Począwszy od 2023 roku następuje zmiana formuły egzaminów maturalnych, a bodaj największe i najgłębsze z nich dotyczą języka polskiego. Ich lista jest naprawdę długa i obejmuje nie tylko wykaz lektur obowiązkowych. Zarówno egzamin pisemny, jak i ustny będą wymagały wykazania się znajomością faktów i treści lektur, co będzie sprawdzane m.in. na teście historycznoliterackim, ale też ? co znacznie trudniejsze ? umiejętnością interpretacji tych treści. Zarówno w odniesieniu do prozy, jak i poezji. Na wskazany temat trzeba będzie umieć napisać notatkę syntetyzującą (to całkowita nowość), wypracowanie, przygotować wypowiedź monologową (podczas części ustnej egzaminu), a wszystko podeprzeć odpowiednim kontekstem (wyróżniono ich 14), odniesieniem do tekstów literackich i kultury (to może być rzeźba, obraz, grafika, spektakl lub film). Podstawowym zadaniem tego repetytorium jest pomoc w tym, by uczniowie potraktowali egzamin maturalny z języka polskiego w zakresie podstawowym jako realne interesujące wyzwanie, z którego wyjdą zwycięsko. By oswoili lęk przez zdobycie i ugruntowanie wiedzy oraz umiejętności interpretacyjnych.
Publikacja licząca 436 stron została przygotowana w taki sposób, by zaznajomić uczniów z najpotrzebniejszą wiedzą dotyczącą kolejnych okresów i utworów literackich. Omówienie każdej z epok podzielono na dwie części:
- zwięzły rys historycznoliteracki, który pozwoli przypomnieć sobie klimat światopoglądowy danej epoki, omawiane na lekcji motywy, twórców i najważniejsze dzieła oraz
- obszerną część zadaniową, dzięki której uczniowie sprawdzą swoją wiedzę, umiejętność analizy i interpretacji utworów oraz czytania ze zrozumieniem. Samodzielne wykonanie poleceń utrwali bądź poszerzy tę wiedzę dotyczącą konkretnych dzieł.
Rys dotyczący każdej epoki kończy tabela kontekstów z przykładami odniesień do utworów w innych okresach literackich, z przykładami nurtów filozoficznych, obrazów malarskich, filmowych z powołaniem się na biografię twórców i faty historyczne. Wcześniej pojawiają się założenia światopoglądowe epoki, główne motywy twórczości, , formy utworów oraz wybitni twórcy i przykłady z literatury.
W zadaniach, wiele utworów (zwłaszcza poetyckich) jest przytaczanych w całości lub w obszernych fragmentach, co ułatwi próby interpretacyjne oraz pozwoli na przytaczanie w odpowiedzi właściwych cytatów. To duże ułatwienie, gdyż nie trzeba będzie sięgać do innych źródeł, by przypomnieć sobie treść utworu, bądź w ogóle zaznajomić się z tekstem. W przygotowanych wyjaśnieniach podane zostały nie tylko przykładowe odpowiedzi, lecz także wskazówki, jak poradzić sobie z konkretnym zadaniem, czyli jaką przyjąć formę realizacji polecenia oraz inspiracje do wyrażania osobistych opinii na zadany temat. Tych odpowiedzi nie należy traktować jako jedynych możliwych, są one raczej wskazówką, w którym kierunku warto podążać.
Tym samym jest to metoda przekazania wędki zamiast ryby co przełoży się zapewne śmielsze konstruowanie wypowiedzi na egzaminie ustnym. Tam bowiem maturzystów czekać będą dwa tematy z losowanych zagadnień: jedno będzie z puli tematów obejmujących lektury obowiązkowe (wykaz 280 pytań jest dostępny na stronach okręgowych komisji egzaminacyjnych), a drugie z zestawu nieujawnionego przed egzaminem, które ma być związane z dołączonym do pytania materiałem literackim, ikonicznym bądź językowym.
Taka konstrukcja repetytorium pozwoli na rzetelnie powtórzenie materiału (także uczniom, którzy mają jeszcze więcej czasu do matury), wdroży do samodzielnego wykonywania zadań maturalnych i będzie oparciem na każdym etapie przygotowań ? podczas lekcji, wykonywania zadań domowych, przed sprawdzianami, a w końcu podczas powtórek tuż przed maturą.
Wierzymy, że dzięki doświadczeniu i znakomitym umiejętnościom pedagogicznym naszych autorek repetytorium okaże się cenną pomocą i wskazówką jak się uczyć. Mamy także nadzieję, że - przynajmniej niektóre utwory i ich twórcy - okażą się bliskie i ważne dla uczniów, także po egzaminie.
W jaki sposób repetytorium porządkuje wiedzę o epokach literackich przed egzaminem?
Publikacja dzieli każdą epokę na zwięzły rys historycznoliteracki oraz obszerną część z zadaniami praktycznymi. Taka struktura pozwala najpierw przypomnieć sobie kluczowe motywy i światopogląd danego okresu, a następnie zweryfikować umiejętności analizy tekstów. Każdy rozdział kończy się unikalną tabelą kontekstów, która łączy literaturę z filozofią, malarstwem i filmem. To rozwiązanie ułatwia budowanie wielopłaszczyznowych wypowiedzi wymaganych na nowej maturze.
Czy w książce znajdę pełne teksty utworów poetyckich do analizy?
Tak, wiele utworów poetyckich oraz fragmentów prozy zostało przytoczonych w całości bezpośrednio przy zadaniach. Eliminuje to konieczność korzystania z zewnętrznych antologii czy podręczników podczas nauki interpretacji tekstów. Dzięki temu uczeń może od razu ćwiczyć dobieranie odpowiednich cytatów do stawianych w poleceniach tez. Jest to szczególnie pomocne przy samodzielnej pracy w domu lub podczas szybkich powtórek przed sprawdzianem.
Czy repetytorium zawiera wskazówki dotyczące pisania nowej formy wypowiedzi, jaką jest notatka syntetyzująca?
Książka uwzględnia wszystkie zmiany w formule egzaminu od 2023 roku, w tym naukę tworzenia notatki syntetyzującej. Autorzy przygotowali zadania, które wdrażają maturzystę w proces łączenia informacji z różnych tekstów i wyciągania z nich wspólnych wniosków. Oprócz samych poleceń publikacja oferuje przykładowe realizacje oraz inspiracje do formułowania własnych opinii. Pomaga to oswoić lęk przed nowymi typami zadań na teście historycznoliterackim.
Czy ta publikacja jest odpowiednim wyborem dla uczniów zdających maturę na poziomie rozszerzonym?
Niniejsze opracowanie koncentruje się wyłącznie na wymaganiach dla poziomu podstawowego i nie zawiera materiału rozszerzonego. Zakres lektur oraz stopień trudności zadań zostały precyzyjnie dopasowane do standardowego arkusza egzaminacyjnego. Osoby planujące zdawanie języka polskiego jako przedmiotu dodatkowego mogą potrzebować uzupełnienia wiedzy o teksty teoretycznoliterackie i lektury z wyższego poziomu. Książka stanowi jednak solidną bazę dla każdego maturzysty w zakresie obowiązkowym.
Jak "Nowa matura. Język polski. Poziom podstawowy" przygotowuje do losowanych pytań na egzaminie ustnym?
Repetytorium uczy samodzielnego konstruowania wypowiedzi monologowych poprzez system wskazówek zamiast gotowych odpowiedzi. Metoda ta pozwala uczniom wypracować własny styl argumentacji, co jest kluczowe przy pytaniach z puli niejawnej. Książka kładzie duży nacisk na 14 wymaganych kontekstów, które są niezbędne do uzyskania wysokiej punktacji podczas wypowiedzi ustnej. Dzięki tabelom z odniesieniami do kultury i biografii twórców maturzysta zyskuje gotowe argumenty do wykorzystania w stresującej sytuacji.
