Pojechałam do brata na południe. Saga rodziny Kippów. Tom 1

Na co dzień nie sięgam po tego typu literaturę, jednak zachęciła mnie akcja z wspólnym czytaniem książek autorki w lutym i postanowiłam wziąć udział. Co prawda przeczytałam tylko pierwszy tom, ale wiem już czy było warto. Jesteście ciekawi?

'Sprzątałam lęki brata tak samo jak swoje. Przypominało to grę w tetrisa. Klocki trafiały w odpowiednie miejsca odpędzając wszelkie próby myślenia o czymś innym.'

Jana wraca do rodzinnej wsi, aby pomóc bratu. Zatrudnia się jako pomoc osobom starszym i wdaje się w romans z sąsiadem. Jednocześnie wracają do niej demony i sprawy z przeszłości. Jak potoczą się losy kobiety?

Powrót do rodzinnego domu często wiąże się z silnymi emocjami. Tym bardziej, kiedy dzieciństwo nie było kolorowe i usłane różami. Jana i Bror są bliźniakami, którzy wywodzą się właśnie z takiego domu. Kobieta uciekła, ale podjęła decyzję o powrocie. Tym samym wraca do niej przeszłość, wszystkie wydarzenia i nierozwiązane sprawy.

Historia jest bardzo specyficzna. Przez całą książkę nie ma znaków interpunkcyjnych poza kropkami. Wielkie i małe litery nie mają znaczenia, a dialogi są zapisane tak samo jak pozostały tekst. Powoduje to konieczność skupienia i wolniejszego przejścia między stronami.

'Zalatywało od niego smutkiem i potem. Objęłam go ramieniem i pogłaskałam po głowie tak jak za dawnych lat. Będzie dobrze powiedziałam. Będzie dobrze.'

Trzeba się naprawdę skupić podczas lektury, ale wystarczy kilka stron, aby przyzwyczaić się do specyficznego stylu i braku interpunkcji. Ja jestem zachwycona i nie mogę się doczekać kiedy poznam dalsze losy bohaterów. Szczerze cieszę się, że jeszcze dwa tomy przede mną i absolutnie nie żałuję ani chwili spędzonej z tą książką. Bo musicie mieć na uwadze, że czyta się ją odrobinę wolniej niż standardowe powieści. Ale warto, polecam!

'Poniedziałkowy poranek to poniedziałkowy poranek bez znaczenia gdzie się mieszka na tym świecie. Żadna to pociecha.

Moja kolekcja z „Serii Dzieł Pisarzy Skandynawskich” powiększyła się w ostatnim czasie o kilka tytułów i jednym z nich jest szalenie oryginalna pod względem zarówno formy, jak i treści „Pojechałam do brata na południe” Karin Smirnoff. O treści za chwilę, bo to forma od pierwszych zdań szokuje brakiem interpunkcji i wyodrębnionych dialogów, czy imionami i nazwami pisanymi małą literą. Zawłaszcza tym zabiegiem całą uwagę, zmusza wręcz do przyglądania się każdemu zdaniu i wyciąganiu ze zlepku słów ich znaczenia.

Zaskakujące jest to, że mimo tej pozornej niedogodności powieść czyta się wręcz komfortowo. Zwięzła komunikacja, krótkie rozdziały i zdania pojedyncze niosą jednak historię bolesną, o trudnych relacjach rodzinnych i próbie rozliczenia z przeszłością.

Janakippo przyjeżdża do brata, by pomóc mu w trudnym momencie życia, mimo że sama znajduje się na rozdrożu. Powrót w rodzinne strony, do domu, w którym dorastała jest dla kobiety kontynuacją historii, którą przerwał jej wyjazd. Wchodzi w swoje stare buty, jakby przed chwilą je zdjęła. Tu przeszłość jest tak świeża jakby to wszystko zdarzyło się wczoraj. Próbuje odnaleźć prawdę w swoich wspomnieniach, w malowanych przez jej kochanka obrazach. Lecz "nigdy nie można stwierdzić co jest prawdą. Prawda wygina się i wypacza."

Tragiczna historia jej rodziny, która wyłania się z rzuconego zdawkowo słowa czy zdania jest obrazem naznaczonym uzależnieniem, przemocą, molestowaniem i poniżeniem. Historia jest równie twarda, surowa i naturalistyczna jak styl, w którym jest napisana, a przez to bardzo autentyczna i uwierająca niczym drzazga, która nawet długo po wyjęciu pozostawia na skórze bolący i wrażliwy ślad.

I mimo tego, to przede wszystkim proza, po którą chce się sięgnąć ponownie, by znów poczuć te emocje. Ciąg dalszy losów rodziny Kippów „Pojechałam z matką na północ” już na mnie czeka.

Rozliczenie się z przeszłością nie zawsze jest dobrym pomysłem i nie zawsze przynosi zamierzony skutek. Niekiedy takie próby kończą się definitywna porażką, obudzeniem demonów, które przez długie lata pozostawały uśpione. Smaki, zapachy, barwy – wszystko to kojarzy się z przeszłością, przywraca obrazy, o których nie chcemy pamiętać.

Czy tak właśnie obudzą się demony Jany? A raczej jany? Przekonamy się o tym dzięki lekturze książki pt. „Pojechałam do brata na południe” z serii Dzieł Pisarzy Skandynawskich. Opublikowana nakładem Wydawnictwa Poznańskiego książka autorstwa Karin Smirnoff, to spotkanie nie tylko z bohaterami tej mocno klaustrofobicznej powieści, ale i z samym sobą, ze swoimi emocjami. Ta niezwykle klimatyczna historia o rozliczeniu z przeszłością, o skomplikowanych ludzkich losach, to propozycja dla tych wszystkich, którzy cenią sobie nieszablonowe rozwiązania, a także opowieści o człowieku.

Jana wraca do domu po latach nieobecności, uciekając od poważnego związku, zaangażowania i tego, co niezbyt dobrze się kojarzy. Dom rodzinny stal się mocno zaniedbanym i pełnym demonów przeszłości, których nie przegania nawet osoba brata. Zresztą on również się z nimi zmaga tyle tylko, że na swój sposób – topiąc smutki w alkoholu. Jana pragnie ratować Brora, tak, jak próbowała to robić jeszcze wtedy, kiedy żył ojciec. Niestety, niezależnie od tego, ile razy wzięła ojcowskie przyrodzenie do buzi, postaszona przez mężczyznę i omamiona obietnicami odstąpienia od kar cielesnych, to i tak ostatecznie Bror dostawał od ojca. Podobnie zresztą jak matka, a życie w toksycznej, przemocowej rodzinie odcisnęło piętno na wszystkich.

Teraz Jana, pogubiona, pełna wewnętrznego napięcia, bez celu w życiu wraca i próbuje ułożyć sobie wszystko na nowo. Znajduje pracę w opiece domowej w pobliskiej parafii, znajduje też partnera. Choć tak naprawdę czuje się, jakby zastępowała i w jednej i drugiej sferze kobietę, o której mówiono, że jest jej siostrą. Kobietę, która zmarła, pozostawiając po sobie pustą przestrzeń – być może właśnie dla Jany.

Mimo iż akcja rozwija się wolno, iż czujemy senny klimat miasteczka, to tak naprawdę nasza uwaga koncentruje się na bohaterach i ich zmaganiach z życiem i swoimi emocjami. Podopieczni Jany walczą o godność, zaś jedna z umierających – koleżanka z dawnych lat – Walczy tak naprawdę o śmierć. Nawet mąż opuścił ją na łożu śmierci, zdana jest teraz na łaskę obcych ludzi. Temat starości i powolnego odchodzenia, w zasikanych pieluchach i brudzie, rzadko poruszany jest w literaturze. U Smirnoff mimo iż nie stanowi sedna, to jednak odciska na nas piętno i skłania do refleksji.

Zabieg związany z użyciem małych zamiast dużych liter, łączenia wyrazów, braku niektórych znaków interpunkcyjnych wydaje się być zamierzony, choć jest to niezmiernie irytujące. Wierzę, że autorka chciała tym samym przyciągnąć naszą uwagę i skłonić nas do koncentracji na słowach, choć według mnie, nie było to konieczne. Mimo wszystko lektura tej plastycznie napisanej opowieści, która otula nasza wyobraźnię, odciska na nas piętno i sprawia, że długo nie możemy się otrząsnąć.

Bardzo dziwna, specyficzna, intrygująca, a równocześnie bardzo prosta.

Moje pierwsze spotkanie z Serią Dzieł Pisarzy Skandynawskich i całkowite zaskoczenie. Bo Skandynawia kojarzy mi się z przemyślanymi kryminałami, a tutaj dostałam, równie przemyślaną literaturę piękną. Wiele razy podczas czytania myślałam, że to nie dla mnie, że to zbyt trudne, zbyt ambitne.

To literatura bardzo prosta w przekazie, autorka niczego nie upiększa, a wręcz pokazuje brzydotę. Ale ta prostota jest trudna, fabularnie jak i stylistycznie. Bo ta historia jest pozbawiona interpunkcji, autorka używa tylko kropek, a wielkie litery występują tylko na początku zdań. Oryginalnie, ale wymagająco.

Nad tą historią trzeba się pochylić, przemyśleć, czasem jedno zdanie przeczytać dwa razy. To nie powieść na jeden wieczór, a mozolna i wyboista droga, aż do ostatniej strony. Doceniam, jednak nie jestem tak zachwycona jakbym się tego spodziewała. To literatura dla koneserów, osób lubiących ten klimat, atmosferę i specyfikę.

Książka, która mierzi i wywołuje głęboki dyskomfort. Przenikliwy, kłujący ból gdzieś w trzewiach. Gdzie każde zdanie jest szpilką, a styl pozbawiony znaków interpunkcyjnych wzmaga odczucia. Mamy wrażenie, że to strumień myśli głównej bohaterki. Jeden ciąg wspomnień, przeżyć i historii. Gdy stają się coraz boleśniejsze tekst przyspiesza i czytelnik też odtwarza je w głowie już właściwie na jednym wdechu. Jedna z najlepszych książek ostatnich miesięcy.

Oociec aatka przemoc rodzina? Córka która zabiła swojego ojca. Gospodarstwo szczeniak widły szybki strzał z pistoletu koń i cielęta. Wbrew pozorom książka wywołuje tylko zamierzony dyskomfort przez traumatyczną historię jaką dźwiga na swoich barkach. Na nieobecność znaków interpunkcyjnych nawet nie zwróciłam większej uwagi, a sądziłam, że będzie to dla mnie dziwnym doświadczeniem. Historia janekipper jest na tyle wciągająca, przerażająca i niestety uniwersalna, że naprawdę ciężko się od niej oderwać. To taki czytelniczy masochizm podobny do przypadku książki Niepokój przychodzi o zmierzchu, gdzie książka niesie ze sobą tak brudny i ciężki ładunek emocjonalny, że chciałoby się przestać ją czytać, a jednak brnie się w to dalej.

Pojechałam do brata na południe to historia dysfunkcyjnej rodziny. Opowieść o głębokiej traumie, która zostawia w psychice głębokie bruzdy i koleiny, z których ciężko się później wydostać i nie powielać schematów swoich przodków. O tym, że zło rodzi kolejne zło i to też krąg, z którego wyrwanie staje się praktycznie niemożliwe.

Pełno takich rodzin na całym świecie, może nawet w nas czy w pobliżu, ale specyficzny styl pisania autorki, prawdziwe skandynawski, chłodny, wycofany klimat i naturalistyczne, pozornie pozbawione emocji zdania decydują o jej sile rażenia. Chyba tylko skandynawscy autorzy potrafią w jednym zdaniu przejść od seksualności, po opisane ze spokojem rozcinanie zwierzęcia na polowaniu aż po idylliczne wędrówki po bagniskach i zbieraniu maliny moroszki. Żadna inna literatura nie wywołuje takich dysonansów i zawirowań w odczuwanych emocjach podczas lektury. Chyba dlatego tak cenię sobie literaturę piękną ze Skandynawii. To spotkanie było wyjątkowo udane.