My, naród

Jill Lepore My, Naród, Nowa historia Stanów Zjednoczonych, czytałam tę książkę z ogromnym zaciekawieniem, a w mojej głowie cały czas przewijały się obrazy, sceny z oglądanych kiedyś przeróżnych filmów i seriali. 1492 Wyprawa do raju, Tańczący z wilkami, Domek na prerii, Północ-Południe, Korzenie, Myszy i ludzie, Imperium słońca, Cudowne lata, Pluton, Forrest Gump. Wiele innych zapewne pominęłam, ale to właśnie dzięki nim odżyła spisana przez autorkę w jednym grubym tomie historia Stanów Zjednoczonych.

Myślę, że Jill Lepore nie miała łatwo, nie raz stojąc zapewne przed dylematem, co musi skrócić, żeby w to miejsce dopisać coś równie istotnego. Takich tomów można by napisać i dziesięć, ale dzięki tej kompaktowości, a zarazem swobodnemu przechodzeniu pomiędzy kolejnymi ważnymi wydarzeniami, wojnami, kryzysami i latami amerykańskiej prosperity, a także pomiędzy prezydentami i innymi osobami mającymi wpływ na dzieje Stanów Zjednoczonych, otrzymujemy książkę, którą może czytać każdy, napisaną w sposób przystępny, żywy, skłaniającą do dalszych literackich i nie tylko poszukiwań. Ja, po przeczytaniu My, Naród mam wielką chęć sięgnąć po Hue 1968 Wietnam we krwi Marka Bowdena, ale też przeczytać wreszcie Wielkiego Gatsby'ego Francisa Scotta Fitzgeralda. Inspiracja do poszukiwań kolejnych lektur jest, moim zdaniem, najlepszą jej rekomendacją.

Od kliku dni Stany Zjednoczone mają 46 prezydenta swego kraju. Minęło już kilkaset lat odkąd idea stanu naturalnego, według której wszyscy byli równi począwszy od stworzenia świata, zaczęła zajmować ówczesnych myślicieli i polityków, a w konsekwencji przyczyniła się do zawiązania się społeczeństwa oraz powstania państwowości, ogłoszenia, uważanej za pierwszą na świecie, kompleksowej Konstytucji Stanów Zjednoczonych i powołania George'a Washingtona na stanowisko pierwszego prezydenta.

Nie było to państwo idealne, niewolników liczono jak 3/5 osoby, Indianom zabierano ich rdzenne ziemie, oparte na niewolnictwie, trudniące się rolnictwem Południe miało inne cele niż przemysłowa Północ, a najbogatsi bardzo szybko zaczynali gromadzić w swoich rękach coraz większy procent kapitału.

Ale państwo to było również oddzielone od Kościoła, a kształtowanie się państwowości, rozwój nauk politycznych, najpierw dzięki wynalezieniu telegrafu, a potem radia, rozwój nowoczesnego dziennikarstwa, w końcu zniesienie niewolnictwa i danie prawa głosowania kobietom, spowodowało, że kraj robił kolejne milowe kroki, żeby stać się ważnym na arenie międzynarodowej graczem.

Jill Lepore bardzo płynnie przemieszcza się pomiędzy zagadnieniami. Zajmuje ją nie tylko historia, ale również polityka, socjologia i inne dziedziny życia społecznego. Kiedy jest za co chwali, ale gani również wiele czekających latami na uregulowanie spraw. Obrywa się kolejnym politykom i prezydentom, którzy muszą rządzić w kraju nierówności społecznych, gdzie w strzelaninach giną niewinne osoby, w tym dzieci, a opieka zdrowotna i społeczna nadal jest tematem podlegającym dyskusjom. Chociaż kraj ten stworzyli imigranci, nie brakuje w nim pomysłów oddzielenia się murem od Meksyku, po 2001 roku wzrosło zagrożenie terroryzmem, a milenialsi, poruszają się głównie w sieci i tylko jej są skłonni zaufać. 46 prezydent Stanów Zjednoczonych będzie miał więc co robić. Jeśli chociaż odrobinę interesuje Was historia i Stany Zjednoczone, a macie ochotę na książkę kompleksową i w przystępny sposób napisaną My, Naród jest propozycją idealną.

Stany nieodkryte.

Historia Stanów Zjednoczonych jest generalnie rzecz ujmując powszechnie znana i nie budzi większych wątpliwości jeśli chodzi o klarowność kluczowych dla tej historii momentów (nie mówimy w tym miejscu rzecz jasna o szeregu różnych teorii spiskowych). Jasne i znane są także fundamenty, na których zbudowano ten kraj: równość, suwerenność narodu, prawa naturalne... A gdyby tak jednak wejść na głębszy poziom rozważań i spróbować prześledzić, jak historia tego kraju ma się do idei i do fundamentów, na których go zbudowano? Czy historia Stanów Zjednoczonych potwierdza ideologiczną słuszność owych fundamentów, czy też raczej im przeczy? Jill Lepore podejmuje się na łamach książki próby odnalezienia odpowiedzi na to jakże ciekawe pytanie.

Stany Zjednoczone fascynują mnie od zawsze! Tak więc po niedawnym sięgnięciu po książkę traktującą o początkach USA tym razem wybrałem coś, co z perspektywy dnia dzisiejszego stanowi próbę syntezy oraz analizy historii państwa, które wydaje się być ostoją prawdziwie dojrzałej demokracji. Lepore daje czytelnikowi szansę na spojrzenie na ten problem z zupełnie nowej perspektywy.

Takiego spojrzenia na historię USA, przyznam szczerze, jeszcze nie widziałem. Domeną historyków oraz wszystkich tych, którzy wyjaśniają historię, jest spojrzenie zwłaszcza na daty, na wydarzenia, a także na ich przyczyny i skutki. A co z podejściem, które za punkt wyjścia obiera sobie światłe, założycielskie idee? Takowe jest rzadkością.

Lepore za punkt wyjścia dla zawartych tu rozważań obiera szereg amerykańskich idei, na czele z tezami Jeffersona oraz twierdzeniami o budowaniU państwa na zasadach politycznej równości, na prawach naturalnych oraz na zasadzie suwerenności narodu. Dla amerykańskich Ojców Założycieli idee te były bez dwóch zdań jedynym drogowskazem drogi, którą w dziele budowania państwa należy podążyć. Podążyli tą drogą, czy jednak ich następcy uczynili to samo? Czy ponad 200 lat historii dowodzi tego, że Stany Zjednoczone są po dziś dzień ostoją tych wartości? A może są istniejącym w formie suwerennego Państwa świadectwem tego, że owe wartości zostały wypaczone, porzucone, że same w sobie się one nie sprawdziły?

Lektura udziela odpowiedzi na powyższe pytania skrupulatnie, powoli i w odniesieniu do konkretów znanych z kart historii - również tej współczesnej. Książka traktuje historię USA przekrojowo, próbując przy każdym omawianym wydarzeniu dotrzeć do (czasem ukrytego) sedna sprawy. Otrzymujemy w ten sposób arcyciekawą rozprawę na temat istoty rządów, demokracji i zasad budowania państwa, a podróż ta pozwoli nam na spojrzenie na owe problemy zarówno z perspektywy pionierów, jak również izolacjonistów, z perspektywy właścicieli niewolników i aktywistek walczących o prawa kobiet. Taki sposób potraktowania historii USA jest, trzeba to przyznać, naprawdę wyjątkowy.

Lepore nie patrzy przy tym wszystkim na historię kraju tylko przez pryzmat odniesionych do jego założycielskich idei wydarzeń. Lepore czyni to zawsze w odniesieniu do konkretnego kontekstu, w tym również do tak podkreślanej w budowaniu amerykańskiej demokracji roli wolnych i niezależnych mediów. W książce bardzo mocno obecna jest prasa drukowana i jej rola, a w odniesieniu do współczesności obecny jest tutaj także wątek mediów społecznościowych - z Facebookiem i Twitterem na czele. Nic nie funkcjonuje w oderwaniu od rzeczywistości, demokracja również. Patrząc na sprawę pod tym kątem należy bez wątpienia wyrazić dla Lepore najwyższe uznanie, autorka dostrzega bowiem jak ważny, także dla demokracji, jest wpływający na każdy aspekt codzienności rozwój technologiczny i uwzględnia go ona na każdym kroku w swoich wywodach.

Książka szalenie wciąga i w ogóle nie czuć, że ma ona ponad 800 stron. Czyta się ją szybko, łatwo i przyjemnie, a pomaga temu na pewno bardzo wciągająca narracja. Takie opracowania aż chce się czytać! "My, naród..." jest bez wątpienia opracowaniem wyjątkowym i godnym zapoznania się z nim - i to nie tylko przez historyków i politologów. Każdy pasjonat USA znajdzie w tej pozycji coś nowego, czego jeszcze nie wiedział.

A czy książka w ogóle odpowiada w jakiś wiążący sposób na zadane na wstępie pytania? W pewien sposób tak, Lepore pozwala jednak bardziej na wyciagnięcie przez nas wniosków w sposób samodzielny. Pewne tezy zostają na łamach książki postawione, szereg wydarzeń przedstawia się pod kątem interesujących autorkę idei, ale to tylko rzetelne, oparte na faktach i przeanalizowane pod pewnym konkretnym kątem opisy - wnioski mamy wyciągnąć sami.

Gorąco polecam!

#MyNaród #NowaHistoriaStanówZjednoczonych #USA #JillLepore #TaniaKsiązka #bloggujezTK

[Adres usunięty]