Ortodroma

Mała książka – wielka treść

Książka napisana „do wewnątrz”. Autor przemierza odległe zakątki świata (podąża śladem wyprawy na Antarktydę z 1914 r.), ale celem nie jest opisanie tego, co na zewnątrz, co widzi, tylko tego, co czuje, co dzieje się w nim, jak odbiera to, co ma okazję zobaczyć. Zaskakuje wnioskami.

Niesamowity język wypowiedzi, urzekający, wyjątkowy, myślę, że niepowtarzalny.

Jest to reportaż, którego nie powinno czytać się za szybko, żeby nie utracić możliwości delektowania się słowem. Zresztą autor posiada niebywałą zdolność wymuszenia skupienia u czytelnika (w pozytywnym sensie:) ), żeby w pełni mógł odebrać kierowany do niego przekaz.

Wyjątkowa lektura, która porusza do głębi.

„ORTODROMA”

Autor: Janiszewski Mateusz.

„Ortodroma (gr. orthós – prosty, drómos – bieg, tor wyścigowy) – najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni.

W tym znakomitym reportażu literackim nawiązującym do najlepszych tekstów podróżniczych Janiszewski zabiera nas w nieznane, w wyprawę poza granice ludzkiej wytrzymałości, do świata, który jest skrajnie nieprzyjazny, ale który – jeśli się na niego otworzymy – nas przeniknie. W swym pojmowaniu bezkresu Janiszewski daje nam doświadczenie iście conradowskie. Dotknięcie tajemnicy”.

Autor przemieszcza się szlakiem podróży Ernesta Shackleton'a z 1914 roku, który wyruszył na pokładzie Endurance w podróż, która przeszła do historii jako niezwykle barwna ale i dramatyczna. Mimo dobrego przygotowania nie wszystko poszło po myśli załogi biorącej w niej udział. Przyroda okazała się silniejsza i przez kilka miesięcy musieli pokonywać trudności, niekiedy była to walka o życie.

Janiszewski przenosi nas w podróż, którą odbywa w podobnych warunkach ponad sto lat później. Opisuje zapamiętane chwile, momenty przeżywanych trudności, walki z żywiołem. Jest okres spokoju, przygotowania do wyprawy, jak również niezwykle realistyczny, czasami dramatyczny przekaz z wyprawy. Trudności do pokonania, na granicy wytrzymałości człowieka, walka ze słabościami. Książka napisana jest nieco trudnym językiem. Wszystkie opisy akcji żeglarskich, przebiegu wyprawy czy wyposażenia statku, naszpikowane są terminologią znaną jedynie żeglarzom. Trzeba się napracować aby rozszyfrować użyte nazwy i zrozumieć o co chodzi.

Książkę wydało Wydawnictwo Znak Literanova.

Polecam, Zdzisław Ruszkowski.

Dlaczego ruszamy do miejsc, które mogą nas zabić?

Ortodroma to reportaż podróżniczy, zbiór treściwych przemyśleń autora na temat życia i człowieka. Sam autor – Mateusz Janiszewski – jest chirurgiem i podróżnikiem, a książka opisuję rejs śladami podróży Ernesta Shackletona z 1914 roku.

„Budzę się w obcym mieście wśród obcych słów, ulic krzyżujących się pod obcymi kątami, tworzącymi obcą dla mnie przestrzenną siatkę.”

Autor posługuje się pięknym językiem, w poetyckim klimacie płyniemy razem z nim po lodowatych wodach do Antarktydy. Obserwujemy szaleństwo, jakie pojawia się w jego myślach, odkrywamy intymne jego uwagi, do których daje nam wgląd. Jego uczucia, poczucie beznadziei i pustki.

„Niczego tam nie ma. Żywych stworzeń, ciekawych miejsc, niczego prócz wiatru. Wiatr rozbiera mnie warstwa po warstwie, zdziera cienką kurtkę, cienką koszulkę i cienką skórę, splątuje delikatną sieć żył i tętnic, miesza w siateczce nerwów i limfatycznych naczyń.”

Czytamy o heroicznej walce bohaterów z żywiołami, o ich słabościach i odrętwieniu, jakie czują, gdy ruszają w podróż. Przez dużą część książki miałam wrażenie, że bujam się wraz z nim na statku, współodczuwając jego chorobę morską.

„Dalekie południe jest pustką, w której umiera perspektywa i o którą nie ma jak zahaczyć języka.”

Nie jest to łatwa lektura. Kunszt literacki autora nakazuje pełne skupienie przy czytaniu, w przeciwnym razie nie będziemy w stanie nic zrozumieć, a jego słowa wydadzą się być literackim bełkotem osoby, która upiła się za dużo tych słonych wód.

„Nie wiedząc, kim są ani kim się staną, podążają na południe w poszukiwaniu nagrody, której nikt nie ceni, w podróży, której nikt nie śledzi.”

Przez całą naszą wspólną drogę towarzyszyła mi myśl przewodnia tejże książki, a mianowicie „dlaczego ruszamy do miejsc, które mogą nas zabić?”. I wciąż nie znalazłam na to odpowiedzi, choć sądziłam, że Mateusz Janiszewski udzieli mi na to konkretnej informacji. Czy to z powodu wewnętrznego letargu? Być może brakuje nam wrażeń, które pobudzą nasz uśpiony organizm?

„Nie wiadomo, czy w ten sposób spełnia marzenie męża, czy po prostu oddaje wiecznie nieobecnego w jej życiu mężczyznę w ręce ostatniej z długiego orszaku kochanek.”

Ponadto Janiszewski stosuje mnóstwo odniesień do klasyki literatury, przez co miłośnicy słowa pisanego pokochają go tylko bardziej, jakby wcześniej nie zakochali się już w jego wrażliwości i przenikliwości. Bowiem czujne oko reportera – podróżnika wychwyci najmniejszą chociażby oznakę ułomności człowieka.

Recenzja pochodzi ze strony [Adres usunięty]

Każdy z nas jest podróżnikiem. Odwiedzamy miasta – te bliskie i dalekie, przemierzamy kontynenty i oceany. Jedni częściej, inni sporadycznie tylko.

Autem, pociągiem, samolotem. Są też tacy co wyłącznie własnych nóg używają.

Jednak nie tylko takie podróże człowiek w życiu odbywa. Najważniejsza jest ta, do której żadne środki transportu nie zawiozą.

Potrzebny jest moment, wlaściwa chwila, a czasem sytuacja niekiedy trudna, ekstremalna.

Żeby te nasze oczy nie na wpół, ale na oścież się otworzyły. Bo chociaż codziennie patrzymy to dużo nam z oczu unika.

Słuchamy, ale słowa nie w te dźwięki uderzają.

I czujemy, jednak zbyt wieloma zapachami karmieni, przestajemy je odróżniać powoli.

Ta podróż człowieka nie zawsze prosta i kolorowa jest. Czasem trzeba zęby zacisnąć, zmienić rząd albo miejsce, żeby widzieć lepiej.

Niekiedy trzeba do nowego portu popłynąć.

Dopiero kiedy z tej własnej podróży wrócimy to zaczynamy żyć.

Tak żyć nie na niby, tylko naprawdę.

Reportaż literacki „Ortodroma” porusza właśnie temat podróży. Tej dosłownej i metaforycznej.

Celem jest odległa i wymagająca Antarktyda, ale nie tylko. Kolejny cel wyprawy to poszukiwanie sensu i prawdy o życiu i samym sobie.

Wbrew pozorom jednak nie jest to lektura łatwa i lekka. Zagłębiając się w kolejne strony, przesiąkamy miejscami i sytuacjami, które opisuje autor.

Przed naszymi oczami maluje się obraz bezwzględnej przyrody, a także walki z samym sobą i swoimi ograniczeniami.

„Ortodroma” to najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni ziemi biegnąca po jej powierzchni.

Czyż nie tak właśnie wygląda życie?

PODRÓŻ NA KONIEC ŚWIATA

„Ortodroma” (gr. „orthós” - prosty, „drómos” - bieg, tor wyścigowy) – najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni. Minimalistyczna, prosta okładka i ciekawy opis przyciągnęły moją uwagę. Książka o tytule brzmiącym tak, jak przytoczona na początku definicja, ma w sobie wiele treści i przesłania, którego nie sposób przegapić.

Mateusz Janiszewski wraz z załogą, postanawia wyruszyć w trasę, jaką w 1914 roku przebył Ernest Shackleton na pokładzie Endurance. Czyni to ponad wiek później, a pragnieniem jest dotarcie do miejsca, które może go zabić. Autora bowiem przyciąga nieznane odludzie, jakim jest odległa Antarktyka. W każdym słowie napisanym przez Janiszewskiego czuć miłość do przyrody, a także respekt przed jej potęgą. Swoją podróż zaczyna w Buenos Aires, krainie dusznej i zatłoczonej, typowym konglomeracie miejskim. Niebawem podczas pobytu na Półwyspie Valdes, pijąc piwo próbuje tłumaczyć tubylcowi, dokąd zmierza i po co. Powtarza ciągle, że na południe, do zmarzniętej antarktydzkiej ziemi. Rozmówca jednak nie wie po co autor się tam wybiera. Odtąd czuć w tekście pewną zmianę. Janiszewski, nam czytelnikom, próbuje wytłumaczyć po co tam zmierza. Ja jednak myślę, że niektórych czynów nie trzeba tłumaczyć.

Fabuła przynosi nam jasną i rzetelną odpowiedź „po co”. I choć tekst jest napisany iście poetyckim językiem, to dość przystępnym w odbiorze. Prawda jest jednak taka, że przy lekturze należy się dobrze skupić i wyciszyć, bo nie jest to prosty tekst. Jednak jest to tekst, który niesie w sobie ważną treść. Dzięki „Ortodromie” wpatrujemy się w siebie i tak, jak tubylec z Valdes, tak my sami zadajemy sobie pytanie „po co?”. Po co zmierzasz do miejsca, które może cię zabić? Po co ci twoja własna, okrutna, ale i piękna Antarktyda? Po co ci trud, o który nikt inny nie zabiega?

Smagani zimnym wichrem na pokładzie Zimorodka, wraz z autorem przeżywamy swoją własną podróż. Czujemy całym sobą prawdziwą naturę tego miejsca, które jedni pokochają, a inni znienawidzą. Jedno jest pewne – nikt nie przejdzie obok niego obojętnie. Tak samo i my nie przejdziemy obojętnie wobec trudów naszej wyprawy, tej najważniejszej, której nikt oprócz nas nie musi rozumieć. Nasza ortodroma rozpoczyna się każdego dnia i niezależnie od tego, jaka będzie, przebywamy ją ciągle na nowo, nie zważając na zimny wiatr, mróz i niedogodności, jakie spotkamy na trasie.

[Adres usunięty]