstrzeliwań umieścił w nim listę zbrodniarzy NKWD uczestniczących w zamordowaniu prawie 22 tys. polskich obywateli wiosną w 1940 r. Z kolei w rozdziale „Mały Katyń” autor opisuje tzw. obławę augustowską, wciąż niewyjaśnioną zbrodnię na Podlasiu popełnioną w 1945 r. przez SMIERSZ na prawie 600 polskich obywatelach: żołnierzach i cywilach przeciwdziałających sowietyzacji Polski.
O książce
Wartość dokumentacyjną pracy Nikity Pietrowa trudno przecenić. Ujawnia on mechanizmy funkcjonowania państwowego systemu zbrodni, represji i zastraszania społeczeństwa.
prof. Adam Daniel Rotfeld, były szef MSZ i współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura faktu
Co wyróżnia książkę "Psy Stalina. Wydanie rozszerzone" na tle poprzedniej edycji?
Wydanie rozszerzone zawiera dodatkowe biogramy kluczowych funkcjonariuszy NKWD oraz nowe informacje o masowych zbrodniach w Sandarmochu. Czytelnicy znajdą tu szczegółowe opisy postaci takich jak Ławrientij Canawa czy Paweł Sudopłatow, których nie uwzględniono w pierwszym wydaniu. Publikacja została wzbogacona o listę katów biorących udział w operacjach specjalnych, co czyni ją kompletnym kompendium wiedzy o aparacie represji. To niezbędna pozycja dla osób szukających najpełniejszego opracowania dotyczącego personalnej odpowiedzialności za sowiecki terror.
Czy w publikacji znajdują się konkretne nazwiska osób odpowiedzialnych za zbrodnię katyńską?
Tak, autor zamieścił w książce szczegółową listę zbrodniarzy NKWD uczestniczących w zamordowaniu polskich obywateli wiosną 1940 roku. Nikita Pietrow precyzyjnie opisuje technologię rozstrzeliwań oraz mechanizmy decyzyjne, które doprowadziły do tej narodowej tragedii. Rozdział poświęcony Katyniowi opiera się na rzetelnych kwerendach archiwalnych, ujawniając tożsamość bezpośrednich wykonawców wyroków. Dzięki temu praca ma ogromną wartość dokumentacyjną dla badaczy historii Polski i ZSRR.
Jaką tematykę porusza rozdział dotyczący tak zwanego Małego Katynia?
Rozdział ten opisuje obławę augustowską z 1945 roku, będącą największą niewyjaśnioną zbrodnią dokonaną na Polakach po II wojnie światowej. Autor analizuje działania formacji SMIERSZ skierowane przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu i ludności cywilnej na Podlasiu. W tekście przedstawiono losy blisko 600 osób, które zaginęły bez wieści w wyniku sowieckich operacji pacyfikacyjnych. Lektura pozwala zrozumieć brutalną skalę sowietyzacji ziem polskich w okresie powojennym.
Czy książka skupia się bardziej na polityce, czy na biografiach konkretnych oprawców?
Publikacja koncentruje się przede wszystkim na sylwetkach wykonawców rozkazów, przedstawiając ich jako tryby w maszynie państwowego terroru. Czytelnik poznaje historie takich postaci jak Wasilij Błochin czy Borys Rodos, z naciskiem na ich bezpośredni udział w torturach i egzekucjach. Pietrow odchodzi od ogólnej historii politycznej na rzecz drobiazgowej analizy biograficznej ludzi odpowiedzialnych za funkcjonowanie NKWD. Taka perspektywa pozwala lepiej zrozumieć psychologię oraz strukturę sowieckiego aparatu bezpieczeństwa.
Dla jakiego typu czytelnika ta pozycja może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Książka nie jest odpowiednia dla osób o dużej wrażliwości, ponieważ zawiera drastyczne opisy metod tortur oraz szczegółowe relacje z masowych egzekucji. Ze względu na swój charakter dokumentalny i dużą liczbę nazwisk oraz faktów historycznych, może być nużąca dla czytelników szukających lekkiej literatury sensacyjnej. Publikacja wymaga od odbiorcy skupienia oraz gotowości na konfrontację z mroczną i brutalną stroną historii XX wieku. Nie poleca się jej również młodszym czytelnikom ze względu na bardzo ciężką tematykę zbrodni przeciwko ludzkości.
