Opowieść Cezarego Chlebowskiego o Janie Piwniku „Ponurym” (1912–1944) i jego żołnierzach, oparta na dokumentach oraz relacjach uczestników walk II wojny światowej.
„Ponury” to postać legendarna – cichociemny, dowódca II odcinka „Wachlarza” i akcji odbicia więźniów z niemieckiego więzienia w Pińsku, potem dowódca sił partyzanckich Armii Krajowej w rejonie Gór Świętokrzyskich oraz szef Kedywu okręgu radomsko-kieleckiego AK, a w 1944 r. dowódca oddziału wchodzącego w skład Nadniemeńskiego Zgrupowania Partyzanckiego AK, kawaler Orderu Virtuti Militari. Autor książki opisał jego szlak bojowy: od lądowania na spadochronie pod Łyszkowicami w pobliżu Skierniewic w nocy z 7 na 8 listopada 1941 r. aż po bohaterską śmierć poniesioną w ataku na niemieckie bunkry pod Jewłaszami na Nowogródczyźnie 16 czerwca 1944. Tytuł książki to ostatnie słowa „Ponurego” – prośba skierowana do jego podkomendnych, współtowarzyszy walki.
W obecnej edycji książki Cezarego Chlebowskiego, której poprzednie wydania – uzupełniane, korygowane i rozszerzane – spotykały się z ogromnym zainteresowaniem czytelników, opublikowano przedmowę napisaną przez dra Marka Jedynaka, poświęconą problematyce badań nad życiorysami kadry oficerskiej AK. Zamieszczono też obszerny aneks, zawierający kompletną listę oficerów i żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” – z informacjami zaktualizowanymi w tym wydaniu według stanu wiedzy na 31 maja 2021 roku. Tom zawiera również dwie mapki, ukazujące tereny działań „Ponurego” w Górach Świętokrzyskich oraz na Nowogródczyźnie, a ponadto 36 archiwalnych ilustracji oraz indeks osób.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii reportaż
Czy książka zawiera materiały archiwalne i mapy ułatwiające śledzenie działań partyzanckich?
Tak, publikacja jest wzbogacona o 36 archiwalnych fotografii oraz dwie szczegółowe mapy obrazujące szlak bojowy "Ponurego". Dzięki tym materiałom czytelnik może dokładnie zlokalizować miejsca potyczek w Górach Świętokrzyskich oraz na Nowogródczyźnie. Dodatkowo w tomie znajduje się indeks osób, co ułatwia szybkie odnajdywanie konkretnych postaci historycznych wspomnianych w tekście. Takie opracowanie graficzne i merytoryczne znacząco podnosi wartość edukacyjną tego reportażu historycznego.
Jakie nowe informacje znajdę w tym wydaniu "Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie"?
To wydanie zawiera zaktualizowany aneks z kompletną listą żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" według stanu wiedzy na maj 2021 roku. Czytelnicy otrzymują również nową przedmowę autorstwa dra Marka Jedynaka, która przybliża kulisy najnowszych badań nad kadrą oficerską Armii Krajowej. Treść została zweryfikowana i uzupełniona o ustalenia historyczne poczynione po ukazaniu się poprzednich edycji, co czyni ją najbardziej aktualnym źródłem wiedzy o tych wydarzeniach. Jest to kluczowe kompendium dla osób poszukujących rzetelnych faktów o polskim państwie podziemnym.
Czy ta książka jest fabularyzowaną powieścią, czy rzetelnym dokumentem historycznym?
Pozycja ta jest klasycznym reportażem historycznym opartym wyłącznie na autentycznych dokumentach i relacjach naocznych świadków. Cezary Chlebowski zrezygnował z literackiej fikcji na rzecz drobiazgowego odtworzenia losów Jana Piwnika i jego podkomendnych. Każdy opisany incydent, od lądowania cichociemnego pod Łyszkowicami po walki pod Jewłaszami, znajduje potwierdzenie w źródłach archiwalnych. Styl autora łączy w sobie precyzję badacza z narracją, która pozwala zrozumieć realia życia partyzanckiego bez uciekania się do zmyślonych wątków.
Dla jakiego typu czytelnika ta lektura może okazać się zbyt wymagająca?
Książka nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej, beletrystycznej powieści wojennej z dużą ilością dialogów. Ze względu na swój dokumentalny charakter zawiera ona liczne nazwiska, daty oraz szczegółowe wykazy jednostek, co wymaga od odbiorcy dużego skupienia podczas czytania. Czytelnicy nieprzepadający za suchymi faktami i analizą dokumentów archiwalnych mogą poczuć się przytłoczeni ogromem materiału faktograficznego. Jest to pozycja skierowana do pasjonatów historii, którzy cenią autentyzm ponad literacką rozrywkę i uproszczenia fabularne.
Czy autor skupia się wyłącznie na postaci dowódcy Jana Piwnika?
Choć Jan Piwnik jest centralną postacią, książka szczegółowo opisuje również losy i odwagę jego żołnierzy z oddziałów Armii Krajowej. Autor oddaje głos uczestnikom walk, przybliżając sylwetki wielu oficerów i szeregowych walczących w rejonie Gór Świętokrzyskich oraz na Kresach. Publikacja ukazuje dynamikę działań całych zgrupowań, a nie tylko biografię jednego dowódcy, co daje pełny obraz partyzanckiego wysiłku. Pozwala to na głębokie zrozumienie funkcjonowania struktur Kedywu w skrajnie trudnych warunkach okupacyjnych.
