Odeszło, zostało

Amy i Zoe to bardzo uzdolnione siostry. Wychowują się w normalnej, kochającej rodzinie i są za sobą bardzo blisko. Wszytko zmienia się z dniem kiedy Zoe zostaje zdiagnozowana a na rodzinę pada cień choroby nowotwowej. Wszytko się zmienia. Dla każdej z nich. Stopniowo, powoli i niezauważalnie dziewczynki oddalaja się od siebie a ich więź i relacja po kawałeczku pęka.

Mam pewien mankament z tą książką. Z jednej strony jest ona zupełnie inna pod wieloma względami. Zarówno styl, język jak i forma są swego rodzaju powiewiem świeżości. A jednak nie wiem czy ta wielowymiarowości mnie nie przerosła. Po diagnozie Zoe to szybko zaczęło się dziać tak szybko. Wydarzenia nabrały tempa wręcz przytłaczającego. Zupełnie nie potrafiłam wczuć się w sytuację jak i w emocje bohaterek. Niemniej fabuła toczy się swoim rytmem, co wiadomo tylko po tym, że Zoe i Amy obchodzą kolejne urodziny. Zabrakło dialogów.

Trudna to była proza. Czułam się jakbym oglądała fragmentaryczne wspomienia zamknięte w kliszach starego aparatu. Myślę, że miała na to wpływ także trzecioosobowa narracja, którą zastosowała autorka czego nie potrafię do końca zrozumieć. Wszak wydarzenia przedstawione są z perspektywy Amy.

Nie wiem czy nie oczekiwałam zbyt wiele. Tematycznie książka jest mi bliska i dlatego czuję się zwiedziona.

Ciężko także przyporządkować tą książkę do jakiegoś gatunku. Można powiedzieć, że to autobiografia z domieszką fikcji literackiej.

Wiem, że książka zbiera skrajne opinie. Jedni są zachwyceni a inni przeciwnie. Ja jestem gdzieś po środku zauroczona trochę tą nietuzinkową formą.

Czy choć przez krótki moment zastanawialiście się, jak wyglądałaby książka o Waszym życiu? Które wydarzenia musiałyby być w niej zawarte? Jaką narracją zostałaby napisana? Czy wystąpilibyście w niej pod własnym imieniem?

Po lekturze „Odeszło, zostało" pytania te narodziły się w mojej głowie. Książka ta bowiem jest inspirowana życiem autorki i swoim stylem przypomina pamiętnik. Wycinki cudzego życia zapisane w trzeciej osobie.

Wraz z kolejnymi zdaniami towarzyszymy Amy w jej drodze ku dorosłości. Dużo tutaj jej młodszej siostry — Zoe — która jest dla dziewczynki najbliższą osobą. Dużo pozornie nieznaczących chwil, które na długo potrafią żyć w wspomnieniach. A z czasem równie dużo okrutnego świata, który wraz z upływem lat odbiera dzieciom ich piękną niewinność.

Pierwszym potężnym ciosem w ich życiu jest choroba Zoe, która wkrada się między nie. Nowotwór brzmi jak wyrok, ale wyrok, którego ogromu zbyt młode osoby nie potrafią zrozumieć. Czują, jak poważna jest sytuacja, ale jedyne, co mogą robić, to udawać, że nic się nie zmieniło. W dalszym ciągu bawić się i poznawać świat. Amy jednak odczuwa coraz większy obowiązek dbania o siostrę. Rezygnuje ze swojego dzieciństwa, by tamta jeszcze choć przez moment mogła pozostać beztroska. Jest to duszące, ale niestety zdaje się być jedyną możliwą drogą. A choć w tym wszystkim ważni są również rodzice, którzy starają się dbać o swoje dzieci, to jednak odczuwałam, jakby Amy w tym wszystkim była sama. Jakby nie miała nikogo, z kim mogłaby porozmawiać o tym, co ciąży jej sercu.

„Gdy dzwoni telefon, ziemia usuwa się Amy spod nóg i Zoe znika."

Choroba Zoe natomiast jest jedynie jednym z elementów, jakie ukształtowały jej siostrę. Bo dorastanie nie należy do łatwych i Amy wkrótce ma się o tym dowiedzieć. Pierwsza miłość, pierwsza strata, pierwsza pasja i kilka innych pierwszych razów, jakich stajemy się świadkami. Na naszych oczach dziecko traci niewinność i dzień po dniu zamienia się w nastolatkę, która gubi się w świecie, by stać się silną kobietą stąpającą po obranej przez siebie ścieżce. Ale do tego jeszcze daleka droga.

„Amy siedzi cichuteńko obok siostry i czuje się prawie tak, jakby nią była, a własne ciało wydaje jej się widmem."

Nie ważne, ile lat ma Amy — narracja niezmiennie przypomina swoim stylem opowieść o dziecku. Najwięcej kryje się między zdaniami i czytelnik wszystkie duszące emocje musi odczytywać z reakcji ciała czy następujących po sobie wydarzeń. Każdy rozdział to wyrwana z opowieści życia chwila. Dopełniać mają je zdjęcia (autorstwa samej Jennifer Croft i jej matki — Laurie), pod którymi co jakiś czas pojawiają się podpisy w pierwszej osobie. Głównie dotyczą one... Natury słów. Zabieg ciekawy, choć dla mnie równie dobrze mogłoby go nie być. Ozdabia całość, ale dla mnie stanowi jedynie o podniesieniu waloru estetycznego książki, bo moje uczucia były wobec niego obojętne. Natomiast tekst, który stanowił serce tej opowieści, czytało się szybko i może nawet przyjemnie, choć z czasem było w nim coraz więcej ciężkich uczuć. Pod koniec nawet musiałam przyznać, że lektura ta warta była poświęconego jej czasu, ale... Nie należy do tych, które potrafię pokochać. Mogę ją docenić, mogę komuś polecić, ale boję się, że szybko o niej zapomnę.

„Słowa to całe światy, dostatecznie pojemne, aby pomieścić biegunowe przeciwieństwa, na przykład left, znaczące zarówno to, co zostało, jak i to, co odeszło, albo oversight, a więc „nadzór” i zarazem „przeoczenie”."

„Odeszło, zostało" to książka z rodzaju tych, które należy doświadczyć samemu. Nie chciałam szukać więcej informacji o autorce, niż natknęłam się przypadkiem, ale wiem, że sporo tutaj jej życia, a to ono podobno pisze najlepsze scenariusze. Obserwujemy relacje rodzinne, siostrzeństwo, chorobę, depresję... Wiele kolorów, którymi życie maluje nasze losy. A wszystko to brzmi boleśnie prawdziwie, choć zostało podane w formie, jakiej niekoniecznie jestem fanką.

Nie da się ukryć, że Jennifer Croft jest wybitną pisarką z ogromnym talentem do pisania. "Odeszło. Zostało" to rodzaj pamiętnika, badającego napięcia między rodzeństwem i ich oddzielne losy. Jest żywy i realistyczny, a także poetycki. To pamiętnik, który łączy dorastanie i sztukę fotograficzną, aby opowiedzieć historię dwóch sióstr. Istnieje w nim piękna gra między obrazem a tekstem, ponieważ książka jest przeplatana zdjęciami z poetyckimi podpisami. Wspaniała, pełna niespodzianek historia. Zaskakujące jest, że autorka nadała sobie i swojej siostrze fikcyjne imiona, aby napisać pamiętnik w trzeciej osobie. To piękna mieszanka poezji, fotografii i osobistych historii w jednym.

Amy i Zoe, to dwie siostry, dorastające w odstępie trzech lat, lecz praktycznie nierozłącznych od wczesnego dzieciństwa. Zmieniając imiona, szczegóły i miejsca, w starszej dziewczynie możemy zobaczyć Autorkę, Jennifer Croft. Starsza siostra była w drugiej klasie, gdy młodsza miała pierwszy z kilku napadów. Lekarze długo nie wiedzieli, co je powoduje. W końcu, po wielu przeprowadzonych badaniach, doszli do wniosku, że epizod był wynikiem łagodnego wstrząśnienia mózgu, a kolejne, bardziej gwałtowne świadczą o guzie mózgu. Rodzice dziewcząt postanowili pozostawić obie w domu i tam je nauczać.

To swoisty dziennik życia Autorki, w którym zamieściła także surrealistyczne fotografie. Większość z nich zajmuje centralne miejsce na pojedynczej stronie, z krótkimi opisami zamieszczonymi pod nimi. Oferują one spostrzeżenia, opinie, uwagi oraz najlepsze ciekawostki, dotyczące języka i czasu.

Odeszło zostało opowiada o tym, jak pewne wydarzenia kształtują nasze życie. Jesteśmy obserwatorami pierwszych urazów, sprzeczek, strat, pierwszych wyzwań, utraconej miłości i każde z nich formuje nas w daną osobę. Ta historia pokazuje, że życia nie można ani zaplanować, ani się na nie przygotować. To jest coś, co przychodzi nagle, niepostrzeżenie, coś, po czym dochodzimy do siebie.