Powieść historyczna była ulubionym gatunkiem Stanisława Rembeka. Jeśli wierzyć słowom pisarza, pierwszy taki utwór napisał w wieku sześciu (!) lat. „Przemoc i szabla. Powieść z XVIII wieku” to pierwsza opublikowana powieść historyczna autora „W polu” (wydrukowana w roku 1939w odcinkach na łamach „Kuriera Porannego”). Na formę książkową musiała jednak zaczekać do roku 2011. Zaważyła na tym problematyka powieści, a zwłaszcza sposób ukazania Rosjan. W „Przemocy i szabli” podbijają oni Polskę w imieniu rzekomo prześladowanych innowierców, jak jej działaniom patronują zachodni intelektualiści, walczący z polską nietolerancją. Rembek opisuje wydarzenia, które rozgrywały się w Polsce, głównie w Warszawie, po głośnym uwięzieniu i wywiezieniu posłów opozycji do Kaługi na rozkaz rosyjskiego posła w Warszawie, Repnina, co doprowadziło do zawiązania konfederacji barskiej w lutym roku 1768. Te dramatyczne i kluczowe dla dziejów Polski wypadki, rozgrywające się w ciągu kilku burzliwych miesięcy, oglądamy oczyma najmłodszego ówczesnego, bo ledwie dwudziestoletniego, posła na sejm, Józefa Wybickiego.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska lub z serii Dzieła Zebrane
W jakim konkretnym okresie historycznym osadzona jest akcja tej powieści?
Akcja książki rozgrywa się w burzliwym XVIII wieku, koncentrując się na kluczowych wydarzeniach z 1768 roku związanych z zawiązaniem konfederacji barskiej. Fabuła przenosi czytelnika do Warszawy, gdzie śledzimy polityczne intrygi oraz rosyjskie wpływy pod wodzą posła Repnina. Autor z niezwykłą dbałością o szczegóły oddaje realia epoki, w której Rzeczpospolita zmagała się z utratą suwerenności i wewnętrznymi podziałami. Jest to lektura obowiązkowa dla pasjonatów historii poszukujących rzetelnego, literackiego obrazu tamtych przełomowych chwil.
Czy Józef Wybicki jest głównym bohaterem prowadzącym czytelnika przez fabułę?
Tak, wszystkie wydarzenia w powieści obserwujemy z perspektywy dwudziestoletniego Józefa Wybickiego, będącego wówczas najmłodszym posłem na sejm. Czytelnik towarzyszy mu w dramatycznych momentach historycznych, co pozwala na osobiste przeżycie upadku dawnego porządku państwowego. Taki zabieg narracyjny nadaje opowieści dynamiki i pozwala lepiej zrozumieć motywacje młodych patriotów tamtego okresu. Postać Wybickiego stanowi solidny fundament dla całej osi fabularnej utworu, łącząc fakty historyczne z literacką wizją autora.
Dlaczego Przemoc i szabla. Dzieła zebrane. Tom 7 czekała tak długo na wydanie?
Głównym powodem wieloletniego opóźnienia była kontrowersyjna tematyka polityczna oraz bezkompromisowy sposób przedstawienia działań Rosjan na ziemiach polskich. Choć powieść publikowano w odcinkach prasowych już w 1939 roku, cenzura i powojenne uwarunkowania polityczne uniemożliwiły jej pełne wydanie książkowe aż do 2011 roku. Stanisław Rembek odważnie opisuje mechanizmy manipulacji i rzekomej ochrony mniejszości, które służyły jako pretekst do zbrojnej interwencji w Rzeczypospolitej. Dzięki temu tomowi czytelnicy otrzymują wreszcie dostęp do pełnej wersji tej przez dekady niedostępnej i ważnej prozy.
Dla jakiego typu czytelnika ta powieść historyczna może być zbyt wymagająca?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących lekkiej, czysto przygodowej beletrystyki pozbawionej głębokiego tła politycznego i społecznego. Ze względu na gęstą sieć faktów historycznych, obecność autentycznych postaci oraz specyficzny język, lektura wymaga od odbiorcy dużego skupienia i cierpliwości. Nie jest to również pozycja polecana czytelnikom, którzy unikają tematów związanych z brutalną grą dyplomatyczną oraz pesymistyczną analizą narodowych dziejów. Dzieło to docenią przede wszystkim koneserzy literatury pięknej o wysokim poziomie realizmu i merytorycznej głębi.
Czy ten tom można czytać bez znajomości pozostałych części serii Dzieła zebrane?
Powieść stanowi całkowicie zamkniętą całość fabularną i można ją czytać niezależnie od innych książek wchodzących w skład kolekcji. Choć fizycznie jest to siódmy tom serii, merytorycznie dotyczy on odrębnego epizodu historycznego, jakim jest konfederacja barska i wydarzenia ją poprzedzające. Numeracja wynika wyłącznie z porządku edytorskiego pism zebranych Stanisława Rembeka, a nie z ciągłości akcji pomiędzy poszczególnymi woluminami. Jest to doskonały punkt wyjścia dla osób chcących poznać twórczość tego wybitnego pisarza bez konieczności kompletowania całego zbioru.
